Ask at the forum if you have an Ancient or Modern Greek query!

ἐρύω

Ὁ δ' ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτὸς ἀνθρώπῳ -> The unexamined life is not worth living
Plato, Apology of Socrates 38a
Full diacritics: ἐρύω Medium diacritics: ἐρύω Low diacritics: ερύω Capitals: ΕΡΥΩ
Transliteration A: erýō Transliteration B: eryō Transliteration C: eryo Beta Code: e)ru/w

English (LSJ)

"(A), Il.4.467, al., Ion. εἰρύω, Dor. ϝερύω (v. infr.): Ep. inf. εἰρύμεναι [ῠ] Hes.Op.818 : impf.

   A εἴρυον Mosch.2.14, ἔρυον Il.12.258, ἐρύεσκον Nonn.D.43.50 : fut. ἐρύω Il.11.454, al., ἐρύσω Opp.H.5.375 ; Ep. ἐρύσσω Orph.L.35, Nonn.D.17.183 : aor. εἴρῠσα Od.2.389, Hdt. 2.136 (in Hdt. εἴρυσα takes the place of εἵλκυσα), ἔρῠσα Il.5.573 ; εἴρυσσα 3.373, Od.8.85 ; lengthd. ἐρύσασκε (ἐξ-) Il.10.490; imper. εἴρυσον S.Tr.1033 (hex.), Dor. ϝερυσάτω (dub. sens.) BCH50.15 (Delphi, iv B.C.); subj. ἐρύσω Il.17.230, εἰρύσω Hp.Morb.2.8, etc.; 2sg. ἐρύσσῃς Il.5.110 ; Ep. 1pl. ἐρύσσομεν (for -ωμεν) 14.76, 17.635 ; opt. ἐρύσαιμι 8.21, εἰρύσαιμι Timo 59 ; inf. ἐρύσαι, ἐρύσσαι, Il.17.419, 8.23, εἰρύσαι Hp. Morb.1.29, (δι-, ἐξ-) Hdt.7.24, 1.141 ; part. ἐρύσας Il.23.21, ἐρύσαις Pi. N.7.67, εἰρύσας Hdt.4.10, ἐρύσσας A.R.3.913.—Ion., Dor., and poet. Verb:—drag, draw, implying force or violence, νῆα..εἰς ἅλα, ἅλαδε, ἤπειρόνδε, Il.1.141, Od.2.389, 10.423 ; ἐπ' ἠπείροιο on land, 16.325, 359 ; [δόρυ] ἐ. ἐπ' ἄκρης, of the Trojan horse, 8.508 ; freq. of the dead, νεκρόν, νεκροὺς ἐ., of the friends, drag them away, rescue them, Il.5.573, 16.781 ; of the enemy, drag them off for plunder, ransom, etc., 4.467, al.; τρὶς ἐρύσας περὶ σῆμα (sc. Ἕκτορα) 24.16 ; of dogs and birds of prey, drag and tear, οἰωνοὶ ὠμησταὶ ἐρύουσι 11.454, etc.; drag away, carry off violently, Od.9.99: c. gen. partit., διὰ δώματ' ἐ...ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός 17.479 ; ἐ. τινὰ κουρίξ by the hair, 22.187 ; also, pull down, tear away, κρόσσας μὲν πύργων ἔρυον Il.12.258, cf. 14.35.    2 simply, draw, pull, δόρυ ἐξ ὠτειλῆς 16.863 ; φάρμακον ἐκ γαίης Od.10.303 ; ἐξ οὐρανόθεν πεδίονδε Ζῆν' Il.8.21 ; κίον' ἀν' ὑψηλὴν ἐρύσαι Od.22.176 ; φᾶρος..κὰκ κεφαλῆς εἴρυσσε drew it over his head, 8.85 ; ἄλλον μὲν χλαίνης ἐρύων, ἄλλον δὲ χιτῶνος pulling or plucking him by.., Il. 22.493 ; νευρὴν ἐπὶ τῷ ἐ. drawing the bowstring at him, 15.464 ; ἐ. τόξον Hdt.3.30,4.10; εἴρυσον ἔγχος draw thy sword, S.Tr.1033 (hex.); attract, absorb, [ὑγρόν] Hp.Loc.Hom.14 : c. gen. partit., τῆς χολῆς Id.Morb.1.29 ; ἐπί τινι κλῆρον ἐ. draw lots for.., Call.Jov.62 ; ἐκ ποδὸς ἐ. to put aside, Pi.N.7.67 ; ὅππῃ ἐμὸν νόον εἰρύσαιμι Timol.c.; also πλίνθους εἰρύσαι make bricks, Hdt.2.136. (B) Med. ἐρύομαι, Ion. εἰρύομαι [ῠ], fut. inf.

   A ἐρύεσθαι Il.14.422, al., ἐρύσσεσθαι v.l. in Od.21.125, Il.21.176 : aor. 1 εἰρύσσατο 22.306, ἐρύσαντο 1.466, etc.; subj. ἐρύσωμαι A.R.1.1204; opt. ἐρύσαιο, -αίατο, Il.5.456,298 ; inf.ἐρύσασθαι 22.351 ; part.ἐρυσσάμενος 1.190, εἰρυσάμενος (ἐπ-) Hdt.4.8:—draw for oneself, ἐρυσαίμεθα νῆας launch us ships, Il.14.79 ; [ἵππον] ἐς ἀκρόπολιν ἐ. Od.8.504 ; ξίφος, ἄορ, μάχαιραν ἐρύεσθαι, draw one's sword, Il.4.530, 21.173, 3.271 ; ἄορ ἐκ κολεοῖο Theoc.22.191 ; δόρυ ἐξ ὠτειλῆς εἰρυσάμην Od.10.165 ; of meat on the spit, ἐρύσαντό τε πάντα they drew all off, Il.1.466, etc.; ἐρύσσασθαι μενεαίνων in his anxiety to draw [the bow], Od.21.125 ; βύρσαν θηρὸς ἀπὸ μελέων Theoc.25.273 ; simply, wrench, ὅταν ἱστὸν ἀνέμοιο κατάϊξ..ὑπὲκ προτόνων ἐρύσηται A.R.1.1204.    2 of captives, χρυσῷ ἐρύσασθαι weigh against gold (cf. ἕλκω): hence, ransom, Il.22.351 (cf. ἀντερύομαι).    3 draw towards oneself, ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο Od.19.481.    b assimilate, retain, γονήν, τροφήν, Hp.Mul. 2.166,171.    II draw out of the press, ἐρύσασθαί τινα μάχης Il.5.456 ; esp. of friends dragging away the body of a slain hero, οὐδέ κε..ἐκ βελέων ἐρύσαντο νέκυν 18.152 ; of enemies, 14.422, 17.161 : c. dat., in spite of, from, 5.298, 17.104.(C) Pass., pf. εἴρῡμαι, plpf. 3pl.

   A εἰρύατο [ῡ Il.14.30, al., ῠ 4.248], εἴρυντο (v. infr.): aor. ἐρύσθην or εἰρ-, Hp.Epid.5.47, Mul.1.36:—to be drawn ashore, drawn up in line, of ships, εἴρυντο νέες ταχὺν ἀμφ' Ἀχιλῆα Il.18.69 ; εἰρύατο νῆες θῖν' ἔφ' ἁλὸς πολιῆς 14.30, cf.4.248.    2 to be drawn, attracted, of moisture, Hp.l.c.; to be contracted, ἐς τοὔπισθεν ἐρυσθείς, of tetanic convulsions, Id.Epid.5.47 ; τὴν γνάθον ἐρυσθεῖσα ib.4.36. (ϝερῠ-, ϝρῡ-, cf. ῥῡ-τήρ (βρύτηρ), ῥῦ-μα, ῥῡ-μός.)
(B), only in Med. ἐρύομαι, redupl. non-thematic pres. 3pl. εἰρύαται [ῠ] Il.1.239, h.Cer.152, [ῡ]Od.16.463 ; inf.

   A εἴρυσθαι 3.268, 23.151 (from se-srū-, v. infr.); impf. εἴρῡτο Il.16.542, 24.499, Od.23.229, Hes.Sc.138, εἴρυντο Il.12.454, εἰρύατο [ῠ] 22.303 : from unredupl. stem <orth extent="pref" lang="greek" opt="n">ῥῡ- (srū-]), non-thematic 3pl. impf. ῥύατ' [ῡ] 18.515, Od.17.201, inf. ῥῦσθαι Il.15.141, iterat. ῥύσκευ 24.730 : thematic pres. ῥύομαι [ῠ] Od.14.107, 15.35, Il.9.396, 10.259,417, Hes.Sc.105 ; with ῡ, ῥύομ' Il.15.257, ῥύοιτο 12.8, ῥύοισθε 17.224 ; impf.ῥύετ' [ῡ] 16.799 : ῡ in Trag. (E.HF197, al., also A.Eleg.3), but ῠ in Id.Th.303 (lyr.), 824 (anap.): thematic impf.ἐρύετο [ῡ] Il.6.403 ; non-thematic ἔρῡτο 4.138, 5.23, al., ἔρῡσο 22.507 (ἔρῡτο as aor. 2 S.OT1351 (lyr.)): pres. inf. ἔρυσθαι Od.5.484,9.194, al.; later pres. ind. ἔρῡται A.R.2.1208 : fut. ἐρύσσεται Il.10.44, ἐρύεσθαι [ῠ] 20.195, ῥύσομαι [ῡ] Hes.Th.662, Hdt.1.86, A.Th.91 (lyr.); 3pl. ῥυσεῦνται Call.Lav.Pall.112 : aor. I εἰρῠσάμην (from e-serū-) Il.4.186, 20.93, 21.230 ; opt. ἐρύσαιτο [ῠ] 24.584 ; ind. also ἐρρύσατο [ῡ] Od.1.6, al., ἐρύσατο [ῡ] Il.5.344, al., once with ῥῠ, ῥῠσάμην 15.29 : from the redupl.pres.εἴρῡμαι are formed fut. ind. 3pl. εἰρύσσονται 18.276, I pl. εἰρῠόμεσθα 21.588 : aor. I inf. εἰρύσσασθαι 1.216 ; opt. εἰρυσσαίμην 8.143, 17.327, Od.16.459:—later Pass., aor. ἐρρύσθην Ev.Luc.1.74, 2 Ep.Ti.4.17, Hld.10.7 : for ἔρῠτο and ἐρυσσάμενοι as Pass., v. infr. 4:—protect, guard, of armour, [πήληξ] κάρη ῥύετ' Ἀχιλλῆος Il.16.799 ; [κυνέη] εἴρυτο κάρη Hes.Sc.138 ; ῥύεται δὲ κάρη Il.10.259, etc.; μίτρης..ἥ οἱ πλεῖστον ἔρυτο 4.138, cf. 23.819 ; ἄστυ δὲ πύργοι ὑψηλαί τε πύλαι σανίδες τ'..εἰρύσσονται 18.276, cf. 12.454 ; ἀμφὶ δὲ τάφρον ἤλασαν, ὄφρα σφιν νῆας..ῥύοιτο ib.8 ; οἶος ἐρύετο Ἴλιον Ἕκτωρ 6.403, cf. 22.507, 24.499 ; οἵ με πάρος γε εἰρύατο 22.303 ; ὅς σε πάρος περ ῥύομ' 15.257, cf.A.Th.91 (lyr.), etc.; καὶ πῶς βέβηλον ἄλσος ἂν ῥύοιτό με; Id.Supp.509 ; Λυκίην εἴρυτο δίκῃσί τε καὶ σθένεϊ ᾧ Il.16.542 ; ἀριστήων οἵ τε πτολίεθρα ῥύονται 9.396 ; [ἔλαφον] ὕλη εἰρύσατο 15.274 ; of warders or watchmen, 10.417 ; σῦς τάσδε φυλάσσω τε ῥύομαί τε Od.14.107 ; νῆα, νῆας ἔρυσθαι, 9.194, 10.444, 14.260, 17.429 ; εἴρυσθαι μέγα δῶμα 23.151 ; ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας, of a female slave, ib.229; ἐπέτελλεν..εἴρυσθαι ἄκοιτιν 3.268 ; αὖλιν ἔρυντο, of dogs, Theoc.25.76 ; ἔτι μ' αὖτ' εἰρύαται οἴκαδ' ἰόντα lie in wait for me, Od.16.463 ; χαλεπόν σε θεῶν..δήνεα εἴρυσθαι to discover them, 23.82 (here perh. a difft. word, cogn. with ἐρευνάω, cf. Pi.Fr.61) ; φρεσὶν εἰρύσσαιτο keep in his heart, conceal, Od.16.459 ; οἵ τε θέμιστας πρὸς Διὸς εἰρύαται maintain them, Il.1.239 : hence, support, hold in honour, with notion of obedience, οὐ σύ γε βουλὰς εἰρύσαο Κρυνίωνος 21.230 ; ἔπος εἰρύσσασθαι 1.216.    2 without any notion of defence, merely cover, ὡς ῥύσαιτο περὶ χροΐ μήδεα φωτός Od.6.129 ; φύλλων χύσις ἤλιθα πολλὴ ὅσσον τ' ἠὲ δύω ἠὲ τρεῖς ἄνδρας ἔρυσθαι 5.484.    3 c. acc. rei, keep off, ward off, ἀλλ' οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσσατο κῆρα μέλαιναν by no augury could he ward off black death, Il.2.859 ; ἡ δ' (sc. ἀσπὶς) οὐκ ἔγχος ἔρυτο 5.538, 17.518, Od.24.524 ; ἀλλὰ πάροιθεν εἰρύσατο ζωστήρ Il.4.186.    4 thwart, check, curb, much like ἐρύκω, Διὸς νόον εἰρύσσαιτο 8.143 ; μὴ ὁ μὲν κραδίῃ χόλον οὐκ ἐρύσαιτο 24.584 ; Ἠῶ ῥύσατ' ἐπ' Ὠκεανῷ Od.23.244; νῆά τ' ἔρυσθαι A.R.3.607 ; so prob. in Τροΐας ἶνας ἐκταμὼν δορί, ταί νιν ῥύοντό ποτε (thwarted him) μάχας..ἔργον..κορύσσοντα Pi.I.8(7).57 ; νόστον ἐρυσσάμενοι having been balked of their return (Med. in pass. sense, cf. ἐστεφανώσατο, κατασχόμενος), Id.N.9.23 (v.l. ἐρεισ-):—Pass., ἡ δ' ἔρῠτ' εἰν Ἀρίμοισι Hes.Th.304.    5 rescue, save, deliver (not in Att. Prose exc. Th.5.63); μετὰ χερσὶν ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων Il.5.344, cf. 11.363; πῶς ἂν.. εἰρύσσαισθε Ἴλιον; 17.327 ; Ποσειδάων..Νέστορος υἱὸν ἔρυτο 13.555 ; βουλῆς..ἥ τίς κεν ἐρύσσεται ἠδὲ σαώσει Ἀργείους 10.44 ; ἀλλ' Ἥφαιστος ἔρυτο σάωσε δέ 5.23; ὁ δ' ἐρύσατο καί μ' ἐλέησεν Od.14.279 ; ἐρρύσατο καὶ ἐσάωσεν Il.15.290; ἀρήξω τὸν ἱκέτην τε ῥύσομαι A.Eu.232 ; πατρίδα ῥυομένους Id.Eleg.3; ῥύου με κἀκφύλασσε S.OC285, cf. Hdt.7.217,8.114 : freq. folld. by a Prep., οὐ γάρ κεν ῥύσαιτό σ' ὑπὲκ κακοῦ Od. 12.107 ; Ζεῦ πάτερ, ἀλλὰ σὺ ῥῦσαι ὑπ' ἠέρος υἷας Ἀχαιῶν Il.17.645, cf. 224 ; ἐκ..πόνων ἐρρύσατο Pi.P.12.19 ; ῥύσασθαί μιν ἐκ τοῦ παρεόντος κακοῦ Hdt.1.87 ; ὡς ἂν ἀλλὰ παῖδ' ἐμὴν ῥυσώμεθ' ἀνδρῶν ἐκ χερῶν μιαιφόνων E.Or.1563 : ἀπὸ φόνου S.OT1351 (lyr.); ἀπὸ τοῦ πονηροῦ Ev.Matt.6.13 : c. gen., ῥ. τινὰ τοῦ μὴ κατακαυθῆναι Hdt.1.86; κακῶν μυρίων E.Alc.770; τόξων Id.Ion165 (lyr.); πολέμου καὶ μανιῶν ῥ. Ἑλλάδα Ar. Lys.342 : c. inf., ῥ. τινὰ θανεῖν E.Alc.11 ; τινα μὴ κατθανεῖν Id.HF197, cf. Or.599, Hdt.7.11 ; also, save from an illness, cure, Id.4.187 : generally, Id.3.132.    6 set free, redeem, τὸν ἔνθεν ῥυσάμην I set him free from thence, Il.15.29 ; ἐκ δουλοσύνης Hdt.5.49,9.90; δουλοσύνης ib. 76 ; μάντιν Ἠλεῖον..ἀπημελημένον ἐν τοῖσι ἀνδραπόδοισι ἐρρύσατο Id.3.132 ; but χρυσῷ ἐρύσασθαι Il.22.351 seems to come from (ϝ) ερύω (v. ἐρύω (A) B.1.2).    b metaph., redeem, compensate for.., ἔργῳ γὰρ ἀγαθῷ ῥύσεσθαι τὰς αἰτίας (v.l. λύσεσθαι) Th.5.63 ; ταῦτα πάντα κατθανοῦσα ῥύσομαι my death will redeem (purchase) all this, E.IA 1383 (troch.); ῥ. καμάτους Epigr.Gr.853.6:—double sense in S.OT 312,313 ῥῦσαι σεαυτὸν καὶ πόλιν, ῥῦσαι δ' ἐμέ, ῥῦσαι δὲ πᾶν μίασμα τοῦ τεθνηκότος redeem (deliver) thyself and the state and me, and redeem the pollution from the dead (the μίασμα being thought of as an unpaid debt). (ἐρῠ- ῥῡ- from serǔ- srū-, cogn. with Lat. servare, v. οὖρος 'guard', ἔρυμα, ἐρυμνός.)

German (Pape)

[Seite 1037] ep. u. ion. auch εἰρύω, wie auch Soph. Tr. 1026, ch.; inf. εἰρύμεναι, mit kurzem υ, Hes. O. 818; fut. ἐρύσω, ep. ἐρύσσω, auch ἐρύω, vgl. Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 300; οὐ μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ ὄσσε καθαιρήσουσι, ἀλλ' οἰωνοὶ ἐρύουσι Il. 11, 454, vgl. 15, 351. 22, 67; ἔλπετο θυμὸς νεκρὸν ὑπ' Αἴαντος ἐρύειν 17, 235, vgl. 396; aor. εἴρυσσε, 3, 373, u. oft im conj. ἐρύσσομεν, int. ἐρύσαι, Hes. O. 622; perf. pass. u. med. εἴρυμαι (κατείρυσται Od. 8, 151); εἴρυτο Iliad. 16, 542, ἔρυτο 4, 138, Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 256; εἴρυντο Il. 18, 69; εἰρυαται u. εἰρυατο, auch mit kurzem υ, Od. 6, 265 Il. 4, 248; den aor. ἐρυσθείς hat Hippocr.; – Grundbedeutung ziehen, dem ἕλκω entsprechend, Il. 3, 373. 18, 165; zunächst häufig von Schiffen: νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν, ins Meer ziehen, Od. 8, 34; νῆα θοὴν ἅλαδ' εἴρυσε 2, 389; ἐπ' ἠπείροιο ἔρυσσαν, aufs Land ziehen, Od. 16, 359, wie Hes. O. 622; ἤπειρόνδε Od. 10, 423; τὰς γὰρ πρώτας πεδίονδε εἴρυσαν Il. 14, 31. 8, 226; pass. εἰρύατο νῆες θῖν' ἔφ' ἁλός 14, 30; νῆες ὅσαι πρῶται εἰρύατο 15, 654; ἔνθα τε νῆες εἰρύατ' εὔπρυμνοι 4, 248; ὅσαι πρῶται εἰρύαται ἄγχι θαλάσσης 14, 75; ἔνθα Μυρμιδόνων εἴρυντο νέες 18, 69; νῆες δ' ὁδὸν εἰρύαται Od. 6, 365; – (φᾶρος) κὰκ κεφαλῆς εἴρυσσε, er zog es über den Kopf, Od. 8, 85; ὄφρα μοι ἐξ ὤμοιο ἐρύσσῃς πικρὸν ὀιστόν Il. 5, 110; vgl. 16, 863; ὅτε δὴ καὶ ἐγὼ πρόφρων ἐθέλοιμι ἐρύσσαι, αὐτῇ σὺν γαίῃ ἐρύσαιμι, droht Zeus, Il. 8, 23, ich möchte in die Höhe ziehen; κίον' ἀν' ὑψηλὴν ἐρύσαι, an der Säule hinaufziehen, Od. 22, 176; νευρὴν ἐρύοντι ἐπί τινι, die Bogensehne anziehen, d. i. den Bogen gegen Einen spannen, Iliad. 15, 464; τόξον εἰρύσας Her. 4, 10; πλίνθους εἴρυσαν 2, 136, Ziegel streichen; κλῆρον, ein Loos ziehen, Callim. Iov. 62; – ἐκ γαίης ἐρύσας, eine Pflanze, Od. 10, 343; κρόσσας πύργων ἔρυον, sie rissen sie nieder, Il. 12, 258, vgl. προκρόσσας ἔρυσαν 14, 35; mit Gewalt fortreißen, ὑπὸ ζυγὰ δῆσα ἐρύσσας Od. 9, 99; τινὰ μοῦνον ἑτάρων ἄπο, bei Seite ziehen, Ap. Rh. 3, 193; vgl. βίαια πάντ' ἐκ ποδὸς ἐρύσας, alle Gewaltthat fern haltend, Pind. N. 7, 67; – ἄλλον μὲν χλαίνης ἐρύων, ἄλλον δὲ χιτῶνος, am Kleide zupfend, Il. 22, 493; vgl. Ap. Rh. 1, 760; μή σε νέοι διὰ δώματ' ἐρύσσωσι ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός Od. 17, 479, daß sie dich nicht am Fuß durch das Haus hinschleppen. Bes. = den Leichnam eines in der Schlacht Getödteten zu sich ziehen, um ihn den Händen der Feinde zu entreißen, νεκροὺς ἔρυσαν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν Il. 5, 573, oder den Leichnam eines Feindes fortschleppen, um ihn der Rüstung zu berauben und ein Lösegeld für die Bestattung von den Angehörigen zu erpressen; νεκροὺς δ' ἀλλήλων ἔρυον, Il. 18, 540, vgl. 4, 467. 492. 17, 419; Ἅκτορα δεῦρ' ἐρύσας 23, 21; – τρὶς δὲ ἐρύσας περὶ σῆμα, nachdem er ihn dreimal um das Grab geschleift hatte, 24, 16; auch von den Hunden u. Vögeln, welche den unbestatteten Leichnam zerreißen u. die Stücke umherzerren, 11, 454. 15, 351. 22, 67. – Med. ἐρύομαι u. p. εἰρύομαι (vgl. unten auch ῥύομαι), inf. ἔρυσθαι Od. 9, 194, εἴρυσθαι 3, 268; fut. ἐρύσομαι, ep. ἐρύσσομαι, wozu man als inf. auch ἐλπόμενοι ἐρύεσθαι rechnet, Il. 14, 422, vgl. 9, 248, s. Buttm. Lexil. 2 p. 268; aor. εἰρυσάμην u. ἐρυσσάμην; perf. wie im pass., dazu imper. εἴρυσο Ap. Rh. 4, 372; – für sich, an sich ziehen; δόρυ ἐξ ὠτειλῆς εἰρυσάμην Od. 10, 164; εἰρύσσατο φάσγανον ὀξύ, er zog sein Schwerdt, 22, 79; Il. 22, 306; ἐκ κολεοῖο ἐρυσσάμενος ξίφος 12, 190, vgl. Theocr. 22, 191; εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ Od. 22, 90; ἐρύσαντο δὲ πάντα, vom Braten, sie zogen alles für sich von den Spießen ab, Il. 1, 466; τόξον, den Bogen an sich ziehen, um ihn zu spannen, Od. 21, 125; νῆας, ins Meer ziehen, um abzufahren, Il. 14, 79; Ap. Rh. 4, 237; ὅταν κατάϊξ ἱστὸν ὑπὲκ προτόνων ἐρύσηται, mit sich fortreißt, 1, 1204; τινὰ ἆσσον, Jem. näher an sich heranziehen, Od. 19, 481; μάχης, χάρμης ἐρύσασθαί τινα, aus der Schlacht hinwegreißen, Il. 5, 456. 17, 161; bes. wie im act. vonden Todten; ἐρύσαντο δὲ νεκρούς, sie zogen die Todten zu sich, Il. 17, 317^ ἐκ βελέων ἐρύσαντο νέκυν 18, 152; νέκυν ἐρύοντο 17, 277; μή πώς οἱ ἐρυσαίατο νεκρὸν Ἅχαιοί 5, 298; vgl. 17, 104; – ausder Gefahrziehen, retten, καὶ τὸν μὲν μετὰ χερσὶν ἐρύσσατο Φοῖβος κυανέῃ νεφέλῃ Il. 5, 344; 11, 363. 20, 93; πῶς ἂν εἰρύσσαισθε Ἴλιον Il. 17, 327; οἶος γὰρ ἐρύετο Ἴλιον Ἅκτωρ 6, 403; ἐρύσσεται ἠδὲ σαώσει verbunden 10, 44, ἔρυτο u. σάωσε 5, 23; bewachen, behüten, εἰρύσατο ζωστήρ 4, 186; πύλαι σανίδες τ' εἰρύσσονται 18, 276; εἴρυσθαι ἄκοιτιν Od. 3, 268; μέγα δῶμα Od. 23, 151; πὰρ νηΐ τε μένειν καὶ νῆα ἔρυσθαι 10, 444; αὖλιν, von Hunden, Theocr. 25, 76; παρθενίην μίτρην ἄχραντον, sich unbefleckt bewahren, Hosch. 2, 73; μηδὲ φρεσὶν εἰρύσσαιτο Od. 16, 459, bei sich behalten, verschweigen; οἵ τε θέμιστας πρὸς Διὸς εἰρύαται, aufrecht, in Ehren erhalten, Il. 1, 239; οὐ σύ γε βουλὰς εἰρύσαο Κρονίωνος, du hieltest sie nicht in Ehren, 21, 229; ἔπος εἰρύσσασθαι 1, 216; vgl. Ap. Rh. 4, 1207; ἦ ἔτι μ' αὖθ' εἰρύαται οἴκαδ' ἰόντα, aufpassen, auflauern, Od. 16, 463; χαλεπὸν θεῶν δήνεα εἴρυσθαι Od. 23, 82, erspähen; – abhalten, abwehren, ἣ (der Schild) δ' οὐκ ἔγχος ἔρυτο Il. 5, 538; οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσσατο Κῆρα, er wehrte den Tod nicht von sich ab, 2, 859; – ἀνὴρ δέ κεν οὔ τι Διὸς νόον εἰρύσσαιτο, den Willen des Zeus aufhalten, 8, 143; χόλον 24, 584.

Greek (Liddell-Scott)

ἐρύω: Ἰων. εἰρύω· Ἐπικ. ἀπαρ. εἰρυμέναι ῠ, Ἡσ. Ἔργ. κ. Ἡμ. 816: - παρατ. εἴρυον Μόσχ. 2. 14, ἔρυον Ἰλ. Μ. 258· ἐρύεσκον, Νόνν. Δ. 43. 50: - μέλλ. ἐρύω ὡς ὁ ἐνεστ., Ἰλ. Λ. 454, Ο. 351. Ξ. 67· κ. ἀλλ., ἐρύσω, ὡς ἐν Ὀππ. Ἁλ. 5. 375· Ἐπικ. ἐρύσσω, Ὀρφ., Νόνν.: - ἀόρ. εἴρῠσα, Ὅμ. Ἡρόδ.· ἔρυσα, Ἰλ. Ε. 573, Πίνδ. εἴρυσσα, Ἰλ. Ι. 373, Ὀδ. Θ. 85· ἐκτεταμένον ἐρύσασκε (ἐξ-), Ἰλ. Κ. 490· προστ. εἴρυσον, ἔτι καὶ παρὰ τῷ Σοφ. ἐν Τρ. 1033 (ἐν χορῷ)· ὑποτ. ἐρύσω, Ἰλ. εἰρύσω, Ἱππ. 452. 12, κτλ., β΄ ἐνικ. ἐρύσσης, Ἰλ. Ε. 110, Ἐπικτ. α΄ πληθ. ἐρύσσομεν (ἀντὶ -ωμεν), Ἰλ. Ξ. 76, Ρ. 625· εὐκτ. ἐρύσαιμι, Ἰλ. ἐρύσαι, ἐρύσσαι, Ἰλ.· ἀπαρέμφ. εἴρυσαι (δι-, εξ-), Ἡρόδ.· μετοχ. ἐρύσας, Ἰλ. Ψ. 21, εἰρύσας, Ἡρόδ. 4. 10· ἐρύσσας, Ἀπολλ. Ρόδ. Γ. 913. Ἰων. καὶ ποιητ. ῥῆμα. Ἔλκω, σύρω ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καθόλου, μετὰ τῆς ἐννοίας τῆς ὀρμῆς ἤ σφοδρότητος. νῦν δ’ ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν εἰς ἅλα δῖαν, καθελκύσωμεν εἰς τὴν θάλασσαν, Ἰλ. Α. 141, Ὀδ. Θ. 34· ἅλαδε Β. 389· νῆα… ἐρύσσομεν ἤπειρόνδε, ἀνελκύσωμεν εἰς τὴν ξηράν, Κ. 423· νῆα… ἐπ’ ἠπείροιο ἔρυσσαν, ἀνείλκυσαν ἐπὶ τῆς ξηρᾶς, Π. 325, 359· ἕνθα τε νῆες εἰρύατ… ἐπὶ θινὶ θαλάσσης Ἰλ. Δ. 248· ἤ κατὰ πετράων βαλέειν ἐρύσαντες ἐπ’ ἄκρης, περὶ τοῦ δουρείου ἵππου, ὅ ὁ Ὅμ. ὀνομάζει δουράτιον ἵππον καὶ κοῖλον δόρυ Ὀδ. Θ. 508· τρίς δ’ ἐρύσας περὶ σῆμα Μενοιτιάδαο θανόντος, «τρὶς δ’ ἐλκύσας περὶ τὸ μνῆμα τοῦ τεθνεῶτος υἱοῦ τοῦ Μενοιτίου», (Θ. Γαζῆς), ἐπὶ τοῦ νεκροῦ σώματος τοῦ Ἕκτορος, Ἰλ. Ω. 16· οἱ δ’ ἐπεὶ οὖν νεκροὺς ἔρυσαν, ἔσυραν, ἐκόμισαν, ἔπὶ φίλων, Ε. 573, Π. 781, ἢ ἐπὶ πολεμίων, νεκρὸν γὰρ ἐρύοντα ἰδών, ἰδὼν αὐτὸν ἕλκοντα νεκρὸν πρὸς σκύλευσιν, κτλ., Δ. 467 κἑξ., κ. ἀλλ. (ἴδε κατωτ. Β. Ι. 2)· ἐπὶ κυνῶν καὶ σαρκοφάγων ὀρνέων, ἕλκω καὶ διασπαράττω, οἰωνοὶ ὠμησταί ἐρρύουσι Λ. 454, κτλ.· - ἐντεῦθεν, σύρω τινὰ διὰ τῆς βίας, δῆδα ἐρύσσας, ἑλκύσας ἀναγκαστικῶς ἔδησα. Ὀδ. Ι. 99· μετὰ γεν. τοῦ μέρους, διὰ δώματ’ ἐρ… ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρὸς Ρ. 479· οὕτως, ἔρυσάν τέ μιν εἴσω κουρίξ, ἔσυραν δὲ αὐτὸν ἐντὸς ἐκ τῆς κόμης, Χ. 188· - σύρω πρὸς τὰ ἄνω, ἀλλ’ οὐκ ἄν ἐρύσαιτ’ ἐξ οὐρανόθεν πεδίονδε Ζῆν’, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ καθελκύσητε ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εἰς τὸ πεδίον τὸν Δία, Ἰλ. Θ. 22, πρβλ. 23, 24· σειρήν… κίον’ ἀν’ ὑψηλήν ἐρύσαι Ὀδ. Χ. 176· χειρί πάλιν ἐρύσασ’ Ἰλ. Ε. 836 (πρβλ. αὐερύω): - ἐπὶ πολεμιστῶν, δόρυ… ἐξ ὠτειλῆς εἴρυσε, ἐξείλκυσε, Π. 863· ὄφρα μοι ἐξ ὤμοιο ἐρύσσῃς πικρὸν ὀϊστὸν Ε. 110· μελίην… ἐκ κρημνοῖο Φ. 175· ὡσαύτως, φάρμακον ἐκ γαίης Ὀδ. Κ. 303: - ὡσαύτως, καταρρίπτω, καταστρέφω, κρόσσας μὲν πύργων ἔρυον, κατέρριπτον τὰς στεφάνας τῶν πύργων (ἀλλὰ κατ’ Ἀρίσταρχον: «τὰς ὑποτρόχους κλίμακας ἐπὶ τοὺς πύργους εἷλκον»), Ἰλ. Μ. 258, πρβλ. Ξ. 35. 2) ἄνευ ἐννοίας τινὸς βίας, ἕλκω, ἑλκύω, φᾶρος… κἀκ κεφαλῆς εἴρυσσε, ἔσυρεν αὐτὸ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, Ὀδ. Θ. 85· ἄλλον μὲν χλαίνης ἐρύων, ἄλλον δὲ χιτῶνος, σύρων ἢ κρατῶν αὐτὸν…, Ἰλ. Χ. 493· νευρήν ἐρ. ἐπὶ τινι, ἕλκειν, τανύειν τὴν νευρὰν τοῦ τόξου ἐναντίον τινός, Ἰλ. Ο. 464· οὕτως, ἐρ. τόξον Ἠρόδ. 3. 30· ἔγχος εἴρυσον, σῦρε τὸ ξίφος σου, Σοφ. Τρ. 1033· ἐπὶ τινι κλῆρον ἐρ., ἕλκειν, ἐκβάλειν, Καλλ. εἰς Δία 62· ἐκ ποδός ἐρ., ἕλκειν κατὰ μέρος, Πινδ. Ν. 7. 99· ἀλλὰ πλίνθους εἰρύειν, Λατ. ducere lateres, ὡς τὸ ἕλκειν, Ἡρόδ. 2. 136. Β. Μέσ., ἐρύομαι, Ἰων. εἰρύομαι (μετὰ ῠ, ἐνῷ τὸ ῥύομαι (ὅ ἴδε) κοινῶς ἔχει ῡ): μέλλ. ἀπαρεμ. ἐρύεσθαι Ἰλ. Ι. 248, Ξ. 422, Υ. 195· ἐρύσομαι Κ. 44, Ὀδ. Φ. 125, εἰρύσομαι Ἰλ. Σ. 276: - ἀόρ. εἰρῠσάμην Δ. 186, εἰρύσσατο Χ. 306, ἐρύσαντο Α. 466, κτλ.· ὑποτακτ. ἐρύσωμαι Ἀπολλ. Ρόδ. Λ. 1204· εὐκτ. ἐρύσαιο, -αίατο Ἰλ. Ε. 456, 298· εἰρυσσαίμην Θ. 143, Ὀδ. Π. 459· ἀπαρ. ἐρύσασθαι Ἰλ. Χ. 351, εἰρύσσασθαι Λ. 216· μετοχ. ἐρυσσάμενος Α. 190, εἰρυσάμενος (ἐπ-) Ἡρόδ. 4. 8: - πλὴν τούτων ἔχομεν ἐν μέσῃ σημασ. τοὺς ἑξῆς τύπους: ἔρῡται Ἀπολλ. Ρόδ. Β. 1208· γ’ πληθ. εἰρύαται ῠ Ἰλ. Α. 239, ῡ Ὀδ. ΙΙ. 463 ἀπαρ. εἰρύσθαι Ὀδ., ἔρῡσο, ἔρῡτο Ἰλ., Ἡσ., εἴρῡτο Ὅμ., εἴρυντο, -ύατο Ἰλ. Μ. 454, Χ. 303, γ΄ πληθ.: κατὰ τύπον οὗτοι οἱ χρόνοι ἀνήκουσιν εἰς τὸν παθ. πρκμ. καὶ ὑπερσ.· ἀλλ’ ὁ Βεκκῆρος γράφει τὸ ἀπαρ. εἴρυσθαι, ἔρυσθαι (οὐχὶ εἰρύσθαι, ἐρύσθαι), καὶ τὰ ἔρυσο, ἔρυτο πρέπει νὰ θεωρηθῶσι τοὐλάχιστον ὡς μέρη Ἐπικ. παρατ. ἤ ἀορ.: - ἐξετάζοντες τὰ ἀκολουθοῦντα παραδείγματα θὰ ἴδωμεν ὅτι οἱ παθητ. οὗτοι τύποι ὁσάκις κεῖνται ὡς μέσοι λαμβάνουσιν ἀείποτε τὴν μεταφ. σημασ. σῴζω, φυλάττω, ὑπερασπίζω, προστατεύω, ἀποκρούω (πρβλ. ῥύομαι), καὶ οὐδέποτε λαμβάνουσι τὴν κυριολεκτικὴν σημασ. ἕλκω, «τραβῶ», εἰ μὴ ὅταν εἶναι παθητικοὶ (ἴδε κατωτ. Γ.), πλὴν ἐν Ὀδ. Χ. 90 (ἔρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ), ἔνθα τὸ ἔρυτο δυσκόλως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχον παθ. σημασίαν. Ἕλκω, σύρω τι δι’ ἐμαυτόν, ἔπειτα δὲ κεν ἐρυσαίμεθα νῆας ἁπάσας, «μετὰ ταῦτα δ’ ἄν ἑλκύσαιμεν ἁπάσας τὰς ναῦς» (Θ. Γαζῆς), Ἰλ. Ξ. 79, ἴδε κατωτ. Γ. 1· αὐτοὶ γὰρ μιν (δηλ. τὸν δουράτεον ἵππον) Τρῶες ἐς ἀκρόπολιν ἐρύσαντο Ὀδ. Θ. 504· ξίφος, μάχαιραν, ἄορ ἐρύεσθαι ἐξέλκειν, Ἰλ. Δ. 530, Φ. 173, Γ. 271· ἐκ κολεοῖο Θεόκρ. 22. 191· δόρυ ἐξ ὠτειλῆς εἰρυσάμην Ὀδ. Κ. 165· ἐπὶ κρέατος, ἐκ τοῦ ὀβελοῦ, ἐρύσαντό τε πάντα, καὶ ἔσυραν, ἐξήγαγον πάντα, Ἰλ. Α. 466, κτλ.· ἐρύσσεσθαι μενεαίων, ἐπιθυμῶν νὰ τανύσῃ τὸ τόξον, Ὀδ. Φ. 125· καὶ τότε δή βούλευον, ὅπως λασιαύχενα βύρσαν θηρὸς τεθνειῶτος ἀπὸ μελέων ἐρυσαίμην Θεόκρ. 25. 273. 2) ἕλκω πρὸς ἐμαυτόν, ἆσσον ἐρύσσατο Ὀδ. Τ. 481. ΙΙ. σύρων ἐξάγω τινὰ ἐκ συνωστισμοῦ, μάχης ἢ ἄλλου κινδύνου, ἐρύσασθαί τινα μάχης, χάρμης Ἰλ. Ε. 456. Ρ. 161· ἰδίως ἐπὶ ἑταίρων ἑλκόντων τὸ πτῶμα φονευθέντος φίλου ἥρωος. οὐδέ κε… ἐκ βελέων ἐρύσαντο νέκυν Σ. 152, πρβλ. Ε. 298, Ρ. 104· ἀλλ’ ὡσαύτως καὶ ἐπὶ ἐχθρῶν, Ξ. 422 ἐντεῦθεν. 2) ἀπαλλάττω, ἐξάγω ἐκ τοῦ κινδύνου, ἐλευθερῶ, μετὰ χερσὶν ἐρύσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων Ε. 344, πρβλ. Λ. 363· πὼς ἄν… εἰρύσσαισθε Ἴλιον; Ρ. 327· Ποσειδάων… Νέστορος υἱὸν ἔρυτο Ν. 555· βουλῆς… ἥτις κεν ἐρρύσσεται ἠδὲ σαώσει Ἀργείους Κ. 44· ἀλλ’ Ἤφαιστος ἔρυτο σάωσέ τε Ε. 22· ὁ δ’ ἐρύσσατο καὶ μ’ ἐλέησεν Ὀδ. Ξ. 279· ἀκολούθως ἐπὶ αἰχμαλώτων, ἐξαγοράζω, ἀπολυτρώνω, οὔδ’ εἴ κέν σ’ αὐτὸν χρυσῷ ἐρύσασθαι ἀνώγοι… Πρίαμος. «οὐδ’ ἐὰν σὲ αὐτὸν διὰ χρυσοῦ ἰσοστάθμου σοι ἀναρρύσασθαι κελεύῃ… ὁ Πρίαμος» (Θ. Γαζῆς), Ἰλ. Χ. 351. 3) ἡ ἀρχικὴ ἔννοια τοῦ ἕλκειν ἤ ἐξέλκειν ὁλοσχερῶς ἐκλείπει καὶ τὸ ἐρύεσθαι σημαίνει ἁπλῶς, ὑπερασπίζω, προστατεύω, προφυλάττω, ἐπὶ πανοπλίας, ἀλλὰ πάροιθεν εἰρύσατο ζωστήρ Ἰλ. Δ. 186· κυνέη εἴρυτο κάρη Ἡσ. Ἀσπ. Ἡρ. 138· μίτρης…, ἣ οἱ πλεῖστον ἔρυτο Ἰλ. Δ. 138· ἔρυτο γὰρ ἔνδοθι θώρηξ Ψ. 819· ὡσαύτως, ἄστυ δὲ πύργοι ὑψηλαί τε πύλαι σανίδες τ’… εἰρύσσονται Σ. 275· σανίδων…, αἵ ῥα πύλας εἴρυντο Μ. 454· οἶος ἐρύετο Ἴλιον Ἕκτωρ Ζ. 403, πρβλ. Φ. 507. Ω. 499· οἵ με πάρος γε εἰρύατο Χ. 303· Λυκίην εἴρυτο δίκησί τε καὶ σθένει ᾧ Π. 542· ἔλαφον ὕλη εἰρύσατο Ο. 273· ὅσσον τ’ ἠὲ δύω ἠὲ τρεῖς ἄνδρας ἔρυσθαι Ὀδ. Ε. 484: ἀκολούθως, ΙΙΙ. μετ’ αἰτ. πράγμ., ἀποκρούω, ἀπελαύνω, ἀπομακρύνω, ἀλλ’ οὐκ οἰωνοῖσιν ἐρύσσατο κῆρα μέλαιναν Ἰλ. Β. 859· ἡ δ’ (δηλ. ἡ ἀσπίς) οὐκ ἔγχος ἔρυτο Ε. 538, Ρ. 518, Ω. 524. 2) κωλύω, ἀναχαιτίζω, ἐμποδίζω, παραπλησίως τῷ ἐρύκω, Διὸς νόον εἰρύσσαιτο Θ. 143· μὴ ὁ μὲν κραδίῃ χόλον οὐκ ἐρύσαιτο Ω. 584· νόστον ἐρυσάμενοι, ἀποφυγόντες τὴν ἐπάνοδον· δηλ. διαμείναντες, Πινδ. Ν. 9. 54· νῆά τ’ ἐρύσθαι Ἀπολλ. Ρόδ. Γ. 607. 3) φυλάττω, ἐπιτηρῶ, νῆα, νῆας ἔρυσθαι Ὀδ. Ι. 194, Κ. 444, Ξ. 259, Ρ. 429· εἴρυσθαι μέγα δῶμα Ψ. 151· ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας, ἐπὶ δούλης, αὐτόθι 229· ἐπέτελλεν… εἴρυσθαι ἄκοιτιν Γ. 268· αὖλιν ἔρυντο, ἐπὶ κυνῶν, Θεόκρ. 25. 76· ὡσαύτως, ἔτι μ’ αὖθ’ εἰρύαται οἴκαδ’ ἰόντα, μὲ περιμένουσι, μὲ ἐνεδρεύουσιν, Ὀδ. Π. 463· χαλεπόν σε θεῶν… δήνεα εἴρυσθαι, εἰδέναι, γνῶναι, Ψ. 82· φρεσὶν ἐρύσασθαι, φυλάξαι, κρύψαι, Π. 459· οἵ τε (δηλ. οἱ δικασπόλοι) θέμιστας πρὸς Διὸς εἰρύαται, «οἵτινες τὰς δίκας καὶ τοὺς νόμους παραλαβόντες παρὰ τοῦ Διὸς φυλάττουσιν» (Σχόλ.), Ἰλ. Α. 239: ἐντεῦθεν, 4) φυλάττω, τιμῶ, μετὰ τῆς ἐννοίας τῆς ὑπακοῆς, οὐ σύγε βουλάς εἰρύσαο Κρονίωνος, οὐκ ἐφύλαξας, Φ. 230· ἔπος εἰρύσσασθαι, «φυλάξαι» (Σχόλ.), Α. 216. IV. δέχομαι, κρατῶ ἐν ἐμαυτῷ, καὶ στόμαχος οὐ πάμπαν εἰρύαται τὴν τροφήν Ἱππ. 663. 24, πρβλ. 661. 52. Γ. Παθ., ἀνέλκομαι εἰς τὴν ξηράν, ἐπὶ πλοίων, ἔνθα θαμειαὶ Μυρμιδόνων εἴρυντο νέες ταχύν ἀμφ’ Ἀχιλῆα, «ὅπου πυκνῶς αἱ τῶν Μυρμιδόνων νῆες ἦσαν εἱλκυσμέναι περὶ τὸν ταχύποδα Ἀχιλλέα» (Θ. Γαζῆς), Ἰλ. Σ. 69· ὅσαι πρῶται εἰρύατο Ο. 654· θῖν’ ἔφ’ ἁλὸς πολιῆς εἰρυμέναι Ν. 682· εἰρύατο νῆες θῖν’ ἔφ’ ἁλὸς πολιῆς Ξ. 30· εἰρύαται ἀμφὶ θαλάσσης αὐτόθι 75, πρβλ. Δ. 248· καὶ οὕτως ἴσως, νῆες δ’ ὁδὸν..., εἰρύαται, εἱλκυσμέναι εἰσὶν ἔξω κατὰ μῆκος τῆς ὁδοῦ (ἔνθα ἄλλοι ἐκλαμβάνουσι τὸ ῥῆμα ὡς μέσ. Β. ΙΙ. 4, καὶ ἑρμηνεύουσι: φυλάττουσι τὴν ὁδόν, Ὀδ. Ζ. 265. ΙΙ. = ἐρύκομαι, ἡ δ’ ἔρῠτ’ εἰν Ἀρίμοισιν Ἡσ. Θ. 304. Δ. Ἀμφισβητεῖται ἄν τὸ ἐρύω ἕλκω, καὶ τὸ ἐρύομαι διασῴζω, ὑπερασπίζω, προστατεύω, ἀνήκουσιν εἰς τὴν αὐτὴν ῥίζαν· ἀλλ’ ἡ σχέσις τῆς ἐννοίας, ὡς ἐκτίθεται ἀνωτέρω, φαίνεται ἀρκούντως πειστική, πρβλ. ῥύομαι.

French (Bailly abrégé)

impf. ἤρυον, f. ἐρύσω, ao. εἴρυσα, pf. inus.
Pass. ao. εἰρύσθην, pf. εἴρυσμαι;
tirer : νῆα εἰς ἅλα IL ou ἅλαδε OD tirer un navire dans la mer, le mettre à flot ; ou au contr. ἐπ’ ἠπείροιο OD ou ἤπειρόνδε OD tirer un navire à terre ; τόξον HDT, νευρὴν ἐπί τινι IL tendre un arc, la corde d’un arc contre qqn ; φάρμακον ἐκ γαίης OD arracher de terre une plante médicinale ; τινα ποδὸς καὶ χειρός OD tirer qqn par le pied et par la main ; νεκρούς IL tirer des morts du milieu de la mêlée;
Moy. ἐρύομαι (f. ἐρύσομαι, ao. εἰρυσάμην, pf. εἴρυμαιimpér. εἴρυσο);
I. tirer à soi ou pour soi : ξίφος IL tirer son épée ; νῆας IL tirer ses vaisseaux (à la mer), mettre ses navires à flot ; μάχης τινά IL entraîner qqn hors de la mêlée ; fig. τινα χρυσῷ IL retirer, d’où racheter qqn à prix d’or;
II. abs. tirer d’un danger, de l’oubli, càd mettre en sûreté, d’où
1 sauver, protéger : ἄστυ πύργοι εἰρύσσονται IL des tours protégeront la ville ; (βουλὴ) ἐρύστεται ἠδὲ σαώσει IL (cette résolution les) tirera du danger et les sauvera ; θύρας εἴρυσθαι OD garder des portes;
2 conserver fidèlement, observer avec soin ; φρεσίν (τι) OD conserver (qch) dans son esprit ; βουλὰς Κρονίωνος IL observer les volontés du fils de Cronos ; ἔπος IL respecter un ordre;
3 prendre garde à, surveiller, observer : τινα, qqn ; se rendre compte de, découvrir, acc.;
4 écarter, repousser : ἔγχος IL une javeline ; Κῆρα IL la mort ; χόλον IL contenir sa colère.
Étymologie: DELG pas d’étym. satisfaisante.
2f. ion. de ἐρύω.

English (Autenrieth)

(ϝερύω), fut. ἐρύουσι, aor. εἴρυ(ς)σε, ἔρυσε, mid. εἰρυόμεσθα, inf. ἐρύεσθαι (or fut.), fut. 2 sing. ἐρύσσεαι, inf. ἐρύσσεσθαι and ἐρύεσθαι, aor. εἰρυσάμην, -ύ(ς)σατο, perf. 3 pl. εἰρύαται, part. εἰρῦμέναι, plup. εἴρυτο, 3 pl. εἴρυντο and εἰρύατο: draw, drag, mid., draw for oneself or to oneself, rescue, esp. the fallen in battle, νέκυν, νεκρόν; act., of drawing an arrow from the wound, Il. 5.110; a mantle down over the head, Od. 8.85; drawing the bow, Il. 15.464; ships into the sea, Il. 1.141; pulling flesh off the bones, Od. 14.134; battlements from a wall, Il. 12.258; pass., Il. 4.248, Il. 14.75, Od. 6.265; mid., of drawing one's sword or dagger, Il. 3.271; one's ships into the sea, Il. 14.79; drawing off meat from the spits (to eat it yourself), Il. 1.466, and other subjective actions; draw to oneself, rescue, Il. 5.456, Il. 17.161, Il. 14.422, Il. 18.152.

English (Slater)

ἐρῠω
   1 draw, remove ἔν τε δαμόταις ὄμματι δέρκομαι λαμπρὸν βίαια πάντ' ἐκ ποδὸς ἐρύσαις (N. 7.67)

Greek Monolingual

(I)
ἐρύω, ιων. τ. εἰρύω, δωρ. τ. Fερύω (Α)
1. τραβώ, σύρω στο έδαφος, γενικά με την έννοια της ορμής και σφοδρότητας («νῆα ἐρύσσομεν ἤπειρόνδε» — θα σύρουμε το πλοίο στην ξηρά, Ομ. Οδ.)
2. σύρω κάποιον διά της βίας («ἐρυσαν τέ μιν εἴσω κουρίξ» — τον έσυραν μέσα τραβώντας τον απ’ τα μαλλιά, Ομ. Οδ.)
3. (για σκυλιά και αρπακτικά πουλιά) τραβώ και κατασπαράζω («οἰωνοὶ ὠμησταὶ ἐρύουσι», Ομ. Ιλ.)
4. σύρω προς τα πάνω («ἀλλ’ οὐκ ἂν ἐρύσαιτ’ ἐξ οὐρανόθεν πεδιόνδε Ζῆν’» — δεν θα μπορέσετε να τραβήξετε από τον ουρανό προς την πεδιάδα τον Δία, Ομ. Ιλ.)
5. τραβώ, χωρίς έννοια βίας («ἔγχος εἴρυσον» — σύρε το ξίφος σου, Σοφ.)
6. καταρρίπτω, καταστρέφω («κρόσσας μὲν πύργων ἔρυov» — κατέρριπταν τις στεφάνες τών πύργων Ομ. Ιλ.)
7. εξαπολύω εναντίον κάποιου («τὸ τόξον ὅσον τε ἐπὶ δύο δακτύλους εἴρυσε», Ηρόδ.)
8. (για υγρά) απορροφώ, τραβώ
9. φρ. α) «ἐκ ποδὸς ἐρύσαι» — να απομακρύνει
β) «πλίνθους ἐρύειν» — να κατασκευάζει πλίνθους
10. (μέσ. ἐρύομαι, ιων. τ. εἰρύομαι
α) σύρω κάτι προς το μέρος μου, για τον εαυτό μου («ἔπειτα δέ κεν ἐρυσαίμεθα νῆας ἁπάσας» — μετά από αυτά θα τραβήξουμε όλα τα πλοία, Ομ. Ιλ.)
β) τείνω τόξο, τοξεύω («ἐρύσσεσθαι μενεαίνων» — επιθυμώντας να τραβήξει το τόξο, Ομ. Οδ.)
γ) απομακρύνω σέρνοντας κάποιον από έναν τόπο («ἐρύσασθαί τινα μάχης», Ομ. Ιλ.)
11. παθ. (για πλοία) ανέλκομαι, τραβιέμαι στην ξηρά («εἰρύαντο νῆες θῑν ἔφ’ ἁλὸς πολιῆς» — τραβήχτηκαν τα πλοία στην αμμώδη ακτή, Ομ. Ιλ.).
[ΕΤΥΜΟΛ. Το αιολ. ρ. αυερύω «σφάζω» (< αF- Fερύω < με αφομοίωση από το αν- Fερύω) και το επίσης αιολ. ρηματικό παράγωγο βρυτήρες «αυτοί που τεντώνουν τα τόξα (< Fερυ-τήρες) αποτελούν μαρτυρίες αρχικού θέματος με F, Fερυ-, ομόηχου με το θ. του έρυμαι [βλ. λ. ερύω (II)] άγνωστης όμως ετυμολογίας. Υπάρχουν παράλληλοι τύποι ενεστ. και αορ. (ειρύω, είρυσα) με ει- που ερμηνεύονται αναγόμενοι σε θ. ε-Fερυ- με προθεματικό φωνήεν. Σχηματίζει παράγωγα από δύο θέματα ερυ- και ρῦ (σπανίως ρυ).
ΠΑΡ. ρυτίδα
αρχ.
έρυσις, ερυτός, ερυτήρ, ρύμα, ρύμη, ρυμός, ρυδός, ρυτά, (β)ρυτήρ, ρυτός, ρύτωρ.
ΣΥΝΘ. (Α’ συνθετικό) αρχ. ερυσάρματες
(Β’ συνθετικό) αρχ. ανερύω, απερύω, ανερύω, εισερύω, εξερύω, επερύω, κατερύω, παρερύω, προερύω, συνεξερύω, συνερύω, υπεξερύω].
(II)
ἐρύω, μόνο στη μέσ. φωνή ἐρύομαι και ῥύομαι (Α)
1. απαλλάσσω κάποιον από τον κίνδυνο, ελευθερώνω, σώζωμετὰ χερσὶν ἐρύσσατο Φοῑβος Ἀπόλλων», Ομ. Ιλ.)
2. προστατεύω, προφυλάσσω, φροντίζω κάποιον ή κάτι («ἔρυτο γὰρ ἔνδοθι θώρηξ», Ομ. Ιλ.)
3. αποκρούω, απομακρύνω («ἡ δὲ ἀσπὶς οὐκ ἔγχος ἔρυτο» — η ασπίδα δεν κατόρθωσε να κρατήσει το δόρυ, Ομ. Ιλ.)
4. φυλάω, επιτηρώ («νῆα, νῆας ἔρυσθαι», Ομ. Οδ.)
5. εμποδίζω, αναχαιτίζω («νόστον ἐρυσάμενοι» — αφού απέφυγαν την επάνοδο, Πίνδ.)
6. τιμώ, με την έννοια της υπακοής («οὐ σύγε βουλὰς εἰρύσαο Κρονίωνος» — και συ δεν φύλαξες, δεν τήρησες τις συμβουλές του Κρονίωνος, Ομ. Ιλ.)
7. δέχομαι, κρατώ για τον εαυτό μου («καὶ στόμαχος oὐ πάμπαν εἰρύαται τὴν τροφήν», Ιπποκρ.)
8. φρ. «φρεσίν ἐρύομαι» — κρύβω στον νου μου.
[ΕΤΥΜΟΛ. Το ρ. ερύω (II) απαντά μόνο ως μέσο ερύομαι, έρυμαι και ρύομαι (πιθ. < Fέρυ-μαι) και συνδέεται με αρχ. ινδ. varū-tar- «προστάτης, υπερασπιστής», varū-tha- «προστασία, υπεράσπιση», vrnoti «υπερασπίζομαι», γοτθ. warjan «αμύνομαι» κ.ά. Η υπόθεση όμως αυτή προσκρούει στη δυσκολία της ανυπαρξίας του δίγαμμα στον ελληνικό τ., όπως συμπεραίνεται από τα ομηρικά κείμενα. Γι’ αυτό τον λόγο υποστηρίχθηκε η ύπαρξη δύο ριζών Fερυ- και Fρῦ-, από τις οποίες η δεύτερη πιστοποιείται με τον τ. είρυται < -Fρῦ-ται. Εξάλλου είναι πιθ. ότι απαντούν τύποι με προθηματικό ε, ε-Fερυ-, ε-Fρυ- (πρβλ. ιων. ενεστ. ειρύομαι, Ευρυσίλαος). Τέλος, κατ’ άλλους, η ρίζα είναι seru- / srū- και συνδέεται με λατ. servāre «διασώζω, διαφυλάττω».
ΠΑΡ. αρχ. έρυμα, ερύσιμον, ερυσμός, ρῡμα, ρύσιος, ρυτήρ].

Greek Monotonic

ἐρύω: Ιων. εἰρύω,
Α. 1. Επικ. απαρ. εἰρύμεναι [ῠ]· παρατ. εἴρυον, Επικ. ἔρυον· μέλ. ἐρύω, αόρ. αʹ εἴρῠσα, Επικ. ἔρῠσα και εἴρυσσα· σέρνω κατά μήκος του εδάφους, έλκω, τραβώ με βία, καθελκύω καράβι στη θάλασσα ή ανελκύω στην ξηρά, σε Όμηρ.· νεκρὸν ἐρ., σέρνω σώμα μακριά από, διασώζω, σε Ομήρ. Ιλ.· ή το σέρνω για βεβήλωση, στο ίδ.· λέγεται για σκυλιά σαρκοφάγα όρνεα, σέρνω και ξεσκίζω, στο ίδ.· επίσης, καταρρίπτω επάλξεις, στο ίδ.
2. χωρίς τη σημασία της βίας, φᾶρος κὰκ κεφαλῆς εἴρυσσε, το έσυρε πάνω από το κεφάλι του, σε Ομήρ. Οδ.· χλαίνης ἐρύων, κρατώντας τον από το μανδύα, σε Ομήρ. Ιλ.· τόξον, σε Ηρόδ.· πλίνθους εἰρύειν, Λατ. ducere lateres, στον ίδ. Β. Μέσ. ἐρύομαι, Ιων. εἰρύομαι, Επικ. μέλ. ἐρύομαι και ἐρύσσομαι ή εἰρύσσομαι· αόρ. αʹ εἰρῠσάμην, Επικ. γʹ ενικ. εἰρύσσατο· Επικ. παρακ. γʹ πληθ. εἰρύαται, απαρ. εἰρύσθαι, βʹ και γʹ ενικ. υπερσ. ἔρῡσο, ἔρῡτο ή εἴρῡτο, γʹ πληθ. εἴρυντο, -ύατο·
I. 1. έλκω, σύρω για τον εαυτό μου, σε Όμηρ.· ἐρύσασθαι νῆας, σε Ομήρ. Ιλ.· ξίφος ἐρύεσθαι, σύρω, τραβώ έξω το ξίφος μου, στο ίδ.· ἐρύσσεσθαι τόξον, προετοιμάζομαι να ρίξω το βέλος μου, δηλ. το τεντώνω, σε Ομήρ. Οδ.
2. έλκω προς τον εαυτό μου, στο ίδ.
II. βγάζω κάποιον από το συνωστισμό ή από άλλο κίνδυνο, ἐρύσασθαί τινα μάχης, σε Ομήρ. Ιλ.· απ' όπου, διασώζω, απαλλάσσω, ελευθερώνω, λέγεται για αιχμαλώτους, εξαγοράζω, στο ίδ.
III. 1. με αιτ. πράγμ., κρατώ μακριά, αποκρούω, απομακρύνω, στο ίδ.
2. κωλύω, αναχαιτίζω, εμποδίζω, στο ίδ.
3. επιτηρώ, περιφρουρώ, νῆας, δῶμα, σε Ομήρ. Οδ.· εἰρύαται οἴκαδ' ἰόντα, με παραφυλάνε, στο ίδ.· φρεσὶν ἐρύσασθαι, κρατώ ενδόμυχα, αποκρύπτω, στο ίδ.
4. φυλάττω, τηρώ, τιμώ, υπακούω, στο ίδ. Γ. Παθ., τραβιέμαι, ανέλκομαι στην ξηρά κατά μήκος, λέγεται για πλοία, σε Ομήρ. Ιλ.· νῆες δ' ὁδὸν εἰρύαται, παρατάσσονται κατά μήκος, σε Ομήρ. Οδ.

Russian (Dvoretsky)

ἐρύω: ион. εἰρύω
1) тащить, волочить, влечь: ἐ. τρὶς περί τι Hom. трижды протащить вокруг чего-л.;
2) (тж. ἐ. εἴσω Hom.) втаскивать, выволакивать (νῆα ἤπειρόνδε Hom. или ἐπ᾽ ἠπείροιο Hom., Hes.);
3) стаскивать, спускать (νῆα ἅλαδε или εἰς ἅλα, τινὰ ἐξ οὐρανόθεν πεδίονδε Hom.);
4) вырывать, выдергивать (ὀϊστὸν ἐξ ὤμοιο, φάρμακον ἐκ γαίης Hom.);
5) извлекать (из ножен), обнажать (ἔγχος Soph.);
6) натягивать, напрягать (νευρὴν ἐπί τινι Hom.; τῶν τόξων τὸ ἕτερον Her.);
7) натягивать, опускать (φᾶρος κὰκ (= χατά) κεφαλῆς Hom.);
8) вздергивать, вешать (ἀν᾽ ὑψηλὴν κίονά τινα Hom.);
9) тянуть, дергать (τινὰ χλαίνης Hom.);
10) срывать, обламывать (κρόσσας πύργων Hom.);
11) утаскивать, уносить (νεκρούς Hom.);
12) удалять, устранять (τι ἐκ ποδός Pind.);
13) разрывать на части, растерзывать (κύνες ἐρύουσί τινα Hom.);
14) (ср. лат. lateres ducere) изготовлять, производить (πλίνθους Her.) - см. тж. ἐρύομαι.

Frisk Etymological English

-ομαι
Grammatical information: v.
Meaning: draw, tear, draw towards one (Il.). Details in Schwyzer 681, 780, Chantraine Gramm. hom. 1, 30, 136f. etc., Solmsen Unt. 244f., Bechtel Lex s. v.
Other forms: (εἰ- Hdt., Hp.), inf. εἰρύμεναι (Hes. Op. 818, verse-begin; cf. Chantraine Gramm. hom. 1, 294), aor. ἐρύσ(σ)αι, -ασθαι (also εἰ- Hdt., Hp.), pass. ἐρυσθῆναι, εἰ- (Hp.), Dor. ipv. Ϝερυσάτω (Delphi IVa; not certain), fut. ἐρύω, -ομαι (Hom.), ἐρύσω (Opp.), ἐρύσσω, -ομαι (Orph.; as v. l. Φ 176), perf. pass. εἴρυμαι, εἰρύαται,
Compounds: also with prefix ἀν- (ἀϜ-), ἐξ-, κατ-, προ- etc. - As 1. member in ἐρυσ-άρματες (ἵπποι) drawing the chariot (Hom.); on the formation Sommer Nominalkomp. 1 1f.
Derivatives: Rarely ἐρυ-: ἔρυ-σις the drawing (Max. Tyr.), ἐρυ-τήρ the drawer (Nic.), ἐρυ-σ-τός (S.). More from ῥυ- (ῥυ-): ῥυ-τήρ m. rein, rope (Il.), also bow-stretcher, archer (Od.); ῥύ-τωρ bow-stretcher (Ar. Th. 108 [lyr.]); ῥυ-μός m. drawing(wood), pole etc (Il.); ῥῦ-μα that which is drawn (A., X.); ῥύ-μη force, swing (Hp.); ῥυ-τός drawn (ῥυτοῖσι λάεσσι ζ 267; ξ 10), ῥυ-τά n. pl. reins (Hes. Sc. 308); with ιο-suffix ῥύσιον, Dor. ῥύτιον *what is drawn forth, i. e. deposit, retribution (Il.); ῥυτίς fold, rumple, ῥυσός rumply s. v. Expressive enlargement (Schwyzer 706): ῥυστάζω draw to and fro, maltreat (Hom.) with ῥυστακτύς (σ 224), ῥύσταγμα (Lyk. 1089).
Origin: IE [Indo-European] [??] *u̯eru-? draw
Etymology: (Ϝ)ερύω, *Ϝέ-Ϝρυ-μαι > εἴρυμαι, beside which perhaps with vowel-prothesis *ἐ-Ϝερύομαι > εἰρύομαι (cf. the litt. above; for the digamma not esp. ep. (Aeol.) αὑερύω = ἀϜ-Ϝερύω ἀν-Ϝερύω, βρυτῆρες = ῥυτῆρες [A. D.]), has, though without a doubt old, no certain agreement outside Greek. - On ambivalent Lat. rūdēns sail of a ship s. W.-Hofmann and Ernout-Meillet s. v.

Middle Liddell


1. to drag along the ground, drag, draw, a ship in to the sea or on to land, Hom.; νεκρὸν ἐρ., to drag a body away, rescue, Il.; or to drag off for plunder, Il.; of dogs and birds of prey, to drag and tear, Il.:—also, to tear away battlements, Il.
2. without any sense of violence, φᾶρος κὰκ κεφαλῆς εἴρυσσε drew it over his head, Od.; χλαίνης ἐρύων plucking him by the cloak, Il.; τόξον Hdt.; πλίνθους εἰρύειν, Lat. ducere lateres, Hdt.
B. Mid. ἐρύομαι to draw for oneself, Hom.; ἐρύσασθαι νῆας to launch us ships, Il.; ξίφος ἐρύεσθαι to draw one's sword, Il.; ἐρύσσεσθαι τόξον to prepare to draw one's bow, i. e. to string it, Od.
2. to draw towards oneself, Od.
II. to draw out of the press, ἐρύσασθαί τινα μάχης Il.; hence, to rescue, deliver, of captives, to redeem, ransom, Il.
2. simply to protect, guard, of armour, Il.
III. c. acc. rei, to keep off, ward off, Il.
2. to thwart, check, curb, Il.
3. to keep guard upon, watch over, νῆας, δῶμα Od.; εἰρύαται οἴκαδ' ἰόντα lie in wait for me, Od.; φρεσὶν ἐρύσασθαι to keep in one's heart, to conceal, Od.
4. to support, hold in honour, with notion of obedience, Od.
C. Pass. to be drawn ashore, drawn up in line, of ships, Il.; νῆες δ' ὁδὸν εἰρύαται are drawn up along the road, Od.

Frisk Etymology German

ἐρύω: -ομαι
{erúō}
Forms: (εἰ- Hdt., Hp.), Inf. εἰρύμεναι (Hes. Op. 818, Versanfang; vgl. Chantraine Gramm. hom. 1, 294), Aor. ἐρύσ(σ)αι, -ασθαι (auch εἰ- Hdt., Hp.), Pass. ἐρυσθῆναι, εἰ- (Hp.), dor. Ipv. ϝερυσάτω (Delphi IVa; nicht sicher), Fut. ἐρύω, -ομαι (Hom.), ἐρύσω (Opp.), ἐρύσσω, -ομαι (Orph., Nonn.; als v. l. Φ 176), Perf. Pass. εἴρυμαι, εἰρύαται,
Grammar: v.
Meaning: ziehen, reißen, an sich ziehen (ep. ion. poet. seit Il.). Einzelheiten bei Schwyzer 681, 780, Chantraine Gramm. hom. 1, 30, 136f. usw., Solmsen Unt. 244f., Bechtel Lex s. v.
Composita : auch mit Präfix ἀν- (ἀϝ-), ἐξ-, κατ-, προ- usw. — Als Vorderglied in ἐρυσάρματες (ἵπποι) wagenziehend (Hom.); zur Bildung Sommer Nominalkomp. 1 1f.
Derivative: Ableitungen. Vereinzelt ἐρυ-: ἔρυ-σις das Ziehen (Max. Tyr.), ἐρυ-τήρ der Zieher (Nik.), ἐρυσ-τός (S.). Daneben mehrere alte Wörter mit konkreten Bedeutungen, alle von ῥυ- (ρυ-): 1. ῥυτήρ m. Zügel, Seil (seit Il.), auch Bogenspanner, Schütze (Od.); 2. ῥύ̄-τωρ Bogenspanner (Ar. Th. 108 [lyr.]); 3. ῥυμός m. ‘Zug(holz), Deichsel’ (seit Il.); 4. ῥῦμα Zug, Zugseil (A., X., Plb. u. a.); 5. ῥύ̄-μη Zug, Andrang, Wucht (Hp., att. usw.); 6. ῥυτός herbeigeschleift (ῥυτοῖσι λάεσσι ζ 267; ξ 10), ῥυτά n. pl. Zügel (Hes. Sc. 308); davon mit ιο-Suffix ῥύσιον, dor. ῥύτιον *das Weggeschleppte, d. h. Pfand, Vergeltung (seit Il.); 7. ῥυτίς Falte, Runzel, ῥυσός runzelig s. bes.
Etymology : Expressive Erweiterung (Schwyzer 706) : ῥυστάζω ‘hin- und herschleifen, mißhandeln’ (Hom.) mit ῥυστακτύ̄ς (σ 224), ῥύσταγμα (Lyk. 1089). Das primäre (ϝ)ερύω, *ϝέϝρυμαι > εἴρυμαι, woneben vielleicht mit Vokalprothese *ἐϝερύομαι > εἰρύομαι (vgl. die Lit. oben; zum Digamma besonders ep. (äol.) αὐερύω = ἀϝϝερύω < ἀνϝερύω, βρυτῆρες = ῥυτῆρες [A. D.]), hat, obwohl ohne Zweifel alt, keine sichere außergriechische Entsprechung. — Über das mehrdeutige lat. rū̆dēns Schiffseil s. W.-Hofmann und Ernout-Meillet s. v.; außerdem die sehr unsicheren Kombinationen bei WP. 1, 292f.
Page 1,571