Ask at the forum if you have an Ancient or Modern Greek query!

Difference between revisions of "χθών"

Ἢ τὰν ἢ ἐπὶ τᾶς -> Either with this or on this | Come back victorious or dead
Plutarch, Moralia 241
m (Text replacement - "mdlsjtxt=!" to "mdlsjtxt=")
m (Text replacement - "[snull ]" to "ṣ")
Line 8: Line 8:
 
|Transliteration C=chthon
 
|Transliteration C=chthon
 
|Beta Code=xqw/n
 
|Beta Code=xqw/n
|Definition=ἡ, gen. <b class="b3">χθονός</b>, <span class="sense"><p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">A</span> <b class="b2">earth</b>, esp. <b class="b2">the surface of it</b> (rarely <b class="b2">soil</b>, χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν <span class="bibl">A.<span class="title">Ag.</span>872</span>): poet. word (Com. only in lyr. or paratrag.), very rare in Prose, <span class="bibl">LXX <span class="title">3 Ki.</span>14.15</span> (cod. Alex.), <span class="title">Supp.Epigr.</span> 2.520 (Rome); seldom with Art. (only when an Adj. is added, v. infr. 11); ἀπὸ χ. ὑψόσ' ἀερθείς <span class="bibl">Od.8.375</span>, cf. <span class="bibl">10.149</span>, <span class="bibl">Il.14.349</span>; ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα <span class="bibl">8.492</span>, cf. <span class="bibl">11.619</span>; ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς <span class="bibl">20.483</span>; κατέθηκεν ἐπὶ χθονί <span class="bibl">6.473</span>, cf. <span class="bibl">3.89</span>; χθονὶ φύλλα πελάσσαι <span class="bibl">13.180</span>; <b class="b3">ἐπὶ χ</b>., opp. <b class="b3">οὐρανῷ</b>, <span class="bibl">4.443</span>; ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο <span class="bibl">1.88</span>; ἐπὶ χ. σῖτον ἔδοντες <span class="bibl">Od.8.222</span>, etc.; τοὶ ἐπὶ χ. ναιετάουσι <span class="bibl">6.153</span>; ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χ. <span class="bibl">S.<span class="title">Tr.</span>811</span>; <b class="b3">χθόνα δύμεναι</b> to go beneath <b class="b2">the earth</b>, i.e. to die, <span class="bibl">Il.6.411</span>, <span class="bibl">Hes.<span class="title">Sc.</span>151</span>; <b class="b3">ἐτέθαπτο ὑπὸ</b> χθονός <span class="bibl">Od.11.52</span>; <b class="b3">κεκευθὼς ὑπὸ χθονὸς</b> buried, <span class="bibl">A.<span class="title">Th.</span>588</span>; κατὰ χθονὸς κρύψαι τινά <span class="bibl">S.<span class="title">Ant.</span>24</span>, cf. <span class="bibl"><span class="title">OC</span>1546</span> (Pass.); χθονὶ γυῖα καλύψαιμι <span class="bibl">Pi.<span class="title">N.</span>8.38</span>; κούφα σοι χ. ἐπάνωθε πέσοι <span class="bibl">E.<span class="title">Alc.</span>463</span> (lyr.); opp. <b class="b3">θάλασσα</b>, <span class="bibl">A.<span class="title">Ag.</span>576</span>; <b class="b3">ὑπὸ χθονός</b>, of <b class="b2">the nether world</b>, Τάρταρον... ἧχι βάθιστον ὑπὸ χ. ἐστι βέρεθρον <span class="bibl">Il.8.14</span>; κάτω μελαίνας χ. Alc.<span class="title">Supp.</span>7.10, cf. <span class="bibl">A.<span class="title">Eu.</span>72</span>; <b class="b3">οἱ ὑπὸ χ. φίλοι</b>, i.e. those <b class="b2">in the shades below</b>, <span class="bibl">Id.<span class="title">Ch.</span>833</span> (lyr.), cf. <span class="bibl">S.<span class="title">Ant.</span>65</span>; <b class="b3">ὦ κατὰ χθονὸς θεαί</b>, i.e. the Erinyes, <span class="bibl">A.<span class="title">Eu.</span>115</span>; <b class="b3">εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κάτω χ. τόπους</b> ib. <span class="bibl">1023</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">2</span> <b class="b2">earth</b>, i.e. <b class="b2">the world</b>, <span class="bibl">Id.<span class="title">Pr.</span>139</span> (anap.), <span class="bibl"><span class="title">Ag.</span>528</span>; ἐπ' ἔσχατα χθονός <span class="bibl">S.<span class="title">Fr.</span>956</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">3</span> <b class="b2">Earth</b>, as a goddess, <span class="bibl">A.<span class="title">Pr.</span>207</span>, <span class="bibl"><span class="title">Eu.</span>6</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">II</span> <b class="b2">land, country</b>, once in Hom., <b class="b3">εἴσατο δὲ χ</b>., of Ithaca, <span class="bibl">Od. 13.352</span>; <b class="b3">πολύμηλος χ</b>., of Libya, <span class="bibl">Pi.<span class="title">P.</span>9.7</span>; <b class="b3">εὔκαρπος χ</b>., of Sicily, <span class="bibl">Id.<span class="title">N.</span>1.14</span>; freq. in Trag., freq. without Art., <b class="b3">χ. Ἀσιᾶτις, Φωκέων</b>, <span class="bibl">A.<span class="title">Pers.</span>61</span> (anap.), <span class="bibl">485</span>; with Art., πᾶσαν τὴν Μυκηναίων χθόνα <span class="bibl">S.<span class="title">El.</span>423</span>; τῆς περιρρύτου χ. Αήμνου <span class="bibl">Id.<span class="title">Ph.</span>1</span>; τὴν Κορινθίαν χ. <span class="bibl">Id.<span class="title">OT</span>795</span>; τὴν ἐμὴν χ. <span class="bibl">Id.<span class="title">Aj.</span>846</span>; <b class="b3">τῆς Ἀθηναίων χ</b>. (paratrag.) <span class="bibl">Ephipp. 14.13</span>; even of a <b class="b2">city</b>, τῆσδε δημοῦχοι χ. <span class="bibl">S.<span class="title">OC</span>1348</span>; νόμους χθονός <span class="bibl">Id.<span class="title">Ant.</span>368</span> (lyr.), cf. <span class="bibl"><span class="title">OT</span>736</span>,<span class="bibl">939</span>; Com., ὦ πόλι φίλη Κέκροπος, . . οὖθαρ ἀγαθῆς χθονός <span class="bibl">Ar.<span class="title">Fr.</span>110</span> (lyr.); ξένης ἀπὸ χ. <span class="bibl">Eup.71</span> (paratrag.). (Cf. Skt. loc. <b class="b2">k[snull ]ámi</b> 'on the ground', Hittite <b class="b2">tegan</b> 'ground', Tocharian <b class="b2">tkan-</b> 'place', Ir. <b class="b2">dū</b> 'place' (acc. <b class="b2">don</b>, dat. <b class="b2">dun</b>).)</span>
+
|Definition=ἡ, gen. <b class="b3">χθονός</b>, <span class="sense"><p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">A</span> <b class="b2">earth</b>, esp. <b class="b2">the surface of it</b> (rarely <b class="b2">soil</b>, χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν <span class="bibl">A.<span class="title">Ag.</span>872</span>): poet. word (Com. only in lyr. or paratrag.), very rare in Prose, <span class="bibl">LXX <span class="title">3 Ki.</span>14.15</span> (cod. Alex.), <span class="title">Supp.Epigr.</span> 2.520 (Rome); seldom with Art. (only when an Adj. is added, v. infr. 11); ἀπὸ χ. ὑψόσ' ἀερθείς <span class="bibl">Od.8.375</span>, cf. <span class="bibl">10.149</span>, <span class="bibl">Il.14.349</span>; ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα <span class="bibl">8.492</span>, cf. <span class="bibl">11.619</span>; ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς <span class="bibl">20.483</span>; κατέθηκεν ἐπὶ χθονί <span class="bibl">6.473</span>, cf. <span class="bibl">3.89</span>; χθονὶ φύλλα πελάσσαι <span class="bibl">13.180</span>; <b class="b3">ἐπὶ χ</b>., opp. <b class="b3">οὐρανῷ</b>, <span class="bibl">4.443</span>; ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο <span class="bibl">1.88</span>; ἐπὶ χ. σῖτον ἔδοντες <span class="bibl">Od.8.222</span>, etc.; τοὶ ἐπὶ χ. ναιετάουσι <span class="bibl">6.153</span>; ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χ. <span class="bibl">S.<span class="title">Tr.</span>811</span>; <b class="b3">χθόνα δύμεναι</b> to go beneath <b class="b2">the earth</b>, i.e. to die, <span class="bibl">Il.6.411</span>, <span class="bibl">Hes.<span class="title">Sc.</span>151</span>; <b class="b3">ἐτέθαπτο ὑπὸ</b> χθονός <span class="bibl">Od.11.52</span>; <b class="b3">κεκευθὼς ὑπὸ χθονὸς</b> buried, <span class="bibl">A.<span class="title">Th.</span>588</span>; κατὰ χθονὸς κρύψαι τινά <span class="bibl">S.<span class="title">Ant.</span>24</span>, cf. <span class="bibl"><span class="title">OC</span>1546</span> (Pass.); χθονὶ γυῖα καλύψαιμι <span class="bibl">Pi.<span class="title">N.</span>8.38</span>; κούφα σοι χ. ἐπάνωθε πέσοι <span class="bibl">E.<span class="title">Alc.</span>463</span> (lyr.); opp. <b class="b3">θάλασσα</b>, <span class="bibl">A.<span class="title">Ag.</span>576</span>; <b class="b3">ὑπὸ χθονός</b>, of <b class="b2">the nether world</b>, Τάρταρον... ἧχι βάθιστον ὑπὸ χ. ἐστι βέρεθρον <span class="bibl">Il.8.14</span>; κάτω μελαίνας χ. Alc.<span class="title">Supp.</span>7.10, cf. <span class="bibl">A.<span class="title">Eu.</span>72</span>; <b class="b3">οἱ ὑπὸ χ. φίλοι</b>, i.e. those <b class="b2">in the shades below</b>, <span class="bibl">Id.<span class="title">Ch.</span>833</span> (lyr.), cf. <span class="bibl">S.<span class="title">Ant.</span>65</span>; <b class="b3">ὦ κατὰ χθονὸς θεαί</b>, i.e. the Erinyes, <span class="bibl">A.<span class="title">Eu.</span>115</span>; <b class="b3">εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κάτω χ. τόπους</b> ib. <span class="bibl">1023</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">2</span> <b class="b2">earth</b>, i.e. <b class="b2">the world</b>, <span class="bibl">Id.<span class="title">Pr.</span>139</span> (anap.), <span class="bibl"><span class="title">Ag.</span>528</span>; ἐπ' ἔσχατα χθονός <span class="bibl">S.<span class="title">Fr.</span>956</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">3</span> <b class="b2">Earth</b>, as a goddess, <span class="bibl">A.<span class="title">Pr.</span>207</span>, <span class="bibl"><span class="title">Eu.</span>6</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">II</span> <b class="b2">land, country</b>, once in Hom., <b class="b3">εἴσατο δὲ χ</b>., of Ithaca, <span class="bibl">Od. 13.352</span>; <b class="b3">πολύμηλος χ</b>., of Libya, <span class="bibl">Pi.<span class="title">P.</span>9.7</span>; <b class="b3">εὔκαρπος χ</b>., of Sicily, <span class="bibl">Id.<span class="title">N.</span>1.14</span>; freq. in Trag., freq. without Art., <b class="b3">χ. Ἀσιᾶτις, Φωκέων</b>, <span class="bibl">A.<span class="title">Pers.</span>61</span> (anap.), <span class="bibl">485</span>; with Art., πᾶσαν τὴν Μυκηναίων χθόνα <span class="bibl">S.<span class="title">El.</span>423</span>; τῆς περιρρύτου χ. Αήμνου <span class="bibl">Id.<span class="title">Ph.</span>1</span>; τὴν Κορινθίαν χ. <span class="bibl">Id.<span class="title">OT</span>795</span>; τὴν ἐμὴν χ. <span class="bibl">Id.<span class="title">Aj.</span>846</span>; <b class="b3">τῆς Ἀθηναίων χ</b>. (paratrag.) <span class="bibl">Ephipp. 14.13</span>; even of a <b class="b2">city</b>, τῆσδε δημοῦχοι χ. <span class="bibl">S.<span class="title">OC</span>1348</span>; νόμους χθονός <span class="bibl">Id.<span class="title">Ant.</span>368</span> (lyr.), cf. <span class="bibl"><span class="title">OT</span>736</span>,<span class="bibl">939</span>; Com., ὦ πόλι φίλη Κέκροπος, . . οὖθαρ ἀγαθῆς χθονός <span class="bibl">Ar.<span class="title">Fr.</span>110</span> (lyr.); ξένης ἀπὸ χ. <span class="bibl">Eup.71</span> (paratrag.). (Cf. Skt. loc. <b class="b2">kṣámi</b> 'on the ground', Hittite <b class="b2">tegan</b> 'ground', Tocharian <b class="b2">tkan-</b> 'place', Ir. <b class="b2">dū</b> 'place' (acc. <b class="b2">don</b>, dat. <b class="b2">dun</b>).)</span>
 
}}
 
}}
 
{{pape
 
{{pape

Revision as of 08:10, 13 September 2019

Full diacritics: χθών Medium diacritics: χθών Low diacritics: χθων Capitals: ΧΘΩΝ
Transliteration A: chthṓn Transliteration B: chthōn Transliteration C: chthon Beta Code: xqw/n

English (LSJ)

ἡ, gen. χθονός,

   A earth, esp. the surface of it (rarely soil, χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν A.Ag.872): poet. word (Com. only in lyr. or paratrag.), very rare in Prose, LXX 3 Ki.14.15 (cod. Alex.), Supp.Epigr. 2.520 (Rome); seldom with Art. (only when an Adj. is added, v. infr. 11); ἀπὸ χ. ὑψόσ' ἀερθείς Od.8.375, cf. 10.149, Il.14.349; ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα 8.492, cf. 11.619; ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς 20.483; κατέθηκεν ἐπὶ χθονί 6.473, cf. 3.89; χθονὶ φύλλα πελάσσαι 13.180; ἐπὶ χ., opp. οὐρανῷ, 4.443; ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο 1.88; ἐπὶ χ. σῖτον ἔδοντες Od.8.222, etc.; τοὶ ἐπὶ χ. ναιετάουσι 6.153; ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χ. S.Tr.811; χθόνα δύμεναι to go beneath the earth, i.e. to die, Il.6.411, Hes.Sc.151; ἐτέθαπτο ὑπὸ χθονός Od.11.52; κεκευθὼς ὑπὸ χθονὸς buried, A.Th.588; κατὰ χθονὸς κρύψαι τινά S.Ant.24, cf. OC1546 (Pass.); χθονὶ γυῖα καλύψαιμι Pi.N.8.38; κούφα σοι χ. ἐπάνωθε πέσοι E.Alc.463 (lyr.); opp. θάλασσα, A.Ag.576; ὑπὸ χθονός, of the nether world, Τάρταρον... ἧχι βάθιστον ὑπὸ χ. ἐστι βέρεθρον Il.8.14; κάτω μελαίνας χ. Alc.Supp.7.10, cf. A.Eu.72; οἱ ὑπὸ χ. φίλοι, i.e. those in the shades below, Id.Ch.833 (lyr.), cf. S.Ant.65; ὦ κατὰ χθονὸς θεαί, i.e. the Erinyes, A.Eu.115; εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κάτω χ. τόπους ib. 1023.    2 earth, i.e. the world, Id.Pr.139 (anap.), Ag.528; ἐπ' ἔσχατα χθονός S.Fr.956.    3 Earth, as a goddess, A.Pr.207, Eu.6.    II land, country, once in Hom., εἴσατο δὲ χ., of Ithaca, Od. 13.352; πολύμηλος χ., of Libya, Pi.P.9.7; εὔκαρπος χ., of Sicily, Id.N.1.14; freq. in Trag., freq. without Art., χ. Ἀσιᾶτις, Φωκέων, A.Pers.61 (anap.), 485; with Art., πᾶσαν τὴν Μυκηναίων χθόνα S.El.423; τῆς περιρρύτου χ. Αήμνου Id.Ph.1; τὴν Κορινθίαν χ. Id.OT795; τὴν ἐμὴν χ. Id.Aj.846; τῆς Ἀθηναίων χ. (paratrag.) Ephipp. 14.13; even of a city, τῆσδε δημοῦχοι χ. S.OC1348; νόμους χθονός Id.Ant.368 (lyr.), cf. OT736,939; Com., ὦ πόλι φίλη Κέκροπος, . . οὖθαρ ἀγαθῆς χθονός Ar.Fr.110 (lyr.); ξένης ἀπὸ χ. Eup.71 (paratrag.). (Cf. Skt. loc. kṣámi 'on the ground', Hittite tegan 'ground', Tocharian tkan- 'place', Ir. 'place' (acc. don, dat. dun).)

German (Pape)

[Seite 1355] ἡ, gen. χθονός, Erde, Erdboden; ὑπὸ χθὼν σμερδαλέον κονάβιζε ποδῶν Il. 2, 465; ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθείς 20, 483, u. sonst; sie heißt εὐρεῖα oft, wie εὐρυόδεια, πολυβότειρα; Hom. vrbdt auch ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο, Il. 1, 88 Od. 16, 439; vgl. ἐπὶ χθονὶ σῖτον ἔδοντες 8, 222; δύσζηλοι γάρ τ' εἰμὲν ἐπὶ χθονὶ φῦλ' ἀνθρώπων 7, 307; χθονὸς μὲν εἰς τηλουρὸν ἥκομεν πέδον Aesch. Prom. 1; κίον' οὐρανοῦ τε καὶ χθονὸς ὤμ οις ἐρείδων 349; u. oft in diesem Ggstz bei den Tragg., wie im Ggstz von θάλασσα, Aesch. Ag. 562; χθόνα δύμεναι, unter die Erde gehen, d. i. sterben, Il. 6, 411; Hes. Sc. 151; wie ὁ κατὰ χθονὸς Ἅιδης Aesch. Ag. 1359; οἱ ὑπὸ χθονὸς φίλοι, die Todten in der Unterwelt, Ch. 820; Ἐτεοκλέα κατὰ χθονὸς ἔκρυψε Soph. Ant. 24, wie ὑπ ὸ χθονὸς κεκε υθέναι Aesch. Spt. 588. – Dah. das Innere der Erde, der Erdschooß, s. Herm. Eur. Hec. 70. – Bei den Tragg. auch von den einzelnen Ländern, πᾶσα χθὼν Ἀσιῆτις Aesch Pers. 61; ἔς τε Φωκέων χθόνα 477, u. öfter; Soph. Phil. 477. 660 Ant. 1147 u. sonst; u. überh. = πόλις, Valck. Eur. Phoen. 6, Seidl. Troad. 4. – Vgl. χαμαί, humus.

Greek (Liddell-Scott)

χθών: ἡ, γεν. χθονός, γῆ, ἔδαφος, μάλιστα τὸ ὁμαλὸν ἢ ἐπίπεδον μέρος τῆς ἐπιφανείας αὐτῆς (πρβλ. χθαμαλός, χαμαί), εἶναι δὲ ἐν χρήσει παρ’ Ὁμ. καὶ πᾶσι τοῖς ποιηταῖς (παρὰ τοῖς κωμ. ὅμως σπανίως καὶ μόνον ἐν παρῳδουμένοις χωρίοις τραγικῶν), ἀλλ’ οὐδαμοῦ ἐν τῷ πεζῷ λόγῳ, ἐξαιρουμένης τῆς μεταφράσεως τῶν Ἑβδ.· σπανίως δὲ λαμβάνει τὸ ἄρθρον, καὶ μόνον ἐὰν ἐπιφέρηται ἐπιθετικός τις προσδιορισμός, ἴδε κατωτ. ΙΙ· ἀπὸ χθονὸς ὑψόσ’ ἀερθεὶς Ὀδ. Θ. 375, πρβλ. Κ. 149, Ἰλ. Ξ. 349· ἐξ ἵππων ἀποβάντες ἐπὶ χθόνα Θ. 492, πρβλ. Λ. 618· ἐπὶ χθονὶ κεῖτο τανυσθεὶς Υ. 483· ἐπὶ χθονὶ κατέθηκε Ζ. 473, πρβλ. Γ. 89· χθονὶ φύλλα πελάσσαι Ν. 180· ἐπὶ χθ., ἀντίθετον τῷ οὐρανῷ, Δ. 443· - εἰς δήλωσιν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς βιούντων, ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο Α. 88· ἐπὶ χθ. σῖτον ἔδοντες Ὀδ. Η. 222, κτλ.· τοὶ ἐπὶ χθ. ναιετάουσι Ζ. 153· τἀνάπαλιν, χθόνα δύμεναι, , εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν, ἀποθανεῖν, Ἰλ. Ζ. 411, Ἡσ. Ἀσπ. Ἡρ. 151· ἐτέθαπτο ὑπὸ χθονὸς Ὀδ. Λ. 52· οὕτω, ὑπὸ χθονὸς κεκευθέναι, ταφῆναι, Αἰσχύλ. Θήβ. 588· κατὰ χθονὸς κρύπτειν τινὰ Σοφ. Ἀντιγ. 24· χθονὶ γυῖα καλύψαιμι Πινδ. Ν. 8. 65, πρβλ. Σοφ. Οἰδ. Κολ. 1546· κούφα σοι χθὼν ἐπάνω πέσειε Εὐρ. Ἄλκ. 463· ἐναντίον τοῦ θάλασσα Αἰσχύλ. Ἀγ. 576. 2) ἐπὶ τοῦ κάτω κόσμου ἢ Ἅιδου, Τάρταρον …, ἦχι βάθιστον ὑπὸ χθονός ἐστι βέρεθρον Ἰλ. Θ. 14, πρβλ. Αἰσχύλ. Εὐμ. 72· οἱ ὑπὸ χθ., δηλ. οἱ ἐν τῷ κάτω κόσμῳ ζῶντες, αἱ σκιαί, οἱ νεκροί, Λατ. inferi, ὁ αὐτ. ἐν Χο. 833, Σοφ. Ἀντιγ. 65· αἱ κατὰ χθ. θεαί, δηλ. αἱ Ἐρινύες, Αἰσχύλ. Εὐμ. 249· εἰς τοὺς ἔνερθε καὶ κάτω χθ. τόπους αὐτόθι 1023· πρβ. καταχθόνιος. 3) γῆ, δηλ. σύμπασα ἡ γῆ, ὁ κόσμος ὁ αὐτ. ἐν Πρ. 139, Ἀγ. 528. Σοφ. Τραχ. 811, Ἀποσπ. 655. 4) ἡ Γῆ ὡς θεά, Αἰσχύλ. Πρ. 202, Εὐμ. 6. ΙΙ. ὡρισμένον μέρος γῆς ἢ χώρας, ἅπαξ παρ’ Ὁμ. εἴσατο δὲ χθών, καὶ ἐφάνη ἡ γῆ, δηλ. ἡ Ἰθάκη, Ὀδ. Ν. 352· πολύμηλος χθ., ἡ Λιβύη, Πινδ. Π. 9, 13· χθ. εὔκαρπος, ἐπὶ τῆς Σικελίας, ὁ αὐτ. ἐν Ν. 1. 20· - αὕτη εἶναι ἡ κοινοτάτη χρῆσις παρὰ τοῖς Τραγ., ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἄνευ τοῦ ἄρθρου, χθὼν Ἀσιᾶτις, Δωρίς, Ἀργεία, Ἀπία, Ἑλλάς, Ἰδαία, Αἰσχύλ. Πέρσ. 61, 485, κ. ἀλλ.· ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἄρθρου, πᾶσαν τὴν Μυκηναίαν χθόνα Σοφ. Ἠ. 423· τῆς περιρρύτου χθ. Λήμνου ὁ αὐτ. ἐν Φιλ. 1· τὴν Κορινθίαν χθ. ὁ αὐτ. ἐν Οἰδ. Τυρ. 795· τὴν ἐμὴν χθ. ὁ αὐτ. ἐν Αἴ. 846· ἄνδρες τῆς Ἀθηναίων χθονὸς (χωρίον τραγικὸν παρῳδούμενον) Ἔφιππος ἐν «Ναυαγῷ» 1. 13· - οὕτω καὶ ἐπὶ μόνης μιᾶς πόλεως, τῆσδε δημοῦχος χθ. Σοφ. Οἰδ. Κολ. 1348· νόμους χθονὸς ὁ αὐτ. ἐν Ἀντιγ. 368, πρβλ. Οἰδ. Τύρ. 736, 939· -ὡσαύτως παρὰ κωμικ., ὦ πόλι φίλη Κέκροπος, .. οὖθαρ ἀγαθῆς χθονὸς Ἀριστοφ. Ἀποσπ. 162· ξένης ἀπὸ χθ. Εὔπολ. ἐν «Βάπταις» 18.

French (Bailly abrégé)

χθονός (ἡ) :
terre :
1 la terre, le sol ; ἐπὶ χθονί IL à terre, sur le sol ; particul. sol propre à la culture;
2 terre, pays, contrée : χθὼν Ἀσία ESCHL la terre d’Asie ; χθὼν Εὐρώπη SOPH la terre d’Europe ; ξένη SOPH terre étrangère, hospitalière ; χθὼν πατρῴα ESCHL terre des ancêtres, patrie ; au sens de cité, État : νόμους χθονός SOPH lois de l’État;
3 l’ensemble du sol terrestre, la terre entière;
4 la terre comme séjour des vivants et des morts : ζῶντος καἰ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο IL vivant et voyant le jour sur la terre ; au contraire, χθόνα δύμεναι IL s’enfoncer sous terre, càd mourir ; abs. οἱ ὑπὸ χθονός ESCHL ceux qui sont sous terre, les morts ; οἱ κατὰ χθονὸς θεοί ESCHL, αἱ κατὰ χθονὸς θεαί ESCHL les dieux, les déesses des Enfers.
Étymologie: cf. χθαμαλός, χαμαί.

English (Autenrieth)

χθονός: earth, ground; land, region, Od. 13.352.

English (Slater)

χθών (χθών, -ονός, -ονί, -όν(α).)
   a earth, soil, ground οὐ χθόνα ταράσσοντες ἐν χερὸς ἀκμᾷ (O. 2.63) χαλκέαις δ' ὁπλαῖς ἀράσσεσκον χθόν (P. 4.226) “ὅσσα τε χθὼν ἠρινὰ φύλλ' ἀναπέμπει” (P. 9.46) ταχὺ δ' ἄγκυραν ἔρεισον χθονὶ (P. 10.51) ἀριστεύοισαν εὐκάρπου χθονὸς Σικελίαν (N. 1.14) χθονὶ γυῖα καλύψαι (τεθνάναι Σ.) (N. 8.38) ὁ δ' Ἀμφιαρεῖ σχίσσεν κεραυνῷ παμβίᾳ Ζεὺς τὰν βαθύστερνον χθόνα (N. 9.25) μετὰ χειμέριον ποικίλα μηνῶν ζόφον χθὼν ὥτε φοινικέοισιν ἄνθησεν ῥόδοις (I. 4.18) κεραυνῷ χθόν' ἀνοιξάμενοι (Pae. 8.73) ἢ παγετὸν χθονός (Pae. 9.18) κατὰ [χ]θόν ε[ (supp. Lobel) Δ. 4. h. 12. τότε βάλλεται, τότ' ἐπ ἀμβρόταν χθόν ἐραταὶ ἴων φόβαι (v. l. χέρσον) fr. 75. 16. ὄλβιος ὅστις ἰδὼν κεῖν' εἶσ ὑπὸ χθόν fr. 137. 1. ὅσ' ἀγλαὰ χθὼν πόντου τε ῥιπαὶ φέροισιν (Reiske: ἀγλαόχθων codd.) fr. 220. 2.
   b land ὅτε χθόνα δατέοντο Ζεύς τε καὶ ἀθάνατοι (O. 7.55) of Delphi, ὀμφαλὸν ἐριβρόμου χθονὸς ἐς νάιον προσοιχόμενοι (P. 6.4) παρὰ μέγαν ὀμφαλὸν εὐρυκόλπου μόλεν χθονός (N. 7.34) χθονὸς ὀμφαλὸν παρὰ σκιάεντα (Pae. 6.17) of Delos, χθονὸς εὐρείας ἀκίνητον τέρας fr. 30c. 3. τηλέφαντον κυανέας χθονὸς ἄστρον fr. 33c. 5. opp. to sea, λέγοντι μὰν χθόνα μὲν κατακλύσαι μέλαιναν ὕδατος σθένος (O. 9.50) πέταται δ' ἐπί τε χθόνα καὶ διὰ θαλάσσας τηλόθεν ὄνυμ αὐτῶν (N. 6.48) καὶ πάγκαρπον ἐπὶ χθόνα καὶ διὰ πόντον βέβακεν ἐργμάτων ἀκτὶς (I. 4.41) frag., ἐλα]χύνωτον στέρνον χθονός (Pae. 4.14) ἐγὼ μὲν ὑπὲρ χθονὸς ὑπέρ τ' ὠκεανοῦ (Pae. 8.14) cf. fr. 220. 2, (O. 2.63)
   c land, country ἴδε καὶ κείναν χθόνα (O. 3.31) τᾶσδέ ποτε χθονὸς οἰκιστὴρ (O. 7.30) ἐς εὐδείελον χθόνα — κλειτᾶς Ἰαολκοῦ (P. 4.77) νιν πολυμήλου καὶ πολυκαρποτάτας θῆκε δέσποιναν χθονὸς (P. 9.7) “ἵνα οἱ χθονὸς αἶσαν δωρήσεται” (P. 9.56) τοὶ σὺν πολέμῳ κτησάμενοι χθόνα πολύδωρον (Pae. 2.60) χθόνα τοί ποτε καὶ στρατὸν ἀθρόον πέμψαν κεραυνῷ τριόδοντί τε ἐς τὸν βαθὺν Τάρταρον (Pae. 4.42)
   d fragg. ]ναιγιν χθόν, α[ fr. 215b. 7. ]χθονος αἰχμα[ (? ἐλασι]χθονος Snell) fr. 215c. 5.

Greek Monolingual

η / χθών, -ονός, ΝΑ
ως κύριο όν. η Χθων
μυθ. προσωποποιημένη θεότητα της γης, που ταυτίζεται με τη Γαία και την οποία θεωρούσαν μητέρα τών Τιτάνων, τών Σειρήνων, τών Γιγάντων και του Τυφώνος
αρχ.
1. η γη, το έδαφος, το χώμα (α. «χθονὶ γυῑα καλύψαιμι», Πίνδ.
β. «κούφα σοι χθὼν ἐπάνω πέσειε», Ευρ.)
2. (κατ' επέκτ.) τα βάθη της γης, ο Κάτω Κόσμος, ο Άδης («ἐπεὶ κακὸν σκότον νέμονται Τάρταρόν θ' ὑπὸ χθονός», Αισχύλ.)
3. η οικουμένη, ο κόσμος («πάντων ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χθονὶ κτείνασα», Σοφ.)
4. (στον Όμ.) ένα ορισμένο μέρος της γης, μια χώρα («τὴν Κορινθίαν χθόνα», Σοφ.)
5. πόλη («ξένης ἀπὸ χθονός», Εύπ.)
6. (κατά τον Ησύχ.) «χθών
ἡ γῆ ἀπὸ τῆς χύσεως»
7. φρ. α) «οἱ ὑπὸ χθονός» — αυτοί που βρίσκονται στον Κάτω κόσμο, οι νεκροί (Αισχύλ.)
β) «αἱ κατὰ χθονὸς θεαί» — οι Ερινύες (Αισχύλ.).
[ΕΤΥΜΟΛ. Αρχαϊκός τ. ο οποίος απαντά ήδη στην Ινδοευρωπαϊκή και πρέπει να συνδεθεί με τ. άλλων συγγενών γλωσσών (πρβλ. αρχ. ινδ. ksāh, ιρλδ. dū, λατ. humus, λιθουαν. žẽme, χεττιτ. tekan, τοχαρ. Α tkam κ.ά.), οι οποίοι, όμως, διαφέρουν μορφολογικώς μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να μην είναι εύκολο να προσδιοριστεί η μορφή της ρίζας. Ο ελλ. τ. χθών και τα αντίστοιχα αρχ. ινδ. ksāh και ιρλδ. dū (d < gd-) θα οδηγούσαν σε έναν αρχικό τ. με αρκτικό δασύ κλειστό χειλοϋπερωικό φθόγγο gzh-, από τον οποίο θα μπορούσε να έχει προέλθει με απλοποίηση το αρκτικό gh- τών συγγενών τ. χαμαί, λατ. humus, αβεστ. -, λιθουαν. žēme, φρυγ. ζεμελως. Ωστόσο, αν ενταχθούν στην οικογένεια αυτή το χεττιτ. tekam και το τοχαρ. tkam, για να ερμηνευθούν ικανοποιητικά πρέπει να δεχθούμε μία δισύλλαβη ρίζα dheghŏm-. Στην περίπτωση αυτή, οι ελλ. τ. θα πρέπει να αναχθούν στη μορφή dhghŏm της ρίζας με μηδενισμένο το πρώτο φωνήεν, από την οποία, με απλοποίηση του συμφωνικού συμπλέγματος (dh)gh-, προήλθαν οι τ. με αρκτικό χ-, ενώ με αντιμετάθεση τών συμφώνων gh-dh- προήλθαν οι τ. με αρκτικό χθ- (για τη μετάθεση αυτή πρβλ. τί-κτ-ω < τι-τκ-ω). Κατ' άλλους, όμως, αρχικοί είναι οι τ. με αρκτικό ghdh-, από όπου προήλθαν στη συνέχεια οι τ. της Χεττιτικής και της Τοχαρικής. Όποια μορφή της ρίζας και αν δεχθούμε ως αρχική, πρέπει να θεωρηθεί σίγουρο ότι το θ. τών λ. λήγει σε -m-, όπως αποδεικνύουν και οι τ. χαμ-αί (από τη συνεσταλμένη βαθμίδα) και χθαμ-αλός (από τη συνεσταλμένη βαθμίδα, με αρκτικό χθ-). Επομένως, ο τ. χθών έχει προέλθει μέσω αμάρτυρου χθωμ, με τροπή του ΙΕ ληκτικού -m- σε -ν-, αρχικά στην ονομ. και στη συνέχεια και στις υπόλοιπες πτώσεις (πρβλ. χιών < χιωμ, βλ. λ. χειμώνας). Από σημασιολογική άποψη, η λ. χθώνεπικός και ποιητικός τ.— διακρίνεται από τη λ. γῆ και χρησιμοποιήθηκε με θρησκευτική σημ. για να δηλώσει το εξωτερικό μέρος που περιβάλλει τον κόσμο τών υπόγειων δυνάμεων και τών νεκρών και στη συνέχεια τον κόσμο, σε αντιδιαστολή προς τον ουρανό, ενώ, αντίθετα, δεν χρησιμοποιήθηκε —αρχικά τουλάχιστον— για τις σημ. της καλλιεργήσιμης γης, τών κτημάτων, της υπαίθρου ή της γης ως τροφού τών ανθρώπων.
ΠΑΡ. χθόνιος
αρχ.
χθόϊνος, χθόνεια, χθονήρης, χθονικός.
ΣΥΝΘ. (Α' συνθετικό) αρχ. χθονοβριθής, χθονογηθής, χθονόπαις, χθονόπλαστος, χθονοριφής, χθονοστιβής, χθονοτρεφής
αρχ.-μσν.
χθονοφοίτωρ
νεοελλ.
χθονοφαγία. (Β' συνθετικό) α) σε -χθων. αυτόχθων(-ονας)
αρχ.
αντίχθων, βαθύχθων, δαμασίχθων, ελασίχθων, ελελίχθων, ενοσίχθων, ερυσίχθων, ιερόχθων / ιρόχθων, ιππόχθων, κινησίχθων, κραταιόχθων, μεσόχθων, παλαίχθων, περίχθων, πλουτόχθων, ρηξίχθων, σεισίχθων, τηλέχθων, υπόχθων
νεοελλ.
ετερόχθων (-ονας)
β) σε -χθονός: αρχ. αυτόχθονος, κατάχθονος].

Greek Monotonic

χθών: ἡ, γεν. χθονός, γη, έδαφος, σε Όμηρ., Τραγ.·
I. 1. λέγεται για να δηλώσει τη ζωή πάνω στη γη, ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο, σε Ομήρ. Ιλ.· χθόνα δύμεναι, πηγαίνω κάτω από τη γη, δηλ. πεθαίνω, στο ίδ.· κατὰ χθονὸς κρύπτειν τινά, σε Σοφ.· κούφα σοι χθών ἐπάνωθε πέσοι, σε Ευρ.
2. λέγεται για τον Κάτω Κόσμο, οἱ ὑπὸ χθονός, δηλ. οι σκιές του Κάτω Κόσμου, οι νεκροί, Λατ. inferi, σε Αισχύλ.· κατὰ χθονὸς θεαί, δηλ. οι Ερινύες, στον ίδ.
3. γη, δηλ. ολόκληρη η γη, ο κόσμος, σε Αισχύλ., Σοφ.
4. Γη, ως θεότητα, σε Αισχύλ.
II. συγκεκριμένο μέρος ή χώρα, λέγεται για την Ιθάκη, σε Ομήρ. Οδ.· λέγεται για τη Λιβύη, σε Πίνδ.· χθὼν Ἀσιᾶτις, Δωρίς, Ἀργεία, Ἑλλάς, Ἰδαία κ.λπ., σε Τραγ.

Russian (Dvoretsky)

χθών: χθονός ἡ
1) земля, почва (ἐπὶ χθονὶ βαίνειν Hom.): ἐπὶ χθόνα ἀποβαίνειν ἐξ ἵππων Hom. сойти с коней на землю, спешиться; χθόνα ταράσσειν Pind. ворочать, т. е. обрабатывать землю; χθόνα δύμεναι Hom., Hes. погрузиться в землю, т. е. умереть; κατὰ χθονὸς κρύπτειν τινά Soph. хоронить кого-л.; οἱ ὑπὸ χθονός Aesch., Soph. усопшие; κατὰ χθονὸς θεαί Aesch. богини подземного царства;
2) земля, мир (ὁ περὶ πᾶσαν εἱλισσόμενος χθόνα Ὠκεανός Aesch.; πάντων ἄριστος ἀνὴρ τῶν ἐπὶ χθονί Soph.);
3) земля, страна, край (χ. Ἀσία Aesch.; χ. Κορινθία Soph.): κεκευθέναι πολεμίας ὑπὸ χθονός Aesch. быть погребенным во вражеской стране; ἥδε χ. Soph. эта, т. е. наша страна;
4) город (τῆσδε δημοῦχος χθονός Soph.).

Middle Liddell

χθών, όνος, ἡ,
I. the earth, ground, Hom., Trag.;—to denote life upon the earth, ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο Il.; χθόνα δῦναι to go beneath the earth, i. e. to die, Il.; κατὰ χθονὸς κρύπτειν τινά Soph.; κούφα σοι χθὼν ἐπάνω πέσοι Eur.
2. of the nether world, οἱ ὑπὸ χθονός, i. e. those in the shades below, Lat. inferi, Aesch.; κατὰ χθονὸς θεαί, i. e. the Erinyes, Aesch.
3. earth, i. e. the whole earth, the world, Aesch., Soph.
4. Earth, as a goddess, Aesch.
II. a particular land or country, of Ithaca, Od.; of Libya, Pind.; χθὼν Ἀσιᾶτις, Δωρίς, Ἀργεία, Ἑλλάς, Ἰδαία, etc., Trag.