Anonymous

παύω: Difference between revisions

From LSJ
3,697 bytes added ,  9 August 2017
Bailly1_4
(6_15)
(Bailly1_4)
Line 15: Line 15:
{{ls
{{ls
|lstext='''παύω''': Ὅμηρ., Ἀττ.: Ἰων. παρατατ. παύεσκον Ὀδ. Χ. 315, Σοφ. Ἀντ. 963 (λυρ.)· μέλλ. παύσω καὶ ἀόρ. ἔπαυσα Ὅμ., Ἀττ.· πρκμ. πέπαυκα Δημ. 478. 6, Ἀντισθέν. σ. 61 Reisk. ― Μέσ. καὶ Παθ., Ἰων. παρατ. παυέσκετο Ἰλ. Ω 17 μέλλ. παύσομαι Ὅμηρ., Σοφ. Ο. Κ. 1040, Φιλ. 1424, Εὐρ., κλ.· πεπαύσομαι μόνον ἐν Σοφ. Ἀντ. 91, Τρ. 587 (ἄν καὶ θεωρεῖται ὡς ὁ [[γνήσιος]] Ἀττ. [[τύπος]] ὑπὸ Μοίριδ. σ. 293)· [[ὡσαύτως]] παυθήσομαι Θουκ. 1. 81 ἀόρ. ἐπαυσάμην Ὅμηρ., Ἀττ., [[ὡσαύτως]] ἐπαύθην Ἡσ. Θεογ. 533, Ἡρόδ., Ἀττ.· πρκμ. πέπαυμαι Ὅμ., Ἡρόδ., Ἀττ. ― Μεταγενέστεροι συγγραφεῖς καὶ Ἀντιγραφεῖς [[συχνάκις]] προτιμῶσι τοὺς ἡμαρτημένους τύπους ἐπαύσθην, πέπαυσμαι, ἴδε Λοβέκ. εἰς Σοφ. Αἴ. σ. 266, ἔκδ. 2, Δινδόρφ ἐν Θησ. Στεφάν., Cobet LL. σ. 448, 778· [[τύπος]] τις ἐπάην, μνημονευόμενος ὑπὸ τοῦ Χοιροβ. ἐν Α. Β. 1324, εὕρηται παρὰ τῷ Γρηγ. Νύσσ. καὶ Μακαρ., πρβλ. [[συναναπαύομαι]]· καὶ μέλλ. ἀναπαήσομαι ἐν τοῖς ἀρίστοις Ἀντιγράφ τῆς Ἀποκαλ. ιδ´, 13. (Ἐντεῦθεν [[παῦλα]], [[παῦρος]] πρβλ. Λατ. paulus, paucus, paupe Γοτθ. favai· Ἀγγλο-Σαξ. Feava (few)· πρβλ. [[ὡσαύτως]] parvus, parum, parcus.) I. μεταβατικὸν ἐνεργείας, [[κάμνω]] τι νὰ παύσῃ, [[παύω]], [[καταπαύω]]: 1) [[μετὰ]] μόνης αἰτ., [[φέρω]] εἰς [[τέλος]], «σταματῶ», [[ἀναχαιτίζω]], [[ἐνίοτε]] ἐπὶ προσώπων, ἵνα παύσομεν ἄγριον ἄνδρα (Ἐπίκ. ἀντὶ -ωμεν) Ἰλ. Φ. 314, πρβλ. Σοφ. Ἀντ. 962, Ἀριστοφ. Ἱππ. 330 [[κάμνω]] τινὰ νὰ σιωπήσῃ (φονεύων αὐτόν), τῷ κέ μιν ἤδη παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντ’ ἀγορητὴν Ὀδ. Φ. 274, Αἰσχύλ. Ἀγ. 1024, Σοφ. Ο. Τ. 397. ― Παθ. καὶ μέσ., ἀναπαύομαι, παύεσθαι ἐν κλισίῃ Ἰλ. Ξ 260, πρβλ. Ἡρόδ. 9. 52, κτλ.· παύομαι, οὐ μέν τοι ὅση δύναμίς γε πάρεστι παύομαι Ἰλ. Θ. 295, Ὀδ. Δ. 103, κτλ·. ἐπὶ ἀνθρώπου ᾄδοντος ἢ λαλοῦντος, Ρ. 359, Ἡρόδ. 7. 9· καὶ [[καθόλου]] τὸ μέσ. σημαίνει ἑκουσίαν τὸ δὲ παθ. ἀκούσιον παῦσιν ἢ λῆξιν. β) κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπὶ πραγμάτων, [[φέρω]] εἰς [[πέρας]], «σταματῶ», [[καταπαύω]], [[καταπραΰνω]], χόλον, [[μένος]], [[νεῖκος]], πόλεμον, ῥόον, ὀδύνας, κτλ.· Ὅμ.· μέριμναν Πινδ. Ι. 8 (7). 25 λύπας ᾠδαῖς παύειν Εὐρ. Μήδ. 197, κτλ.· π. [[τόξον]], ἀφίνω τὸ [[τόξον]] μου νὰ ἀναπαυθῇ, Ὀδ. Φ. 279· π. τοὺς γάμους Σοφ. Ἀντ. 575· πόντου σάλον Εὐρ. Ἠλ. 1242· π. τὸν νόμον, καταργῶ, ὁ αὐτ. ἐν Ὀρ. 571· π. τὸν λόγον, [[φέρω]] εἰς [[πέρας]], [[καταλήγω]], Ξεν. Κύρ. 8. 6, 7, π. τυραννίδα, [[καταλύω]], Δημ. 478, 6· π. τείχη, [[κατεδαφίζω]], [[κρημνίζω]], Δίων Κ. 69. 9. ― Παθ., Θουκ. 1. 6, κτλ. 2) μετ’ αἰτ. προσ. καὶ γεν. πράγμ., [[κάμνω]] τινὰ νὰ παύσῃ, [[ἐμποδίζω]], σταματῶ, [[ἀποκωλύω]] τινὰ ἀπό τινος, π. Ἕκτορα μάχης, Ἀχιλῆα πόνοιο, Θάμυριν ἀοιδῆς, Πηνελόπειαν κλαυθμοῖο Ὅμ.· π. τινὰ ἀλκῆς, ἄλης, καμάτου, ὀδυνάων, κτλ., ὁ αὐτ.· οὕτω, π. χεῖρας πολέμοιο Ἰλ.· πόδας ὀρχηθμοῖο Ὀδ.· π. τινὰ τῆς βοῆς Σοφ. Ἠλ. 798· τῆς ὕβρεως Ἀριστοφ. Ὄρν. 1259· τῆς λυγγὸς Πλάτ. Συμπ. 185D τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀμαθίας ὁ αὐτ. ἐν Νόμ. 784C· τῶν ἐπιθυμιῶν ὁ αὐτ.· κτλ.· ― π. τινὰ τῆς βασιλείας, ἐκθρονίζω αὐτόν, Ἡρόδ. 1. 123· τινὰ τῆς ἀρχῆς, τῆς στρατηγίας Ξεν. Κύρ. 8. 6, 3, κτλ.· τινὰ τῆς ἔξω ξυμμαχίας Θουκ. 3. 65· οὕτω καί, π. τινὰ ἐκ κακῶν, [[ἀπαλλάσσω]], Σοφ. Ἠλ. 987· τινὰ ἀπὸ παιδαγωγῶν Ξεν. Λάκ. 3, 1· ― Παθ. καὶ μέσ , παύομαι, [[ἡσυχάζω]], πλέμου, μάχης, ἔργων, πόνου, γόου, κλαυθμοῦ, ὀδυνάων, κλαγγῆς κτλ., Ὅμ., κλ.· τῆς μάχης, τοῦ δρόμου Ἡρόδ. 1. 74., 4. 124· θρήνων, γόων, λόγων Εὐρ. Μήδ. 1211, Πλάτ. Φαῖδρ. 257Β, κτλ.· τῆς ὀργῆς Λυσ. 152. 25· φιλανθρώπου τρόπου Αἰσχύλ. Πρ. 11· παύεσθαι ἀρχῆς, ἀπολύομαι τῆς ἀρχῆς, παύομαι ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος, Ἡρόδ. 1. 56, πρβλ. 6. 66· [[ὡσαύτως]], παύεσθαι ἐκ μεγάλων ἀχέων Ἀριστοφ. Βάτρ. 1531, πρβλ. Εὐρ. Ἠλ. 1108· ἐκ τρόχων πεπαυμένοι ὁ αὐτ. ἐν Μηδ. 46. 3) σπανίως μόνον [[μετὰ]] γεν. πράγμ., αἴ κέ ποθι [[Ζεὺς]] ... παύσῃ ὀϊζύος Ὀδ. Δ. 35· φάρμαχ᾿ ἅ κεν παύσῃσι ... ὀδυνάων Ἰλ. Δ. 191. 4) [[μετὰ]] μετοχ. ἐνεστ., [[παύω]] τινὰ ἀπὸ τοῦ νὰ πράξῃ ἢ τοῦ νὰ [[εἶναι]] τι, π. τινὰ ἀριστεύοντα, [[ἐμποδίζω]] τινὰ ἀπὸ τοῦ νὰ [[εἶναι]] ὁ ἄριστος, Ἰλ. Λ. 506· τὸν ἄνδρα παῦσον [[ταῦτα]] ποιεῦντα Ἡρόδ. 5. 23· καὶ [[συχν]]. παρ᾿ Ἀττ., π. γελῶντας ἐχθροὺς Σοφ. Ἠλ. 1295· παύσω δὲ σ᾿ ὄντ᾿ ἄπαιδα Εὐρ. Μήδ. 717. ― Παθ. καὶ μέσ., παύομαι ἀπὸ τοῦ νὰ εἶμαι ἢ [[πράττω]] τι, ὅθ᾿ [[ὕπνος]] ἕλοι, παύσαιτό τε νηπιαχεύων, εὔδεσκ᾿ ἐν λέκτροισιν Ἰλ. Χ. 502, πρβλ. Ἡρόδ. 1. 133, Αἰσχύλ. Προμ. 615, Ἀγ. 1047, κτλ.· ἴδε ἐν τέλ.· ― καὶ ἐπὶ πραγμάτων [[ἄνεμος]] μὲν ἐπαύσατο .. θύων Ὀδ. Μ. 400· ἀλλὰ [[συχνάκις]] ἡ μετοχὴ παραλείπεται ὡς νοουμένη, [[οἷον]] [[αἷμα]], [[φλόξ]], [[ἄνεμος]] ἐπαύσατο, τὸ [[αἷμα]] ἐπαύσατο [[[ῥέον]]], τὸ πῦρ [καῖον], ὁ [[ἄνεμος]] [πνέων], Ἰλ. Λ. 267, Ψ. 228, Ὀδ. Μ. 168, κτλ.· οὕτω Ροδώπης πέρι πέπαυμαι [λέγων] Ἡρόδ. 2. 135, πρβλ. 7. 9, ἐν τέλει.· ἴδε κατωτέρ. ΙΙ. 5) [[ἐνίοτε]], ἂν καὶ σπανίως, τὸ ἀπαρέμφ. λαμβάνει τὸν τόπον τῆς μετοχῆς, ἔμ᾿ ἔπαυσας ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι Ἰλ. Λ. 442, πρβλ. Ἡρόδ. 5. 67., 7. 54, Θουκ. 7. 53, Πλάτ. Πολ. 416C· [[ἐνίοτε]] παρεμβαλλομένου τοῦ μή, θνητούς γ᾿ ἔπαυσα μὴ προδέρκεσθαι [[μόρον]] Αἰσχύλ. Πρ. 248· παύσας ὑμᾶς μὴ [[λίαν]] ἐξαπατᾶσθαι Ἀριστοφ. Ἀχ. 634· ― τὴν σύνταξιν τοῦ μέσου μετ᾿ ἀπαρεμφ. ἀποδοκιμάζει ὁ Θωμ. Μάγιστρ. 696· ἀπαντᾷ δὲ ἐν τῇ Βατραχομυομ. 194, ἐν τῇ Ἀνθ. Π. 6. 21, καὶ παρὰ τοῖς μεταγεν. πεζογράφοις, [[οἷον]] Πλουτ. 2. 216Α, D. ΙΙ. ἀμετάβ. ἐν τῇ προστ. παῦε, παῦσαι, ἄπεχε, ἄφες ([[μάλιστα]] τὸ παύου [[εἶναι]] σπάνιον, ψυχρὸν τουτὶ παύου φυσῶν Ἔφιππος ἐν «Γηρυόνῃ» 1. 20, Λουκ. Εἰκόν. 2) , παῦε μάχης Ἡσ. Ἀσπ. Ἡρ. 449, πρβλ. Ἕρμανν. εἰς Ὁμηρ. Ὕμν. εἰς Δήμ. 351· παρ᾿ Ἀττικ. κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπολύτ. παῦε, στάσου! τελείωνε! ἡσύχασον! παῦε, μὴ λέξῃς [[πέρα]] Σοφ. Φιλ. 1275, πρβλ. Ἀριστοφ. Σφ. 1208, Βάτρ. 122, 269, Πλάτ. Φαῖδρ. 228Ε· παῦε, παῦε, μὴ βόα Ἀριστοφ. Ὄρν. 1501, πρβλ. Σφ. 1194· ἀλλὰ καί, παῦε, παῦε τοῦ λόγου Βάτρ. 580· παῦε, παῦ᾿ ὀρχούμενος Εἰρ. 326· οὕτω, παῦ᾿ ἐς κόρακας Ἀχ. 864, [[ἔνθα]] τὰ λοιπὰ ῥήματα [[εἶναι]] πληθ.· παῦ, κατ᾿ ἀποκοπὴν ἀντὶ παῦε, μνημονεύεται ὑπὸ τοῦ Φωτ. («παῦ· τὸ παῦσαι [[[μᾶλλον]] δὲ παῦε] λέγουσι μονοσυλλάβως») καὶ Εὐστάθ. 1408. 26, καὶ ἐκ διορθώσεως τοῦ Elsml. ἐν Ἀριστοφ. Ἱππ. 821· παῦ παῦ᾿ [[οὗτος]], [[χάριν]] τοῦ μέτρου ἀντὶ παῦ᾿ οὑτοσί· ― παῦε γόοιο Ἑλλ. Ἐπιγράμμ. 320. 5· ― ἀλλὰ τὸ παῦσαι δὲν [[εἶναι]] ἐνεργ. ἀπαρ., ἀλλὰ προστ. τοῦ μέσ. ἀορ., παῦσαι λέγουσα Εὐρ. Ἱππ. 706· παῦσαι φαρμακοπωλῶν Ἀριστοφάν. Ἀποσπ. 95· π. μελῳδοῦσ᾿ [[αὐτόθι]] 713· π. δυσωνῶν Πλάτ. Κωμ. ἐν Ἀδήλ. 49, πρβλ. Θεόπομπ. ἐν «Φινεῖ» 1, Φιλέταιρ. ἐν «Κυναγίδι» 2, Φιλήμ. ἐν Ἀδήλ. 1· πρβλ. παύσασθε νοῦν ἔχοντες Μένανδρ. ἐν «Ὑποβολιμαίῳ» 3· ― ἐν Ὀδ. Δ. 659, ἡ πιθαν. γραφὴ [[εἶναι]] μνηστῆρας (οὐχὶ -ες) .. κάθισαν καὶ παῦσαν ἀέθλων. ― Ἴδε Χαριτωνίδου Ποικίλα Φιλολογικὰ τ. Α΄, σ. 540 κἑξ., 548.
|lstext='''παύω''': Ὅμηρ., Ἀττ.: Ἰων. παρατατ. παύεσκον Ὀδ. Χ. 315, Σοφ. Ἀντ. 963 (λυρ.)· μέλλ. παύσω καὶ ἀόρ. ἔπαυσα Ὅμ., Ἀττ.· πρκμ. πέπαυκα Δημ. 478. 6, Ἀντισθέν. σ. 61 Reisk. ― Μέσ. καὶ Παθ., Ἰων. παρατ. παυέσκετο Ἰλ. Ω 17 μέλλ. παύσομαι Ὅμηρ., Σοφ. Ο. Κ. 1040, Φιλ. 1424, Εὐρ., κλ.· πεπαύσομαι μόνον ἐν Σοφ. Ἀντ. 91, Τρ. 587 (ἄν καὶ θεωρεῖται ὡς ὁ [[γνήσιος]] Ἀττ. [[τύπος]] ὑπὸ Μοίριδ. σ. 293)· [[ὡσαύτως]] παυθήσομαι Θουκ. 1. 81 ἀόρ. ἐπαυσάμην Ὅμηρ., Ἀττ., [[ὡσαύτως]] ἐπαύθην Ἡσ. Θεογ. 533, Ἡρόδ., Ἀττ.· πρκμ. πέπαυμαι Ὅμ., Ἡρόδ., Ἀττ. ― Μεταγενέστεροι συγγραφεῖς καὶ Ἀντιγραφεῖς [[συχνάκις]] προτιμῶσι τοὺς ἡμαρτημένους τύπους ἐπαύσθην, πέπαυσμαι, ἴδε Λοβέκ. εἰς Σοφ. Αἴ. σ. 266, ἔκδ. 2, Δινδόρφ ἐν Θησ. Στεφάν., Cobet LL. σ. 448, 778· [[τύπος]] τις ἐπάην, μνημονευόμενος ὑπὸ τοῦ Χοιροβ. ἐν Α. Β. 1324, εὕρηται παρὰ τῷ Γρηγ. Νύσσ. καὶ Μακαρ., πρβλ. [[συναναπαύομαι]]· καὶ μέλλ. ἀναπαήσομαι ἐν τοῖς ἀρίστοις Ἀντιγράφ τῆς Ἀποκαλ. ιδ´, 13. (Ἐντεῦθεν [[παῦλα]], [[παῦρος]] πρβλ. Λατ. paulus, paucus, paupe Γοτθ. favai· Ἀγγλο-Σαξ. Feava (few)· πρβλ. [[ὡσαύτως]] parvus, parum, parcus.) I. μεταβατικὸν ἐνεργείας, [[κάμνω]] τι νὰ παύσῃ, [[παύω]], [[καταπαύω]]: 1) [[μετὰ]] μόνης αἰτ., [[φέρω]] εἰς [[τέλος]], «σταματῶ», [[ἀναχαιτίζω]], [[ἐνίοτε]] ἐπὶ προσώπων, ἵνα παύσομεν ἄγριον ἄνδρα (Ἐπίκ. ἀντὶ -ωμεν) Ἰλ. Φ. 314, πρβλ. Σοφ. Ἀντ. 962, Ἀριστοφ. Ἱππ. 330 [[κάμνω]] τινὰ νὰ σιωπήσῃ (φονεύων αὐτόν), τῷ κέ μιν ἤδη παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντ’ ἀγορητὴν Ὀδ. Φ. 274, Αἰσχύλ. Ἀγ. 1024, Σοφ. Ο. Τ. 397. ― Παθ. καὶ μέσ., ἀναπαύομαι, παύεσθαι ἐν κλισίῃ Ἰλ. Ξ 260, πρβλ. Ἡρόδ. 9. 52, κτλ.· παύομαι, οὐ μέν τοι ὅση δύναμίς γε πάρεστι παύομαι Ἰλ. Θ. 295, Ὀδ. Δ. 103, κτλ·. ἐπὶ ἀνθρώπου ᾄδοντος ἢ λαλοῦντος, Ρ. 359, Ἡρόδ. 7. 9· καὶ [[καθόλου]] τὸ μέσ. σημαίνει ἑκουσίαν τὸ δὲ παθ. ἀκούσιον παῦσιν ἢ λῆξιν. β) κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπὶ πραγμάτων, [[φέρω]] εἰς [[πέρας]], «σταματῶ», [[καταπαύω]], [[καταπραΰνω]], χόλον, [[μένος]], [[νεῖκος]], πόλεμον, ῥόον, ὀδύνας, κτλ.· Ὅμ.· μέριμναν Πινδ. Ι. 8 (7). 25 λύπας ᾠδαῖς παύειν Εὐρ. Μήδ. 197, κτλ.· π. [[τόξον]], ἀφίνω τὸ [[τόξον]] μου νὰ ἀναπαυθῇ, Ὀδ. Φ. 279· π. τοὺς γάμους Σοφ. Ἀντ. 575· πόντου σάλον Εὐρ. Ἠλ. 1242· π. τὸν νόμον, καταργῶ, ὁ αὐτ. ἐν Ὀρ. 571· π. τὸν λόγον, [[φέρω]] εἰς [[πέρας]], [[καταλήγω]], Ξεν. Κύρ. 8. 6, 7, π. τυραννίδα, [[καταλύω]], Δημ. 478, 6· π. τείχη, [[κατεδαφίζω]], [[κρημνίζω]], Δίων Κ. 69. 9. ― Παθ., Θουκ. 1. 6, κτλ. 2) μετ’ αἰτ. προσ. καὶ γεν. πράγμ., [[κάμνω]] τινὰ νὰ παύσῃ, [[ἐμποδίζω]], σταματῶ, [[ἀποκωλύω]] τινὰ ἀπό τινος, π. Ἕκτορα μάχης, Ἀχιλῆα πόνοιο, Θάμυριν ἀοιδῆς, Πηνελόπειαν κλαυθμοῖο Ὅμ.· π. τινὰ ἀλκῆς, ἄλης, καμάτου, ὀδυνάων, κτλ., ὁ αὐτ.· οὕτω, π. χεῖρας πολέμοιο Ἰλ.· πόδας ὀρχηθμοῖο Ὀδ.· π. τινὰ τῆς βοῆς Σοφ. Ἠλ. 798· τῆς ὕβρεως Ἀριστοφ. Ὄρν. 1259· τῆς λυγγὸς Πλάτ. Συμπ. 185D τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀμαθίας ὁ αὐτ. ἐν Νόμ. 784C· τῶν ἐπιθυμιῶν ὁ αὐτ.· κτλ.· ― π. τινὰ τῆς βασιλείας, ἐκθρονίζω αὐτόν, Ἡρόδ. 1. 123· τινὰ τῆς ἀρχῆς, τῆς στρατηγίας Ξεν. Κύρ. 8. 6, 3, κτλ.· τινὰ τῆς ἔξω ξυμμαχίας Θουκ. 3. 65· οὕτω καί, π. τινὰ ἐκ κακῶν, [[ἀπαλλάσσω]], Σοφ. Ἠλ. 987· τινὰ ἀπὸ παιδαγωγῶν Ξεν. Λάκ. 3, 1· ― Παθ. καὶ μέσ , παύομαι, [[ἡσυχάζω]], πλέμου, μάχης, ἔργων, πόνου, γόου, κλαυθμοῦ, ὀδυνάων, κλαγγῆς κτλ., Ὅμ., κλ.· τῆς μάχης, τοῦ δρόμου Ἡρόδ. 1. 74., 4. 124· θρήνων, γόων, λόγων Εὐρ. Μήδ. 1211, Πλάτ. Φαῖδρ. 257Β, κτλ.· τῆς ὀργῆς Λυσ. 152. 25· φιλανθρώπου τρόπου Αἰσχύλ. Πρ. 11· παύεσθαι ἀρχῆς, ἀπολύομαι τῆς ἀρχῆς, παύομαι ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος, Ἡρόδ. 1. 56, πρβλ. 6. 66· [[ὡσαύτως]], παύεσθαι ἐκ μεγάλων ἀχέων Ἀριστοφ. Βάτρ. 1531, πρβλ. Εὐρ. Ἠλ. 1108· ἐκ τρόχων πεπαυμένοι ὁ αὐτ. ἐν Μηδ. 46. 3) σπανίως μόνον [[μετὰ]] γεν. πράγμ., αἴ κέ ποθι [[Ζεὺς]] ... παύσῃ ὀϊζύος Ὀδ. Δ. 35· φάρμαχ᾿ ἅ κεν παύσῃσι ... ὀδυνάων Ἰλ. Δ. 191. 4) [[μετὰ]] μετοχ. ἐνεστ., [[παύω]] τινὰ ἀπὸ τοῦ νὰ πράξῃ ἢ τοῦ νὰ [[εἶναι]] τι, π. τινὰ ἀριστεύοντα, [[ἐμποδίζω]] τινὰ ἀπὸ τοῦ νὰ [[εἶναι]] ὁ ἄριστος, Ἰλ. Λ. 506· τὸν ἄνδρα παῦσον [[ταῦτα]] ποιεῦντα Ἡρόδ. 5. 23· καὶ [[συχν]]. παρ᾿ Ἀττ., π. γελῶντας ἐχθροὺς Σοφ. Ἠλ. 1295· παύσω δὲ σ᾿ ὄντ᾿ ἄπαιδα Εὐρ. Μήδ. 717. ― Παθ. καὶ μέσ., παύομαι ἀπὸ τοῦ νὰ εἶμαι ἢ [[πράττω]] τι, ὅθ᾿ [[ὕπνος]] ἕλοι, παύσαιτό τε νηπιαχεύων, εὔδεσκ᾿ ἐν λέκτροισιν Ἰλ. Χ. 502, πρβλ. Ἡρόδ. 1. 133, Αἰσχύλ. Προμ. 615, Ἀγ. 1047, κτλ.· ἴδε ἐν τέλ.· ― καὶ ἐπὶ πραγμάτων [[ἄνεμος]] μὲν ἐπαύσατο .. θύων Ὀδ. Μ. 400· ἀλλὰ [[συχνάκις]] ἡ μετοχὴ παραλείπεται ὡς νοουμένη, [[οἷον]] [[αἷμα]], [[φλόξ]], [[ἄνεμος]] ἐπαύσατο, τὸ [[αἷμα]] ἐπαύσατο [[[ῥέον]]], τὸ πῦρ [καῖον], ὁ [[ἄνεμος]] [πνέων], Ἰλ. Λ. 267, Ψ. 228, Ὀδ. Μ. 168, κτλ.· οὕτω Ροδώπης πέρι πέπαυμαι [λέγων] Ἡρόδ. 2. 135, πρβλ. 7. 9, ἐν τέλει.· ἴδε κατωτέρ. ΙΙ. 5) [[ἐνίοτε]], ἂν καὶ σπανίως, τὸ ἀπαρέμφ. λαμβάνει τὸν τόπον τῆς μετοχῆς, ἔμ᾿ ἔπαυσας ἐπὶ Τρώεσσι μάχεσθαι Ἰλ. Λ. 442, πρβλ. Ἡρόδ. 5. 67., 7. 54, Θουκ. 7. 53, Πλάτ. Πολ. 416C· [[ἐνίοτε]] παρεμβαλλομένου τοῦ μή, θνητούς γ᾿ ἔπαυσα μὴ προδέρκεσθαι [[μόρον]] Αἰσχύλ. Πρ. 248· παύσας ὑμᾶς μὴ [[λίαν]] ἐξαπατᾶσθαι Ἀριστοφ. Ἀχ. 634· ― τὴν σύνταξιν τοῦ μέσου μετ᾿ ἀπαρεμφ. ἀποδοκιμάζει ὁ Θωμ. Μάγιστρ. 696· ἀπαντᾷ δὲ ἐν τῇ Βατραχομυομ. 194, ἐν τῇ Ἀνθ. Π. 6. 21, καὶ παρὰ τοῖς μεταγεν. πεζογράφοις, [[οἷον]] Πλουτ. 2. 216Α, D. ΙΙ. ἀμετάβ. ἐν τῇ προστ. παῦε, παῦσαι, ἄπεχε, ἄφες ([[μάλιστα]] τὸ παύου [[εἶναι]] σπάνιον, ψυχρὸν τουτὶ παύου φυσῶν Ἔφιππος ἐν «Γηρυόνῃ» 1. 20, Λουκ. Εἰκόν. 2) , παῦε μάχης Ἡσ. Ἀσπ. Ἡρ. 449, πρβλ. Ἕρμανν. εἰς Ὁμηρ. Ὕμν. εἰς Δήμ. 351· παρ᾿ Ἀττικ. κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπολύτ. παῦε, στάσου! τελείωνε! ἡσύχασον! παῦε, μὴ λέξῃς [[πέρα]] Σοφ. Φιλ. 1275, πρβλ. Ἀριστοφ. Σφ. 1208, Βάτρ. 122, 269, Πλάτ. Φαῖδρ. 228Ε· παῦε, παῦε, μὴ βόα Ἀριστοφ. Ὄρν. 1501, πρβλ. Σφ. 1194· ἀλλὰ καί, παῦε, παῦε τοῦ λόγου Βάτρ. 580· παῦε, παῦ᾿ ὀρχούμενος Εἰρ. 326· οὕτω, παῦ᾿ ἐς κόρακας Ἀχ. 864, [[ἔνθα]] τὰ λοιπὰ ῥήματα [[εἶναι]] πληθ.· παῦ, κατ᾿ ἀποκοπὴν ἀντὶ παῦε, μνημονεύεται ὑπὸ τοῦ Φωτ. («παῦ· τὸ παῦσαι [[[μᾶλλον]] δὲ παῦε] λέγουσι μονοσυλλάβως») καὶ Εὐστάθ. 1408. 26, καὶ ἐκ διορθώσεως τοῦ Elsml. ἐν Ἀριστοφ. Ἱππ. 821· παῦ παῦ᾿ [[οὗτος]], [[χάριν]] τοῦ μέτρου ἀντὶ παῦ᾿ οὑτοσί· ― παῦε γόοιο Ἑλλ. Ἐπιγράμμ. 320. 5· ― ἀλλὰ τὸ παῦσαι δὲν [[εἶναι]] ἐνεργ. ἀπαρ., ἀλλὰ προστ. τοῦ μέσ. ἀορ., παῦσαι λέγουσα Εὐρ. Ἱππ. 706· παῦσαι φαρμακοπωλῶν Ἀριστοφάν. Ἀποσπ. 95· π. μελῳδοῦσ᾿ [[αὐτόθι]] 713· π. δυσωνῶν Πλάτ. Κωμ. ἐν Ἀδήλ. 49, πρβλ. Θεόπομπ. ἐν «Φινεῖ» 1, Φιλέταιρ. ἐν «Κυναγίδι» 2, Φιλήμ. ἐν Ἀδήλ. 1· πρβλ. παύσασθε νοῦν ἔχοντες Μένανδρ. ἐν «Ὑποβολιμαίῳ» 3· ― ἐν Ὀδ. Δ. 659, ἡ πιθαν. γραφὴ [[εἶναι]] μνηστῆρας (οὐχὶ -ες) .. κάθισαν καὶ παῦσαν ἀέθλων. ― Ἴδε Χαριτωνίδου Ποικίλα Φιλολογικὰ τ. Α΄, σ. 540 κἑξ., 548.
}}
{{bailly
|btext=<i>Pass. f.</i> παυθήσομαι, <i>ao.</i> ἐπαύθην, <i>pf.</i> [[πέπαυμαι]];<br /><b>A.</b> <i>tr.</i><br /><b>I.</b> <i>avec un seul rég.</i><br /><b>1</b> <i>avec un acc. de pers.</i> : calmer, apaiser ; gêner, entraver, troubler ; tuer, supprimer, détruire;<br /><b>2</b> <i>avec un acc. de chose</i> : faire cesser (des maux, une guerre, une querelle, la colère, <i>etc.</i>) ;<br />-- terminer : λόγον XÉN un discours ;<br />-- laisser reposer : [[τόξον]] OD un arc ;<br />-- détruire;<br /><b>II.</b> <i>avec double rég.</i> :<br /><b>1</b> <i>avec un acc. de <i>pers.</i> et un gén. de chose</i> : retenir, détourner ; τινά τινος qqn de qch ; τῆς [[ἔξω]] ξυμμαχίας THC détacher de l’alliance étrangère ; faire que qqn se repose (d’une fatigue, d’une joie, d’une douleur) ; faire que qqn s’abstienne (de désirs) ; déposséder (d’une charge, d’un commandement);<br /><b>2</b> <i>avec un acc. de chose et un gén. de chose</i> : πόδας ὀρχηθμοῖο OD détourner les pieds de la danse, faire cesser la danse, <i>etc.</i><br /><b>3</b> <i>avec un acc. de <i>pers.</i> et un gén. de chose précédé d’une prép.</i> : παῦσον [[ἐκ]] κακῶν [[ἐμέ]] SOPH délivre-moi du mal ; παύουσι τοὺς παίδας ἀπὸ παιδαγωγῶν XÉN ils reprennent les enfants aux pédagogues, ils ne les leur confient plus;<br /><b>4</b> <i>avec un acc. de <i>pers.</i> ou de chose accompagné d’un</i> part. prés. : γελῶντας ἐχθροὺς [[παύσομεν]] SOPH nous ferons cesser le rire des ennemis, nous ferons en sorte qu’ils cessent de rire ; πόλιν δυστυχοῦσαν παῦσαι ISOCR faire que la ville cesse d’être malheureuse;<br /><b>5</b> <i>avec un acc. de <i>pers.</i> suivi d’un</i> inf. : ἔμ’ ἔπαυσας μάχεσθαι IL tu m’as arrêté (forcé de m’arrêter) lorsque je combattais ; <i>avec</i> [[μή]] dev. l’inf. : θνητούς γ’ ἔπαυσα μὴ προδέρκεσθαι [[μόρον]] ESCHL j’ai fait que les mortels ont cessé de craindre l’approche de la mort;<br /><b>B.</b> <i>intr.</i> cesser, avec le gén. ; <i>abs.</i> παῦε, μὴ λέξῃς [[πέρα]] SOPH cesse, ne parle pas davantage;<br /><i><b>Moy.</b></i> παύομαι (<i>f.</i> παύσομαι, <i>ao.</i> ἐπαυσάμην, <i>pf.</i> [[πέπαυμαι]]) cesser;<br /><b>I.</b> <i>abs. en parl. de pers.</i> :<br /><b>1</b> cesser (de parler, de chanter, de combattre, <i>etc.</i>) ; se modérer, se calmer ; se reposer (sur une couche) ; se tenir inactif;<br /><b>2</b> <i>en parl. de choses</i> αἵμα ἐπαύσατο IL le sang cessa de couler ; [[ἄνεμος]] ἐπαύσατο OD le vent cessa de souffler, s’apaisa ; πέπαυται THC la chose a cessé;<br /><b>II.</b> <i>avec un rég.</i><br /><i>avec le gén. de la chose</i> : se désister de, s’abstenir de : πολέμοιο IL ; μάχης OD suspendre le combat ; πόνου IL terminer le travail ; γόοιο OD cesser de gémir ; κλαγγῆς IL cesser de crier ; ὀργῆς, cesser d’être irrité;<br /><b>III.</b> <i>avec un</i> part. prés. : [[πέπαυμαι]] θρηνῶν ESCHL j’ai cessé de gémir ; παύεται διψῶν XÉN il cesse d’avoir soif ; [[πέπαυμαι]] λέγων PLAT j’ai fini de parler.<br />'''Étymologie:''' p. *παύσω, de la R. Πυσ, diminuer, amoindrir ; cf. <i>lat.</i> pusillus, pusio ; &gt; par renforcement Παυσ- ; cf. [[παῦλα]], [[παῦρος]], <i>lat.</i> paulum, pauci.
}}
}}