Ask at the forum if you have an Ancient or Modern Greek query!

amicus

Ἦθος ἀνθρώπῳ δαίμων -> A man's character is his fate
Heraclitus, fr. B 119 Diels

Latin > English (Lewis & Short)

ămīcus: (old form ămēcus, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.), a, um, adj. amo,
I friendly, kind, amicable, favorable, inclined to, liking; constr. with dat., Zumpt, Gram. § 410: animo esse amico erga aliquem, Ter. Hec. 3, 3, 29; Cic. Fam. 1, 7, 3: tribuni sunt nobis amici, id. Q. Fr. 1, 2 fin.: homo amicus nobis jam inde a puero, Ter. Ad. 3, 3, 86: Pompeium tibi valde amicum esse cognovi, Cic. Fam. 1, 8, 5; id. Att. 9, 5: amicus non magis tyranno quam tyrannidi, Nep. Dion, 3, 2; id. Att. 9: male numen amicum, Verg. A. 2, 735; Ov. F. 3, 834: (Fortuna) amica varietati constantiam respuit, Cic. N. D. 2, 16: amica luto sus, fond of, Hor. Ep. 1, 2, 26.—Comp.: mihi nemo est amicior Attico, Cic. Att. 16, 16: amicior Cilicum aerariis quam nostro, id. ib. 7, 1, 6; id. Fam. 3, 2, 1.—Sup.: Deiotarum, fidelissimum regem atque amicissimum rei publicae nostrae, Cic. Att. 15, 2, 2: cum summi viri, tum amicissimi, id. Am. 2, 8: amicissimi viri, Suet. Caes. 1: successor conjunctissimus et amicissimus, Cic. Fam. 3, 3: hoc libro ad amicum amicissimus de amicitiā scripsi, id. Am. 1, 5; 23, 88 (but the comp. and sup. may sometimes be rendered as belonging to 2. amicus, a greater friend, the greatest friend, as in Cic. Att. 16, 16, and Am. 1, 5; so in Gr. βασιλεύς etc.).—
   B Of things, kindly, pleasing (mostly poet.; so Cic. rarely): nihil homini amico est opportuno amicius, Plaut. Ep. 3, 3, 44: secundum te nihil est mihi amicius solitudine, Cic. Att. 12, 15: portus intramus amicos, Verg. A. 5, 57: fessos opibus solatur amicis, id. ib. 5, 416: vento amico ferri, Ov. Tr. 1, 5, 17: per amica silentia lunae, Verg. A. 2, 255: amici imbres, id. G. 4, 115: sidus amicum, Hor. Epod. 10, 9: sol amicum tempus agens, bringing the welcome hour, id. C. 3, 6, 43: tempus fraudibus amicum, Stat. S. 5, 2, 39: brevitas postulatur, qui mihimet ipsi amicissima est, Cic. Quinct. 34.—*
   C Amicum est mihi (after the Gr. φίλον ἐστί μοι; in pure Lat., mihi cordi est, etc.); with inf., it pleases me, it accords with my feelings: nec dis amicum est nec mihi te prius Obire, Hor. C. 2, 17, 2.—Hence, adv., in a friendly manner, kindly, amicably.
   a Old form ămīcĭter, Pac. ap. Non. 510, 26; Plaut. Pers. 2, 3, 3.—
   b Class. form ămīcē: facis amice, Cic. Am. 2, 9: haec accipienda amice, id. ib. 24, 88; id. Fin. 1, 10; id. Off. 1, 26. —* Comp., Front. ad M. Caes. 1, 6.—Sup., Cic. Div. in Caecil. 9; Caes. B. C. 2, 17.
ămīcus: i, m. from amo, as φίλος from φιλέω, and from (
I gen. plur. amicūm, Ter. Heaut. prol. 24).
   A A friend; constr. with gen. or poss. adj.; v. Zumpt, Gram. § 410: est is (amicus) tamquam alter idem, Cic. Am. 21, 80 (cf. id. ib. 25, 92; id. Off. 1, 17): amicum qui intuetur, tamquam exemplar intuetur sui, id. Am. 7, 23: Non tam utilitas parta per amicum, quam amici amor ipse delectat, id. ib. 14, 51: Amicus certus in re incertā cernitur, Enn. ap. Cic. ib. 17, 64: boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, Cic. ib. 20, 74: ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum, id. ib. 4, 15: tu ex amicis certis mi es certissimus, Plaut. Trin. 1, 2, 54 and 57: vetus verbum hoc est, Communia esse amicorum inter se omnia, Ter. Ad. 5, 4, 18: Respicis antiquum lassis in rebus amicum, Ov. P. 2, 3, 93: Alba tuus antiquissimus non solum amicus, verum etiam amator, Cic. Verr. 2, 3, 63 fin.: hospitis et amici mei M. Pacuvii fabula, id. Am. 7, 24: suis incommodis graviter angi non amicum sed se ipsum amantis est, of one loving not his friend, but himself, id. ib. 3, 10: ab amicis honesta petere, amicorum causā honesta facere, id. ib. 13, 44: paternus amicus ac pernecessarius, id. Fl. 6, 14: amicus novus, id. Am. 19, 67: vetus, id. ib.; Verg. A. 3, 82; Hor. S. 2, 6, 81; Ov. P. 1, 6, 53: amici ac familiares veteres, Suet. Tib. 55: aequaevus, Verg. A. 5, 452: ardens, id. ib. 9, 198: dulcis, Hor. S. 1, 3, 69; Ov. P. 1, 8, 31: carus, Hor. C. 4, 9, 51; Ov. Tr. 3, 6, 7: jucundus, Hor. S. 1, 3, 93: amici jucundissimi et omnium horarum, Suet. Tib. 42: amicus propior, Hor. Ep. 1, 9, 5: fidelis, id. ib. 2, 2, 1; Vulg. Eccli. 6, 14: fidus, Hor. Ep. 1, 5, 24: verus, Cic. Am. 21, 82; Vulg. Eccli. 25, 12: mendax, Hor. A. P. 425: secernere blandum amicum a vero, Cic. Am. 25, 95: memor, Ov. Tr. 5, 9, 33: summus, Ter. Phorm. 1, 1, 1: primus, Vulg. 1 Macc. 10, 65: amici tristes, Hor. C. 1, 7, 24: maesti, Ov. Tr. 1, 9, 5: dives, Hor. Ep. 1, 8, 24: inops, id. S. 1, 2, 5: inferioris ordinis amici, Cic. Am. 19, 69: communes amici, Cic. Fam. 5, 2: amice, salve! Ter. Eun. 3, 5, 12; so Cat. 55, 7; Verg. A. 6, 507; Hor. C. 2, 14, 6; and Vulg. Matt. 20, 13: magnanimi veritatis amici, Cic. Off. 1, 19: amicos parare, Ter. And. 1, 1, 39: amicos parare optimam vitae, ut ita dicam, supellectilem, Cic. Am. 15, 55: minus amicorum habens, Ter. Eun. 4, 6, 22: me unum atque unicum amicum habuit, Cat. 73, 6; amicos habere, Cic. Am. 11, 36; so Vulg. Prov. 22, 11: nos sibi amicos junget, Ter. Hec. 5, 2, 32; Hor. S. 1, 3, 54: amicum servare, id. ib.: amicum servare per durum tempus, Ov. P. 2, 6, 29: aliquo uti amico, to have one as a friend, Cic. de Or. 1, 14, 62; Hor. S. 1, 4, 96: sibi amicum facere, Vulg. Luc. 16, 9: amicum diligere, Verg. A. 9, 430; Vulg. Deut. 13, 6: amico inservire, Ter. Heaut. 3, 1, 8: amico parcere, Hor. S. 1, 4, 35: et monendi amici saepe sunt et objurgandi, Cic. Am. 24, 88: amico ignoscere, Hor. Ep. 2, 2, 110: angorem pro amico capere, Cic. Am. 13, 48: amici jacentem animum excitare, id. ib. 16, 59: amicum consolari, Ov. Tr. 5, 4, 41: amico orbatus, Cic. Am. 3, 10: amicum offendere, Hor. S. 1, 3, 73: non paucis munitus amicis, Ov. P. 2, 3, 25.—Also for patronus, patron, protector; so Horace of Mæcenas, Epod. 1, 2: amicus potens, powerful friend, id. C. 2, 18, 12; so, magnus, Juv. 3, 57; 6, 313: Suet. Aug. 56: valentissimi, id. ib. 35.—And for socius, companion: trepido fugam exprobravit amico, Ov. M. 13, 69.—
   B In polit. relations, a friend of the State (who was not always socius, an ally, but the socius was always amicus; cf. amicitia): Deiotarus ex animo amicus, unus fidelis populo Romano, Cic. Phil. 11, 13: socio atque amico regi, Liv. 37, 54; 7, 30 et saep.; Suet. Caes. 11.—
   C In and after the Aug. per., a counsellor, courtier, minister of a prince, Nep. Milt. 3, 2 Dähn.: fuerunt multi reges ex amicis Alexandri Magni, id. Reg. 3, 1; so Suet. Caes. 70, 72; 70, 79; id. Aug. 16; 17; 35; 56; 66; id. Calig. 19; id. Ner. 5; id. Galb. 7 al.; cf. Ernest. ad Suet. Excurs. XV.—Hence, ămī-ca, ae, f.
   A In bon. part., a female friend (very rare; cf. ἑταίρα in Hom., Aristoph., Plato): amicae, cognatae, Ter. Hec. 4, 2, 16: at haec amicae erunt, ubi, etc., id. ib. 5, 2, 24: Me (laedit) soror et cum quae dormit amica simul, Prop. 2, 6, 12: ibit ad adfectam, quae non languebit, amicam Visere, Ov. Am. 2, 2, 21; cf. Juv. 3, 12; 6, 353; 6, 455; 6, 481; so Inscr. Grut. 865, 17; 891, 4. —
   B In mal. part., = meretrix, a concubine, mistress, courtesan (esp. freq. in the comic poets; so in Gr. ἑταίρα com. in Att. usage): eum suus pater ab amicā abduxit, Naev. ap. Gell. 6, 8: mulierem pejorem quam haec amica est Phaedromi non vidi, Plaut. Curc. 5, 1, 3; so id. Trin. 3, 2, 25; 3, 4, 22; id. Cist. 2, 3, 28; id. Ep. 5, 2, 36; 5, 2, 39 al.: sive ista uxor sive amica est, Ter. And. 1, 3, 11; id. Heaut. 1, 1, 52; 1, 2, 15; 3, 3, 6; 4, 6, 15 et saep.; Cic. Att. 10, 10; Dig. 50, 16, 144.

Latin > French (Gaffiot)

(1) ămīcus,⁸ a, um, ami : ut intellegat te et sibi amicum esse et multo amiciorem his meis litteris esse factum Cic. Fam. 13, 55, 2, [faire en sorte] qu’il comprenne que tu es son ami, mais que tu l’es devenu bien davantage encore grâce à cette lettre que je t’envoie ; homines mihi amicissimi Cic. de Or. 2, 15, des gens qui me sont très attachés ; amico animo Cic. Sest. 121, avec les sentiments d’un ami (avec un cœur d’ami) || amicus dignitati meæ Cic. Balbo 2, attaché à la défense de ma dignité ; rei publicæ Cic. Sest. 29, dévoué à l’intérêt public || secundum te nihil est mihi amicius solitudine Cic. Att. 12, 15, après toi, rien ne me plaît plus que la solitude ; fortuna amica varietati constantiam respuit Cic. Nat. 2, 43, la fortune amie du changement rejette la constance || [relations politiques]: ab amicissimis civitatibus legationes Cic. Verr. 1, 1, 7, délégations envoyées par les cités les plus fidèles amies de Rome || [poét.] nec dis amicum est nec mihi te prius obire Hor. O. 2, 17, 2, il n’est agréable ni aux dieux ni à moi que tu meures avant moi.
(2) ămīcus,⁵ ī, m., ami : paria amicorum Cic. Læl. 15, paires (couples) d’amis ; amicus bonus Cic. Fam. 2, 15, 3 ; firmus, fidelis Cic. Cæl. 14 ; verus Cic. Læl. 23 ; intimus Cic. Mur. 45, bon ami, ami sûr, fidèle, sincère, intime ; amicissimi vestri Cic. Sulla 49, vos plus grands amis || amicus veritatis Cic. Off. 1, 63, ami de la vérité ; ex Antoni amicis, sed amicioribus libertatis Cic. Phil. 5, 44, parmi des amis d’Antoine, mais amis encore plus de la liberté || ami, confident [d’un roi] : Cic. Dej. 41 ; Div. 2, 135 ; Cæs. C. 3, 104 ; Sall. J. 9, 4 ; Nep. Eum. 2, 4 || ami, allié [du peuple romain] : Cic. Cæcil. 64 ; Verr. 2, 4, 67, etc.; Fin. 5, 65 ; Cæs. C. 1, 6, 4, etc.; [avec gén. ou dat.] Cic. Verr. 2, 4, 26 ; 5, 171 ; Cæs. G. 1, 3, 4, etc.; Cic. Scauro 44 ; Font. 44 ; Cæs. G. 4, 7, 4, etc.
     arch. ameicus CIL 1, 588, 7 ; Pl. Pœn. 1213 ; amecus P. Fest. 15, 6 || gén. pl. amicum Ter. Haut. 24.

Latin > German (Georges)

amīcus, a, um, Adi. m. Compar. u. Superl. (Stamm AM, wovon auch amo u. amor), der da liebt, der mit Wort und Tat unterstützt, für den Nutzen und das Wohl einer Person arbeitet, I) adi., befreundet, freundlich gesinnt, wohlwollend, gewogen, geneigt, günstig (Ggstz. inimicus), a) v. leb. Wesen u. deren Gemüt usw.: α) absol., amicus od. amicissimus animus, Cic.: amicae civitates, Caes.: amice lector! Mart.: homines sibi conciliare amiciores, Cic.: praesidium quam amicissimum, möglichst treu ergebene Bedeckung, Caes.: vir benevolentissimus atque amicissimus, Cic.: ex alienissimis sociis amicissimos reddere, Cic.: agmen amicum (von Freunden), Ov.: vultus, des Freundes, Verg., freundliches, Ov.: vires, Ov.: v. Tieren, amici pavones et columbae, Plin. 10, 207. – β) m. inter se od. erga alqm od. m. Dat., ut amici inter nos simus, Ter.: si umquam erga te animo esse amico sensisti eum, Ter.: amicus amico Acc. fr., Komik. u. Petr. (s. Brix Plaut. mil. 660): homo amicus nobis iam inde a puero, Ter.: velim ut tibi amicus sit, Cic.: mihi nemo est amicior Attico, Cic.: regem nec inimiciorem ulli populo quam Carthaginiensi nec amiciorem quam populo Romano esse affirmabant, Liv.: amica luto sus, Hor.: amicus patriae, amicus legibus, Treb. Poll.: non fortunae, sed hominibus solebat esse amicus, Nep.: ut ego amicior invenirer Phrygum et Cilicum aerariis quam nostro, Cic.: neque illi amiciores rei publicae quam ego, Cic.: u. bes. amicum esse sibi, sich selbst nicht gram (kein Stiefbruder) sein, Hor. sat. 1, 2, 20: u. esse amicum rebus suis, mit seiner Lage zufrieden sein, Sen. de vit. beat. 6, 2: u. alqm sibi reddere amicum, mit sich befreunden, zufrieden machen, Hor. ep. 1, 18, 101. – b) v. Lebl.: portus, Verg.: ventus, Ov.: imbres, Verg.: silentia lunae, Verg.: dicta, Verg.: amicius arvum, Ov.: quid inter tam dissimiles amicum esse poterat? welch freundschaftliches Verhältnis konnte bestehen zwischen usw., Vell. 2, 45, 1: amicum est mihi (= φίλον εστί μοι), m. folg. Acc. u. Infin., es ist nach meinem Sinne, Hor. carm. 2, 17, 2: nihil homini amicost opportuno amicius, Plaut. Epid. 425: secundum te nihil est mihi amicius solitudine, ist mir lieber, Cic. ad Att. 12, 15. – II) subst.: A) amīcus, ī, m., a) der Freund, mit dem man die heiligen Gefühle der Liebe u. Achtung teilt, sowie übh. der gute Freund, verb. amicus atque aequalis suus, Ter.: amicus bonus, Nep.: vetus, Cic.: intimus, Cic.: magnus, intimer, Cur. b. Cic.: fidus, infidus, Cic.: firmus ac fidelis, Cic.: melior et fidelior, Liv.: carus, Hor.: verus, Cic. u. (Ggstz. mendax) Hor.: summus, der beste, Ter.: Superl., Cato amicissimus meus, mein allerbester Fr., Cic. – amici est m. folg. Infin., es verrät Freundschaft, Cic. de amic. 14. – für patronus, Gönner, Hor. u. Iuven. – für socius, Genosse, Gefährte, Ov. met. 13, 69. – u. wie unser Freund = Verehrer von etwas, veritatis, Cic. – b) in polit. Verhältnissen, α) der polit. Freund, Anhänger, amici clientesque Gracchorum, Vell. 2, 7. § 1; vgl. 2, 7. § 3. – β) der auswärtige Staatsfreund, oft verb. socius amicusque, socius atque amicus, Cic., Sall. u.a. – c) Plur., amici, α) die Umgebung des Fürsten (Würdenträger, Hofleute), Sall. u.a. – β) = εταιροι ἱππεις, die Hetären, die Leibwache (der mazedonischen Könige) zu Pferde, prima cohors amicorum, Curt. 6, 7 (26), 7: alqm in cohortem amicorum recipere, Curt. 6, 2 (5), 11. – γ) die Umgebung des römischen Prätors in der Provinz ( cohors praetoria), Suet. Caes. 70 u. 79, 3 a. – δ) die Schar der Höflinge des Kaisers, Suet. Cal. 19, 2 u.a. – B) amīca, ae, f., die Freundin, a) im edlen Sinne, von der Frau gegen die Frau, die Freundin, Gespielin, Komik., Ov. u. Iuven. – b) im unedlen Sinne (urspr. anständige Bezeichnung für meretrix, paelex, concubina, die aber bald die schlimme Bedeutung »Mätresse« gewann, daß sogar im Rechtsstile concubina ehrbarer lautete, s. Massur. b. Paul. dig. 50, 16, 144), wie εταίρα, die Geliebte, das Kebsweib, die Beischläferin, Mätresse, Buhle, Komik., Cic. u.a. – / Altlat. amecus, ameca, nach Paul. ex Fest. 15, 6. u. ameicus, Plaut. Poen. 1213. – Nomin. Plur. amicei, Corp. inscr. Lat. 1, 204. col. 1, 7: Gen. Plur. ameicorum, ibid. 1, 203, 7, synk. amicûm, Ter. heaut. prol. 24. – Dat. u. Abl. Plur. amiceis, Corp. inscr. Lat. 1, 1203 u. 1422, od. ameiceis, ibid. 1267: Dat. Plur. amicabus, nach Prob. inst. (IV) 82, 17.

Latin > English

amicus amica -um, amicior -or -us, amicissimus -a -um ADJ :: friendly, dear, fond of; supporting (political), loyal, devoted; loving
amicus amicus amici N M :: friend, ally, disciple; loved one; patron; counselor/courtier (to a prince)