Ask at the forum if you have an Ancient or Modern Greek query!

Difference between revisions of "ἄρκτος"

Ἓν οἶδα, ὅτι οὐδὲν οἶδα –> I know only one thing, that I know nothing | all I know is that I know nothing.
Diogenes Laertius, Lives of the Philosophers, Book 2 sec. 32.
m (Text replacement - "<b class="b2">Aër</b>" to "Aër")
m (Text replacement - "[snull ]" to "ṣ")
 
Line 8: Line 8:
 
|Transliteration C=arktos
 
|Transliteration C=arktos
 
|Beta Code=a)/rktos
 
|Beta Code=a)/rktos
|Definition=ἡ, <span class="sense"><p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">A</span> <b class="b2">bear</b>, esp. <b class="b2">Ursus arctos, brown bear</b>, <span class="bibl">Od.11.611</span>, <span class="bibl"><span class="title">h.Merc.</span> 223</span>, <span class="bibl"><span class="title">h.Ven.</span>159</span>, <span class="bibl">Hdt.4.191</span>, etc.: the instances of the masc. are dub. (<span class="bibl">Arist.<span class="title">Col.</span>798a26</span> is inconclusive), the fem. being used even when both sexes are included, <span class="bibl">Id.<span class="title">HA</span>539b33</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">2</span> <b class="b3">Ἄρκτος, ἡ,</b> the constellation <b class="b2">Ursa Major</b>, Ἄρκτον θ', ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν <span class="bibl">Il.18.487</span>, <span class="bibl">Od.5.273</span>, cf. <span class="bibl">Heraclit.120</span>, <span class="bibl">E.<span class="title">Ion</span>1154</span>, etc.; τὰ ὑπὸ τὴν Ἄ. ἀοίκητα <span class="bibl">Hdt.5.10</span>; Ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι <span class="bibl">S.<span class="title">Tr.</span>131</span> (lyr.); Ἄρκτου στροφάς τε καὶ Κυνὸς ψυχρὰν δύσιν <span class="bibl">Id.<span class="title">Fr.</span>432.11</span>: in pl., <b class="b2">the Greater and Lesser Bears</b>, <span class="bibl">Arat.27</span>; <b class="b3">Ἄ. μικρά, μεγάλη</b>, <span class="bibl">Str.2.5.35</span>, <span class="bibl">36</span>, cf. <span class="bibl">Cic.<span class="title">ND</span>2.41.105</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">3</span> <b class="b2">the north</b>, πρὸς ἄρκτον τετραμμένος <span class="bibl">Hdt. 1.148</span>, cf. <span class="bibl">E.<span class="title">El.</span>733</span> (lyr.), <span class="bibl">Aeschin.3.165</span>, etc.; ἀπὸ ἄ. <span class="title">IG</span>5(2).444.11 (Megalopolis), al.: pl., Hp.Aër.5 and 19, <span class="bibl">Pl.<span class="title">Criti.</span>118b</span>, etc. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">b</span> ἡ ἑτέρα ἄ. <b class="b2">the south pole</b>, <span class="bibl">Arist.<span class="title">Mete.</span>362a32</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">II</span> <b class="b3">ἄρκτος, ἡ,</b> at Athens <b class="b2">a girl appointed to the service of Artemis Brauronia</b> or <b class="b3">Ἀρχηγέτις</b>, E. <span class="title">Hyps.Fr.</span>57, <span class="bibl">Ar.<span class="title">Lys.</span>645</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">III</span> a kind of <b class="b2">crab</b>, prob. <b class="b2">Scyllarus arctus</b>, <span class="bibl">Arist.<span class="title">HA</span>549b23</span>, cf. Speus. ap. <span class="bibl">Ath.3.105b</span>, <span class="bibl">Mnesim.4.45</span>, <span class="bibl">Archestr.<span class="title">Fr.</span>56</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">IV</span> <b class="b3">ἄρκτου δένδρον</b>, = [[ἀκτῆ]], Ps.-Dsc.4.173. (Cf. Skt. <b class="b2">ṛk[snull ]as</b>, Lat. <b class="b2">ursus</b>, etc.)</span>
+
|Definition=ἡ, <span class="sense"><p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">A</span> <b class="b2">bear</b>, esp. <b class="b2">Ursus arctos, brown bear</b>, <span class="bibl">Od.11.611</span>, <span class="bibl"><span class="title">h.Merc.</span> 223</span>, <span class="bibl"><span class="title">h.Ven.</span>159</span>, <span class="bibl">Hdt.4.191</span>, etc.: the instances of the masc. are dub. (<span class="bibl">Arist.<span class="title">Col.</span>798a26</span> is inconclusive), the fem. being used even when both sexes are included, <span class="bibl">Id.<span class="title">HA</span>539b33</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">2</span> <b class="b3">Ἄρκτος, ἡ,</b> the constellation <b class="b2">Ursa Major</b>, Ἄρκτον θ', ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν <span class="bibl">Il.18.487</span>, <span class="bibl">Od.5.273</span>, cf. <span class="bibl">Heraclit.120</span>, <span class="bibl">E.<span class="title">Ion</span>1154</span>, etc.; τὰ ὑπὸ τὴν Ἄ. ἀοίκητα <span class="bibl">Hdt.5.10</span>; Ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι <span class="bibl">S.<span class="title">Tr.</span>131</span> (lyr.); Ἄρκτου στροφάς τε καὶ Κυνὸς ψυχρὰν δύσιν <span class="bibl">Id.<span class="title">Fr.</span>432.11</span>: in pl., <b class="b2">the Greater and Lesser Bears</b>, <span class="bibl">Arat.27</span>; <b class="b3">Ἄ. μικρά, μεγάλη</b>, <span class="bibl">Str.2.5.35</span>, <span class="bibl">36</span>, cf. <span class="bibl">Cic.<span class="title">ND</span>2.41.105</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">3</span> <b class="b2">the north</b>, πρὸς ἄρκτον τετραμμένος <span class="bibl">Hdt. 1.148</span>, cf. <span class="bibl">E.<span class="title">El.</span>733</span> (lyr.), <span class="bibl">Aeschin.3.165</span>, etc.; ἀπὸ ἄ. <span class="title">IG</span>5(2).444.11 (Megalopolis), al.: pl., Hp.Aër.5 and 19, <span class="bibl">Pl.<span class="title">Criti.</span>118b</span>, etc. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">b</span> ἡ ἑτέρα ἄ. <b class="b2">the south pole</b>, <span class="bibl">Arist.<span class="title">Mete.</span>362a32</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">II</span> <b class="b3">ἄρκτος, ἡ,</b> at Athens <b class="b2">a girl appointed to the service of Artemis Brauronia</b> or <b class="b3">Ἀρχηγέτις</b>, E. <span class="title">Hyps.Fr.</span>57, <span class="bibl">Ar.<span class="title">Lys.</span>645</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">III</span> a kind of <b class="b2">crab</b>, prob. <b class="b2">Scyllarus arctus</b>, <span class="bibl">Arist.<span class="title">HA</span>549b23</span>, cf. Speus. ap. <span class="bibl">Ath.3.105b</span>, <span class="bibl">Mnesim.4.45</span>, <span class="bibl">Archestr.<span class="title">Fr.</span>56</span>. </span><span class="sense">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class="bld">IV</span> <b class="b3">ἄρκτου δένδρον</b>, = [[ἀκτῆ]], Ps.-Dsc.4.173. (Cf. Skt. <b class="b2">ṛkṣas</b>, Lat. <b class="b2">ursus</b>, etc.)</span>
 
}}
 
}}
 
{{pape
 
{{pape

Latest revision as of 08:10, 13 September 2019

Full diacritics: ἄρκτος Medium diacritics: ἄρκτος Low diacritics: άρκτος Capitals: ΑΡΚΤΟΣ
Transliteration A: árktos Transliteration B: arktos Transliteration C: arktos Beta Code: a)/rktos

English (LSJ)

ἡ,

   A bear, esp. Ursus arctos, brown bear, Od.11.611, h.Merc. 223, h.Ven.159, Hdt.4.191, etc.: the instances of the masc. are dub. (Arist.Col.798a26 is inconclusive), the fem. being used even when both sexes are included, Id.HA539b33.    2 Ἄρκτος, ἡ, the constellation Ursa Major, Ἄρκτον θ', ἣν καὶ Ἄμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν Il.18.487, Od.5.273, cf. Heraclit.120, E.Ion1154, etc.; τὰ ὑπὸ τὴν Ἄ. ἀοίκητα Hdt.5.10; Ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι S.Tr.131 (lyr.); Ἄρκτου στροφάς τε καὶ Κυνὸς ψυχρὰν δύσιν Id.Fr.432.11: in pl., the Greater and Lesser Bears, Arat.27; Ἄ. μικρά, μεγάλη, Str.2.5.35, 36, cf. Cic.ND2.41.105.    3 the north, πρὸς ἄρκτον τετραμμένος Hdt. 1.148, cf. E.El.733 (lyr.), Aeschin.3.165, etc.; ἀπὸ ἄ. IG5(2).444.11 (Megalopolis), al.: pl., Hp.Aër.5 and 19, Pl.Criti.118b, etc.    b ἡ ἑτέρα ἄ. the south pole, Arist.Mete.362a32.    II ἄρκτος, ἡ, at Athens a girl appointed to the service of Artemis Brauronia or Ἀρχηγέτις, E. Hyps.Fr.57, Ar.Lys.645.    III a kind of crab, prob. Scyllarus arctus, Arist.HA549b23, cf. Speus. ap. Ath.3.105b, Mnesim.4.45, Archestr.Fr.56.    IV ἄρκτου δένδρον, = ἀκτῆ, Ps.-Dsc.4.173. (Cf. Skt. ṛkṣas, Lat. ursus, etc.)

German (Pape)

[Seite 354] ὁ, ἡ, 1) Bär, Bärin, Od. 11, 611 u. Folgde, das fem. ist vorzugsweise im Gebrauch. – 2) das Gestirn, auch der Wagen genannt, Il. 18, 487 Od. 5, 273; Eur. Ion. 1154; αἱ ἄρκτοι, der große u. kleine Bär, Cic. N. D. 2, 41; dah. der Nordpol, der Norden, ἀπὸ τῶν ἄρκτων Plat. Critia 118 b; auch im sing., Xen. Pol. 5, 3, 10. – 3) ἡ, in Athen eine der Artemis vom 10. Jahre an geweihte Ehrenjungfrau, die an dem Feste der Brauronien opferte, Ar. Lys. 645; Eur. bei Harpocr. – 4) ein Fisch, Archestr. Ath. II, 42 d; Arist. H. A. 5, 17.

French (Bailly abrégé)

ου (ὁ, ἡ)
1 ours, ourse, animal;
2 p. anal. la Grande-Ourse (appelée aussi le Chariot = ἅμαξα), constellation ; ἡ ἄρκτος le pôle nord.
Étymologie: cf. lat. ursus, p. *urcsus.

English (Autenrieth)

bear, Od. 11.611; fem., the constellation of the Great Bear, Il. 18.487, Od. 5.273.

Spanish (DGE)

-ου, ἡ

• Alolema(s): ἄρκος, ὁ, ἡ Hp.Vict.2.48, tb. en gr. tard.

• Morfología: [fem. para ambos sexos Arist.HA 539b33; dór. gen. sg. Ἄρκτω Theoc.7.112]
I 1oso esp. Ursus arctos, oso pardo, Od.11.611, h.Merc.223, h.Ven.159, Hdt.4.191, Eup.317, X.Cyr.1.4.7, Arist.HA 539b33, Col.798a26, LXX 4Re.2.24, Si.25.17, TDA 249 (Cartago II d.C.), Apoc.13.2, Plu.2.169e, 974b, 977d, IG 14.1302i (Preneste II d.C.), Luc.Demon.19, Aesop.66, 152, Ael.NA 1.31, D.C.60.23.5, Philostr.VS 554, Hierocl.Facet.207, 216, 230, Orib.2.68.11, Eust.1156.16, A.Paul.et Thecl.33, Sud., Λυκαονίη ἄ. osa licaonia e.d. Calisto, transformada en osa por Hera, Call.Iou.41.
2 osa muchacha que se disfrazaba de osa en el culto de Ártemis Brauronia en Atenas, Ar.Lys.645, Fr.386, E.Fr.767, en Cirene SEG 9.72.98 (IV a.C.), cf. Hsch.s.u. ἄρκος.
II astr.
1 ἡ Ἄρκτος la Osa Mayor constelación también llamada el Carro Ἄρκτον θ', ἣν καὶ Ἅμαξαν ἐπίκλησιν καλέουσιν Il.18.487, seguida para orientar el rumbo Od.5.273, τὰ ὑπὸ τὴν ἄρκτον ἀοίκητα Hdt.5.10, Ἄρκτου στροφάδες κέλευθοι S.Tr.130, Ἄρκτος στρέφουσα E.Io 1154, cf. Diog.Oen.22.1.11
tb. llamada ἡ μεγάλη ἄ. Str.2.5.36, Arat.140, 723
plu. las dos Osas Arat.27, Eudox.Fr.15
ἡ μικρά ἄ. la Osa Menor Str.2.5.35, κυνοσουρίς Ἄ. Osa de la cola de perro e.d. Osa Menor Arat.182, 227 (cf. κυνόσουρα), τὴν ἑτέραν ἄρκτον ἐνεσημήνασθε τῷ οὐρανῷ Philostr.Her.1.14.
2 el Norte πρὸς ἄρκτον τετραμμένος Hdt.1.148, ἀπ' ἄρκτου πρὸς μεσαμβρίης Hdt.2.8, πρὸς ἄρκτου ... κατοικημένοι Hdt.3.102, πρὸς ... ἄρκτον τῆς Εὐρώπης Hdt.3.116, ὑψηλὴν εἶναι πρὸς ἄρκτον τὴν γῆν Arist.Mete.354a32 (= Anaximen.A 14), cf. E.El.733, X.An.3.5.15, Mem.3.8.9, Arist.Mete.350b4, Theoc.7.112, IG 5(2).444.11 (Megalópolis), D.C.56.24.4, plu. ἀπὸ τῶν ἄρκτων κατάβορρος Pl.Criti.118b, cf. Hp.Aër.5, Eudox.Fr.82, 113
ἡ ἑτέρα ἄ. el polo Sur Arist.Mete.362a32.
III un tipo de crustáceo, prob. cigala Arist.HA 549b23, Hp.Vict.2.48, Archestr.SHell.187.2.
IV bot.
1 ἄρκτου δένδρον yezgo, Sambucus ebulus L., Ps.Dsc.4.173.
2 ἄρκου σταφυλή gayuba, Arctostaphylos uva-ursi Sprengel, Gal.13.83, 84.

• Etimología: De *r̥ksos n. antiguo del oso, donde la oclusiva plantea problemas por su equivalencia c. ai. r̥ksa-, av. arša, arm. arǰ, lat. ursus. Dud. het. ḫartagga-. Quizá de la raíz *reks/t (?)- ‘desgarrar’, cf. gr. ἐρέχθω, ai. rákṣas-.

English (Strong)

probably from ἀρκέω; a bear (as obstructing by ferocity): bear.

English (Thayer)

ἄρκτου, ὁ, ἡ, or (so G L T Tr WH) ἄρκος, ἄρκου, ὁ, ἡ, a bear: Homer down.)

Greek Monolingual

η (AM ἄρκτος)
1. η αρκούδα
2. «Μεγάλη και Μικρή Άρκτος» — οι ομώνυμοι αστερισμοί
αρχ.
1. ο αστερισμός της Μεγάλης Άρκτου
2. ο Βορράς, ο Βόρειος Πόλος
3. «ἑτέρα ἄρκτος» — ο Νότιος Πόλος
4. (στην Αθήνα) κορίτσι στην υπηρεσία της Βραυρωνίας Αρτέμιδος
5. είδος καβουριού.
[ΕΤΥΜΟΛ. Η ελλ. λ. άρκτος συνδέεται με αρχ. ινδ. ŗksa- αβ. arša-, αρμ. arj, λατ. orcsos > ursus, ιρλ. art. Πρόβλημα παρουσιάζει η προέλευση του συμπλέγματος -κτ-, το οποίο δεν μπορεί να ερμηνευθεί ούτε από ΙΕ.-kt-, που θα κατέληγε σε αρχ. ινδ. -st- ούτε από IE.-ks-, που στην Ελληνική αποδίδεται με -ξ-. Η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι η Ινδοευρωπαϊκή διέθετε κλειστούς φθόγγους (άηχα και ηχηρά δασέα), οι οποίοι κατά την άρθρωσή τους ακολουθούνταν από συριστικό με πολύ βραχύχρονη διάρκεια (π.χ. ks και g2h). Έτσι, το ελλην. σύμπλεγμα -κτ- στις άλλες ινδοευρ. γλώσσες αποδίδεται ως εξής: αρχ. ινδ. ks, αβ. š ή , αρμ. č, λατ. cs, αρχ. άνω γερμ. hs, ιρλ. t και ο τ. άρκτος ανάγεται σε IE. ŗksos. Η ονομασία άρκτος δόθηκε από τους αρχαίους ήδη χρόνους σε δύο αστερισμούς (Μεγάλη και Μικρή Άρκτος), αν και το σχήμα τους δεν παρουσιάζει καμμιά ομοιότητα με την αρκούδα. Επειδή οι αστερισμοί αυτοί ανήκουν στο Βόρειο Ημισφαίριο, το ουσ. άρκτος κατέληξε να σημαίνει «Βορράς, Βόρειος Πόλος».
ΠΑΡ. άρκτειος, αρκτικός
αρχ.
αρκτεύω, άρκτιος, αρκτώος
νεοελλ.
Αρκτία, αρκτιδεύς.
ΣΥΝΘ. Αρκτούρος
αρχ.
αρκτοειδής, Αρκτοφύλαξ
μσν.
αρκτόμορφος
(μσν.-νέοελλ.) αρκτοτρόφος
νεοελλ.
Άρκτιτις, αρκτόδερμα, Αρκτοκήβος, Αρκτομήκων, Αρκτοστάφυλος].

Greek Monotonic

ἄρκτος: ἡ,
I. αρκούδα, σε Ομήρ. Οδ. κ.λπ.
II. 1. ἄρκτος, , ο αστερισμός της Μεγάλης Άρκτου, επίσης καλείται ἅμαξα (όπως και αστέρι ακριβώς πίσω από αυτήν καλείται Ἀρκτοῦρος, ο Αρκτοφύλακας ή Βοιώτης, ο Αμαξηλάτης), σε Όμηρ. κ.λπ.
2. η χώρα της αρκούδας, αρκτικά μέρη, Βορράς, ενικ., σε Ηρόδ., Ευρ.

Russian (Dvoretsky)

ἄρκτος: ὁ, преимущ. ἡ (дор. gen. ἄρκτω)
1) медведь, медведица Hom., HH, Arst. etc.;
2) (тж. ἅμαξα) созвездие большой медведицы Hom., Her., Xen., Arst., Polyb.: αἱ ἄρκτοι Her., Plat., Arst. Большая и Малая Медведицы;
3) северный полюс Her., Plat., Arst.: ἡ ἑτέρα ἄ. Arst. южный полюс;
4) тж. pl. север (οἱ πρὸς или ὑπὸ τὴν ἄρκτον τόποι Arst.);
5) «морской медведь» (вид краба) Arst.;
6) «медведица» (девочка, принимавшая участие в празднике Βραυρώνια) Eur., Arph.

Etymological

Grammatical information: f. (m.?)
Meaning: bear (Il.); also Ursa maior (Scherer Gestirnnamen 131ff.), the north; also a crustacean, Arctos Ursus = τέττιξ (Arist.; Thompson Fishes 17).
Other forms: ἄρκος m. f. (LXX). The form is early in names, Dobias-Lalou, Inscr. Cyrène, 2000, 6. Late ἄρξ (OGI 201, 15).
Compounds: Ἀρκτοῦρος (Hes.) with -ορος surveyor s. φρουρός.
Derivatives: Demin. ἀρκτύλος (Poll.), ἄρκυλλος (Sch. Opp.), ἄρκιλος (Eust.); ἀρκτῳ̃ος id. (Luc.; after ἑῳ̃ος from ἕως); ἄρκ(τ)ειος belonging to a bear (Dsc.; after αἴγειος, βόειος etc.); ἀρκτῆ (aus -έη) f. skin of a bear (Anaxandr.). ἄρκτιον n. plant name, Inula candida (Dsc.; Strömberg Pflanzennamen 118). - Whether Ἀρκάδες (s.v.) belongs here, is uncertain s. Sommer Ahh. u. Sprw. 63f.
Origin: IE [Indo-European] [864] *h₂rtḱo- bear
Etymology: The late form with single -κ- is confirmed by derivations; it must be just simplification (or from before the metathesis?). Old name of the bear: Skt. ŕ̥kṣa-, Av. arša-, Arm. arǰ, Lat. ursus, Celt., e.g. MIr. art. Hitt. ḫartagga- lead to the reconstruction *h₂rtḱo-. In Germanic and Balto-Slavic the name was replaced, prob. for taboo-reasons; cf. Emeneau Lang. 24, 56ff. The old etymology as destroyer (Skt. rákṣas-, Aw. raš- damage) has now become untenable. On the suffix -ḱ- cf. ἀλώπηξ.

Middle Liddell


I. a bear, Od., etc.
II. ἄρκτος, ἡ, the constellation Ursa Major, also called ἅμαξα, the Wain, (the star just behind is called Ἀρκτοῦρος the Bearward, or Βοώτης the Wagoner), Hom., etc.
2. the region of the bear, the North, sg., Hdt., Eur.