Ask at the forum if you have an Ancient or Modern Greek query!

λέγω

Ὁ δ' ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτὸς ἀνθρώπῳ -> The unexamined life is not worth living
Plato, Apology of Socrates 38a
Full diacritics: λέγω Medium diacritics: λέγω Low diacritics: λέγω Capitals: ΛΕΓΩ
Transliteration A: légō Transliteration B: legō Transliteration C: lego Beta Code: le/gw

English (LSJ)

(B),

   A pick up, etc.: tenses for signf. 1 and 11, fut. λέξω Od.24.224: aor. ἔλεξα A.Pers.292:—Med., fut. in pass. sense λέξομαι E. Alc.322: aor. ἐλεξάμην Il.21.27 (trans.); Ep. ἐλέγμην Od.9.335; λέκτο 4.451:—Pass., aor. ἐλέχθην Il.3.188: also post-Hom. in these senses, but only in compos., esp. with ἀπο-, ἐκ-, κατα-, συν-; post-Hom. pf. εἴλοχα (κατ-, συν-), Pass. εἴλεγμαι, in these senses rarely λέλεγμαι (v. the compds.); also fut. λεγήσομαι (συλ-): aor. 2 ἐλέγην (κατ-, συν-):—gather, pick up, ὀστέα… λέγωμεν Il.23.239, cf. Od.24. 72, Pi.P.8.53; αἱμασιάς τε λέγων picking out stones for building walls, Od.18.359 (ubi v. Sch., cf. λογάς 2), cf. 24.224:—Med., gather for oneself, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγεσθε Il.8.507; ὀστέα λευκὰ λέγοντο 24.793; φάρμακα λέξασθαι A.R.3.807.    2 Med., choose for oneself, pick out, λέξαιτο… ἄνδρας ἀρίστους Od.24.108; κούρους Il.21.27:—Pass., to be chosen, εἰ… λεγοίμεθα πάντες ἄριστοι 13.276.    II count, tell, ἐν δ' ἡμέας λέγε κήτεσιν he counted us among the seals, Od.4.452; and in aor. Med., Il.2.125; ἐγὼ πέμπτος μετὰ τοῖσιν ἐλέγμην I reckoned myself... Od.9.335; λέκτο δ' ἀριθμόν he told him over the number, 4.451:—Pass., μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην I was counted among these, Il.3.188.    b so, but not freq., after Hom., λ. ποντιᾶν ψάφων ἀριθμόν Pi.O.13.46, cf. A.Ag.570; καθ' ἓν ἕκαστον λ. Isoc.2.45; also καὶ σὲ δ' ἐν τούτοις λέγω count you among... A.Pr.973; λ. τινὰ οὐδαμοῦ count him as naught, S.Ant.183; κέρδος λ., εἰcount it gain, that... ib.462:—Med., λέξατο πάντας [ναύτας] Pi.P.4.189:—Pass., λέγεσθαι ἐν τοῖς ἱππικωτάτοις X.Oec.11.20; ἐνὶ πρώτῃσι λέγεσθαι Call.Del.16: fut. Med. in pass. sense, ἐν τοῖς οὐκέτ' οὖσι λέξομαι E. l.c.    2 recount, tell over, οὔ τι διαπρήξαιμι λέγων ἐμὰ κήδεα Od.14.197; σὺ δέ μοι λέγε θέσκελα ἔργα 11.374; τὰ ἕκαστα λέγων 12.165; ὅσα τ' αὐτὸς… ἐμόγησε, πάντ' ἔλεγ' 23.308: so in Trag., λ. τύχας, πάθη, μόχθους, etc., A.Pr.633, Pers.292, Ag.555, etc.; also Ἀγαμέμνονι… λέγ' ὀνείδεα repeated reproaches against him, Il.2.222; so perh. ψεύδεα πολλὰ λ. Hes.Th.27 (but v. infr. 111):—Med., τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; why need'st thou tell the tale thereof? Il.13.275; and so, μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὥς ib.292, cf. Od.3.240, 13.296; μηκέτι νῦν δήθ' αὖθι λεγώμεθα Il.2.435.    III say, speak, first in Hes.Th.27 (v. supr.11.2): fut. λέξω Emp.38.1, A.Ag.859, Hdt.4.14, Th.2.48, Antipho 6.33, etc.: aor. ἔλεξα Anacr.45, Pl.Sph.217e, Antipho 1.15 (rare in Pl. and the Orators, common in some dialects, as Boeotian, IG7.504.2 (Tanagra), Thessalian, ib.9(2).461.21, Ionic, v.l. in Hp.Aër. 12): pf. λέλεχα Gal.16.249, λέλεγα and λέλογας Hsch. (εἴρηκα in correct writers):—Pass., fut. λεχθήσομαι Th.5.86, Pl.Ti.67c, etc.: also fut. Med. in pass. sense, S.OC1186, E.Hec.906 (lyr.), etc.; and λελέξομαι Th.3.53 (v.l. λέξεται), Pl.R.457b: aor. ἐλέχθην (never ἐλέγην in this sense) S.OT1442, Th.6.32, etc.: pf. λέλεγμαι Pi.N.8.20, Hdt.2.21, S.Ph.389, etc. (εἴλεγμαι in this sense only in compd. δι-): rare in compds. (only ἀντιλέγω, ἐπιλέγω, καταλέγω, προλέγω), the pres. in most compds. being supplied by ἀγορεύω, the fut. by ἐρῶ, the aor. by εἶπον, the pf. by εἴρηκα:    1 say, speak, never in Hom., first in Hes. l.c., freq. from Hdt. and Trag. downwds.; of all kinds of oral communications, ἐκέλευε λέγειν εἴ τι θέλοι Hdt.8.58; so λέγοις ἄν speak, say on, Pl.Plt.268e, etc.; λ. μῦθον A.Pers.698 (troch.); ψευδῆ λ. Id.Ag. 625; ἀληθῆ λ. Pl.Phlb.12b (so in Pass., λόγος λέλεκται πᾶς S.Ph.389); of oracles, say, declare, Hdt.8.136; ὥσπερ τοὔνομα λέγει indicates, Pl. Prt.312c: with Preps., λ. ἀμφί τινος A.Th.1017, E.Hec.580; περί τινος Xenoph.34.2, Democr.165, S.Aj.151 (anap.), Th.2.48; ὑπέρ τινος in his defence, S.El.555, X.HG1.7.16; κατά τινος against him, Thgn.1240a, X.HG1.5.2; λ. ἐπί τισι εὐχὰς ἀγαθάς express good wishes for them, A.Supp.625 (anap.); λ. τά τινος take his part, D.8.64; λ. πρός τι in reference or in answer to... S.Ant.753, etc.; εἴς τι X.Mem. 1.5.1.    2 c. acc. et inf., say that... Pi.P.2.59, etc.: with neg. οὐ, Pl.R.348c, etc., but μή ib.346e, X.Smp.4.5 (Pass.), and usu. in later Gr., LXX Ge.38.22; λ. μὴ εἶναι ἀνάστασιν Ev.Matt.22.23: freq. also folld. by ὡς, ὅτι (generally so in the Act. voice) when the subject of the relative clause may become the object of the principal Verb, γυναῖκα λέγουσιν, ὡς κάθηταιX.Cyr.7.3.5, etc.: rarely c. part., λ. Οἰδίπουν ὀλωλότα speak of him as dead, S.OC1580; λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας A.Ag.672; λέξασ' ἀδελφῷ σ' ἐνθάδ' ὄντα E.Hel.888:—Pass., λέξεται ἔχων Id.IT1047, cf. A.Ag.170 (cj.).    3 λέγειν τινά τι say something of another, esp. κακὰ λ. τινά speak ill of him, revile him, Hdt.8.61; ἀγαθὰ λ. τινάς Ar.Ec.435; τὰ ἔσχατα, τὰ ἀπόρρητα λ. ἀλλήλους, X.Mem.2.2.9, D.18.123; also εὖ or κακῶς λ. τινά, A.Ag.445 (lyr.), S.El.524, cf. 1028; εὖ λ. τὸν εὖ λέγοντα X.Mem.2.3.8.    4 call by name, ἃς τρέμομεν λ. S.OC128 (lyr.): c. dupl. acc., call so and so, λέγοιμ' ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα A.Ag.896, cf. S.OC939 codd., Hdt.1.32, etc.    5 λ. τινὰ ποιεῖν τι tell, command one to do, A.Ch. 553, S.Ph.101, X.Cyr.4.1.22, etc.: so with τινι, S.OC840, D.19.150 (no obj. expressed in A.Ag.925, S.OC856); λέγε τὸν ἐρωτῶντα ἵνα… εἴπῃ σοιAstramps.Orac.p.1 H.; ὡς ὁ νόμος λέγει D.22.20; ὁ λέγων μὴ μοιχεύειν Ep.Rom.2.22.    6 λ. τι say something, i.e. speak to the point or purpose, βούλῃ λέγειν τι, καὶ λέγων μηδὲν κλύειν; S.Ant. 757; λέγω τι; am I right? the answer being λέγεις, Id.OT1475; κινδυνεύεις τι λέγειν Pl.Cra.404a; ἴσως ἄν τι λέγοις X.Mem.2.1.12, cf. Cyr.1.4.20; opp. οὐδὲν λέγει has no meaning, no authority, οὐδὲν λ. τὸ σωφρόνως τραφῆναι Ar.Eq.334, cf. V.75; οὐδὲν λέγεις nonsense! Id.Th.625; but οὐδὲν λέγειν, also, say what is not, lie, Id.Av.66, Pl. Ap.30b; also εὖ γε λέγεις, εὖ λέγεις, εὖ ἂν λέγοις, good news!, that is well!, ib.24e, Grg.447b, Prt.310b; καλῶς, ὀρθῶς λ., you are right, X. Mem.3.3.4, 3.6.8; κοὔπω λέγω and what is more, Herod.7.44; τί λέγεις; τὸν ἔποπα παῖ καλεῖς; Ar.Av.57, cf. Ec.298 (lyr.).    7 pleon., ἔφη λέγων Hdt.3.156, 5.36; ἔλεγε φάς Id.1.122; ἔφασκε λέγων Ar.Av. 472; ἦ δ' ὃς λέγων Id.V.795; ὡς ἔφη λέγων S.Aj.757; καὶ λέγων εἶπεν οὕτω πως D.8.74, etc.    8 at the beginning of letters or documents, Ἄμασις Πολυκράτεϊ ὧδε λέγει... Μαρδόνιος τάδε λέγει... etc., Hdt.3.40, 8.140. ά, etc.; τὰ γράμματα ἔλεγε τάδε Id.1.124, etc.; γράμμασι λέγον τάδε, of an inscription, Th.6.54: in roman edicts, Μάρκος Μέττιος Ῥοῦφος… λέγει POxy.237 viii 28 (i A.D.).    9 wish to say, mean, οὔτοι γυναῖκας ἀλλὰ Γοργόνας λέγω A.Eu.48; τί τοῦτο λέγει, πρὸ Πύλοιο; what does πρὸ Πύλοιο mean? Ar.Eq.1059, cf. 1021, 1375, Ec.989, Pl. Phd.60e: freq. in Platonic dialogue, πῶς λέγεις; how do you mean? in what sense do you say this? Ap.24e, al.; ἢ πῶς λέγομεν; or what do we mean to say? Grg.480b; πῶς δὴ οὖν αὐτὸ λέγεις; Phdr.265c; ποῖόν τί ποτε ἄρα λέγοντές φασι… what they can possibly mean by saying... Tht.181c, al.: c. dupl. acc., τοιοῦτόν τι σὲ λέγειν τὸ κρεῖττον Grg.489d, al.: freq. (esp. in Trag.) to explain more fully, εἴσω κομίζου καὶ σύ, Κασάνδραν λέγω you, I mean Cassandra, A.Ag.1035; ὁ μάντις, υἱὸν Οἰκλέους λ. Id.Th.609, cf. 658 (v.l.), Pr.946; ποταμός, Ἀχελῷον λέγω S.Tr.9, cf. 1220, Ph.1261, E.Ph.987; ἐμὲ λέγων meaning me, Isoc.12.215; τὸ δ' ὑμεῖς ὅταν λέγω, τὴν πόλιν λ. D.18.88: sts., however, the word after λέγω is put in appos. with the word to be expld., Ἀντικλείας... τῆς σῆς λέγω τοι μητρός A.Fr.175, cf. Th.658 cod. M; περὶ τῶνδε... λέγω δὲ Φωκέων D.19.152; παρ' ὧν... τούτων τῶν τὴν Ἀσίαν οἰκούντων λέγω Id.8.24, cf. Pl.Smp.202b: abs., μηδενὸς ὄντος ἐν [τῇ χώρᾳ] λέγω D.1.27.    b περὶ ἃς (sc. ἀπολαύσεις) λέγομεν τὸν σώφρονα in regard to which we use the term 'temperate', Arist.EN1148a5, cf. Pl.Grg. 494b.    10 ὡς λέγουσι as they say, S.Ant.23, etc.; ὡς λ. μοι Id.OC 1161:—Pass., λέγεται it is said, c.acc.et inf., X.Mem.1.2.30, al.; but also πατρὸς λέγεται γενέσθαιId.Cyr.1.2.1; θανεῖν ἐλέχθη he was said to have been killed, S.OT292; so λεγόμενον ἐρέω Pi.P.5.108: τὸ λεγόμενον abs., as the saying goes, Th.7.68, cf. Pl.Grg.447a, Smp. 217e, etc.; τὸ λ. δὴ τοῦτο Id.Grg.514e: ὁ λεγόμενος γραῶν ὕθλος the so-called... Id.Tht.176b; οἱ λ. αὐτόνομοι εἶναι X.HG6.3.8; οἱ λ. ὅτιof whom it is said that... Id.Cyr.8.6.16.    11 of orators, speak (emphatically), λέγειν δεινός S.OT545, X.Cyr.1.5.9, etc.; λέγειν ἠσκηκότες S.Fr.963, cf. Eup.95 (v. λαλέω) ; λ. τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος Th.1.139; οἱ ἐν τῷ πλήθει λέγειν δυνάμενοι Isoc.3.8, cf. D.19.286; plead one's cause in a court of law, Id.23.78; δίκας λέγειν ὑπέρ τινος speak as an advocate for... Din.1.111.    12 boast of, tell of, τὴν ἑαυτοῦ ῥώμην X.Cyr.1.3.10; in Poets, sing of, θέλω λ. Ἀτρείδας Anacreont.23.1.    13 recite what is written, λαβὲ τὸ βιβλίον καὶ λέγε Pl.Tht.143c; and freq. in Oratt., as λέγε τὸν νόμον D.21.8 and 10, etc.; of lectures, ἀκούσατέ μου σχόλια λέγοντος Arr.Epict.3.21.6, cf. 15.8 (the sense of Lat. lego, read, occurs only in the compds. ἀναλέγομαι, ἐπιλέγομαι).    14 say or send word by another, X.An.1.9.25, 7.4.5.    15 maintain as a thesis, οἱ τὰς ἰδέας λέγοντες Arist. Ph.193b36, Metaph.1036b14.    16 nominate, Lat. dicere [dictatorem], D.C.Fr.36.26 (Pass.). (Cf. Lat. lègo, legio, legulus ('olivegatherer').),

   A λέγω =⟩ λέχωlay, pres. erroneously inferred from λέξομαι, ἔλεκτο, etc.; v. λέχομαι.

German (Pape)

[Seite 21] 1) (λεχ, λέχος, λόχος) legen, lagern, zu Bette bringen, λέξον με, Il. 24, 635, u. übertr., ἐγὼ μὲν ἔλεξα Διὸς νόον, 14, 252, durch Schlaf bestricken, betäuben. – Häufiger im med. sichlegen, liegen, praes., μηκέτι νῦν δήθ' αὖθι λεγώμεθα, Il. 2, 435, ὅθ' ἡδέϊ λέξεται ὕπνῳ, im Schlafe liegen, 4, 131, λέξομαι εἰς εὐνήν, Od. 17, 102; oft im aor., πὰρ δ' Ἑλένη ἐλέξατο, 4, 305, τῷ ἔνι λεξάσθην, Il. 14, 350, φυλακτῆρες λεξάσθων παρὰ τάφρον, 9, 67, sich lagern; ebenso die syncopirten Formen, ἔλεκτο σὺν αἰδοίῃ παρακοίτι, Hes. Sc. 46, wie Od. 19, 50, im imper. sowohl λέξο, Il. 24, 650, als auch λέξεο, Od. 19, 598 Il. 9, 617. So nur noch in einzelnen Nachahmungen bei sp. D., wie λέξασθαι, Ap. Rh. 4, 794. – 2) zusammenlegen, lesen, sammeln, praes., ὀστέα – λέγωμεν, Il. 23, 239 Od. 24, 72; αἱμασιάς τε λέγων, 18, 359. 24, 224, u. sp. D., ἀγλαΐην ῥόδου χείρεσσι λέγουσα, Mosch. 2, 70; – aor., Pind. θανόντος ὀστέα λέξαις υἱοῦ, P. 8, 53. – Häufiger im med. für sich sammeln, ἐπὶ δὲ ξύλα πολλὰ λέγεσθε, Il. 8, 508. 547, für sich auslesen, auswählen, ἄνδρας ἀρίστους λέξαιτο, Od. 24, 108, Τρῶας μὲν λέξασθαι ἐφέστιοι ὅσσοι ἔασιν, Il. 2, 120, κούρους, 11, 27; als pass., εἰ γὰρ νῦν παρὰ νηυσὶ λεγοίμεθα πάντες ἄριστοι εἰς λόχον, 13, 276; λέξατο πάντας, Pind. P. 4, 189; sp. D., wie Ap. Rh., φάρμακα λέξασθαι θυμοφ θόρα, 3, 807, wie 899; Nic. Th. 752. In Prosa ist in dieser Bdtg συλλέγω gebräuchlich. – 3) dazu legen, zählen, rechnen, aus Einzelnen eine Reihe machen, in der man es aufzählt, ἐν δ' ἡμέας λέγε κήτεσιν, er zählte uns unter den Robben mit, οὔτι διαπρήξαιμι λέγων ἐμὰ κήδεα θυμοῦ, aufzählend die Leiden, Od. 14, 197. 23, 308, u. med., τί σὲ χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; Il. 13, 275, hererzählen, wie auch 13, 292. 20, 244, ἀλλ' ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα νηπύτιοι ὥς, zu nehmen, welche Formel auch Od. 3, 240. 13, 296 wiederkehrt, denn auch da ist von lang ausgesponnener Unterhaltung die Rede; die später gewöhnliche Bdtg des einfachen Sprechens, Sagens hat Hom. nicht, u. selbst Il. 2, 221, τότ' αὖτ' Ἀγαμέμνονι δίῳ ὀξέα κεκληγὼς λέγ' ὀνείδεα, ist ein Aneinanderreihen von Schimpfwörtern gemeint; im aor. syncop., λέκτο δ' ἀριθμόν, er zählte sich die Zahl über, Od. 4, 451; μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην, zu diesen ward ich gezählt, Il. 3, 188; ἐγὼ πέμπτος μετὰ τοῖσιν ἐλέγμην Od. 9, 335, ich zählte mich ihnen selbst zu. Einzeln so bei sp. D., wie Callim. ἀλλά οἱ οὐ νεμεσητὸν ἐνὶ πρώτῃσι λέγεσθαι, Del. 16. – 4) reden, sagen, erzählen, nach Hom. die herrschende Bdtg, u. bei den Dichtern u. in Prosa sowohl absol., als c. acc. u. mit folgdm acc. c. inf., ὡς u. ὅτι, λέγειν ποντιᾶν ψάφων ἀριθμόν Pind. Ol. 13, 44, λέξω τορῶς σοι πᾶν Aesch. Prom. 612, αὐτῆς λεγούσης τὰς πολυφθόρους τύχας 636, μήτε λέξαι μήτ' ἐρωτῆσαι πάθη Pers. 284, μήτι μακεστῆρα μῦθον ἀλλὰ σύντομον λέγων 684, ψευδῆ λέγειν Ag. 611, wie Hes. Th. 27, Lügen reden; im Ggstz oft τἀληθῆ λέγειν, die Wahrheit sagen, Plat. u. A.; – λόγος λέλεκται πᾶς Soph. Phil. 389, λέξεται, es wird gesagt werden, O. C. 1188 (wie Eur. Hec. 895, = λεχθήσεται, Plat. Soph. 251 d; λελέξεται, Thuc. 3, 53; Plat. Crat. 433 a); τὸ λεχθὲν ἔργον ἐκτελεῖν Trach. 1177; auch ἀμφί τινος, Eur. Hec. 580; περί τινος, Soph. Ai. 151; Thuc. 2, 48 u. sonst; ὑπέρ τινος, Soph. El. 554, wie Xen. Hell. 1, 7, 16 u. A. – Auch = heißen, befehlen, λέγω κατ' ἄνδρα μὴ θεὸν σέβειν ἐμέ Aesch. Ag. 899, τοὺς μέν τι ποιεῖν, τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγων Ch. 546; Soph. Phil. 101 Tr. 137; ἔλεγε θαῤῥεῖν Xen. An. 1, 3, 8; εἰ μὲν γὰρ προσδοξάσαι λέγει, πάνυ γελοία γίγνεται ἡ ἐπίταξις Plat. Theaet. 209 d; dah. von Rednern = darauf antragen, μισθοφοράν, δεσμόν, Dem. 3, 34. 24, 147; am Schluß der Rede, 2, 31, mit folgdm acc. c. inf. – Auch von Sachen, aussagen, bes. τὰ γράμματα λέγει, Aesch. Spt. 647; vgl. Her. 1, 124. 187 u. öfter; ἐπίγραμμα λέγον τάδε Thuc. 6, 54; Folgde. Aehnl. Ar. ταῦτ' οἶσθ' ὅ, τι λέγει, Equ. 1041; – ὥςπερ τοὔνομα λέγει, wie der Name besagt, Plat. Prot. 312 c. – Auch vom Orakel, einen Ausspruch thun, Her. 8, 136. – 5) Etwas, Einen nennen, ἄνανδρον τἡν πόλιν Soph. O. C. 943, ξυντομωτάτως μὲν ἂν τύχοιμι λέξας Οἰδίπουν όλωλότα 1576, wenn ich ihn den Todten nenne; vgl. Aesch. οὔτοι γυναῖκας ἀλλὰ Γοργόνας λέγω Eum. 48; auch Her. ἐκεῖνο δέ, τὸ εἴρεό με, οὔκω σε ἐγὼ λέγω, so nenne ich dich noch nicht, nämlich den glücklichsten, 1, 32. Daran reiht sich a) κακὰ λέγειν τινά, Einen schmähen, schimpfen, Ar. Eccl. 435 u. Folgde; οὐδεὶς οὐδὲν φλαῦρον ἔλεγε τὸν ἄνδρα Plat. Ep. 13 p. 360 d; und häufiger mit adv., εὖ λέγειν τινά, Einem Gutes nachsagen, ihn preisen, Aesch. Ag. 433; Soph. El. 1017, wie κακῶς δέ σε λέγω, 514; vgl. noch Eur. Med. 457; Plat. Euthyd. 284 e. Und – b) wo eine Erklärung hinzugesetzt wird, ich sage, meine, oft durch nämlich zu übersetzen, σὺ δ' ὦ Ποίαντος παῖ, Φιλοκτήτην λέγω, Soph. Phil. 1245, τὸν ἄνδρα, ἐμὸν λέγω πατέρα Trach. 9; ἅλω δὲ πολλήν, ἀσπίδος κύκλον λέγω Aesch. Spt. 471; u. oft bes., wenn der Eigenname der Person hinzugefügt wird, Eur. u. in Prosa, νέας ποιήσασθαι διηκοσίας ἐς τὸν πόλεμον, τὸν πρὸς Αἰγινήτας λέγων, Her. 7, 144, indem er meinte, für den äginetischen Krieg nämlich; ἐμὲ γὰρ λέγεις τὸν νεώτατον λέγων, du meinst mich, wenn du von dem Jüngsten sprichst, Plat. Parm. 137 c; παρὰ πάντων, τῶν μὴ εἰδότων πάντων λέγεις ἢ καὶ τῶν εἰδότων Conv. 202 b, verstehst du unter allen die nicht Wissenden od. die Wissenden, δέομαι σαφέστερον ἃ λέγεις ἀκοῦσαι, Phil. 17 a; bes. λέγω δή, ich meine nämlich; auch μαθήσει δ' ἐνθένδε σαφέστερον τί λέγω, Theaet. 198 a u. Folgde. – 6) im pass. gesagt werden, von Allem, was auf bloßem Gerede beruht, bes. λέγεται, man sagt, es heißt, es soll, sowohl im nom. c. inf., als mit acc. c. inf., Her. 8, 118; Xen. Cyr. 1, 2, 1 u. öfter, wie auch bei den anderen Geschichtschreibern. – 7) Als besondere Wendungen merke man noch λέγω τι; sage ich was? habe ich Recht? κινδυνεύεις τι λέγειν, du scheinst Recht zu haben, Plat. Crat. 404 e Soph. 248 c; σκοπεῖσθε εἴτε τι λέγω, λέγων – Legg. IX, 861 e; ἔδοξέ τι λέγειν τῷ 'Αστυάγει Xen. Cyr. 1, 4, 20; so καλῶς, ὀρθῶς λέγεις, du hast Recht, vgl. Valck. Eur. Hipp. 715; οὐδὲν λέγεις, du sagst Etwas, was zu Nichts hilft, so gut wie Nichts, Ar. Equ. 334; aber auch = Etwas sagen, das nicht ist, d. i. lügen, Av. 66; Plat. Apol. 30 b; – καίτοι τί λέγω; wie unser: doch, was sage ich? zurücknehmend u. eintensend, Ar. Eccl. 298; τί λέγων κατέχει –; unter welchem Vorwande? Pol. 1, 17, 12; – ὁ λεγόμενος, der so genannte, wie man gewöhnlich zu sagen pflegt, ὁ λεγόμενος γραῶν ὕθλος Plat. Theaet. 176 c; οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι χόες 173 d; bes. τὸ λεγόμενον, parenthetisch, wie es im Sprichwort heißt, wie man zu sagen pflegt, nach dem Sprichwort, οὐκοῦν, τὸ λεγόμενον, ἀδελφὸς ἀνδρὶ παρείη Plat. Rep. II, 362 d; τὸ λεγόμενον δὴ τοῦτο Gorg. 514 e; τὸ κατὰ τὴν παροιμίαν λεγόμενον Soph. 261 b, Folgde; τὸ δὴ λεγόμενον Pol. 4, 52, 3 u. öfter, – λέγεσθαι ἐν τοῖς ἀρίστοις, unter den Besten genannt werden, zu den Besten gerechnet werden, reiht sich an 3, Xen. An. 1, 6, 1, vgl. Oec. 11, 20; αὐτίκ' ἐν τοῖς μηκέτ' οὖσι λέξομαι Eur. Alc. 323. – 8) mit besonderm Nachdruck von der Beredtsamkeit, λέγειν δεινός, Soph. O. R. 545, wie oft in Prosa, οἱ λέγειν προθυμούμενοι γενέσθαι Xen. Cyr. 1, 5, 9; λαλεῖν ἄριστος, ἀδυνατώτατος λέγειν Eubul. bei plut. Alc. 13; οἱ λέγοντες, die Redner, Dem. u. A. – Auch von Dichtern, singen, λέγειν ποιήματα, Plat. Ion 533 e; θέλω λέγειν Ἀτρείδας, Anacr. 1, 1. – Vortragen, indem man etwas Geschriebenes abliest, λαβὲ τὸ βιβλίον καὶ λέγε, Plat. Theaet. 143 c; Dem. – Das perf. λέλεχα haben erst sehr Späte einzeln, λέλογα erwähnt Hesych. u. Phot. – Oft steht es pleonastisch bei φημί, ἔφη λέγων, ἔλεγε φάς u. vgl. , oft bei Her., 3, 156. 5, 36. 49; auch bei Attikern, Soph. Ai. 756.

Greek (Liddell-Scott)

λέγω: (Α), πλαγιάζω, θέλω νὰ πλαγιάσω: ἀόρ. ἔλεξα, Ἐπικ. λέξα. - Μέσ., μέλλ. λέξομαι: ἀόρ. ἐλεξάμην, Ἐπικ. λεξάμην. - Παθ., μόνον ἐν τῷ Ἐπικ. ἀορ. ἔλεκτο, λέκτο: προστ. λέξο, λέξεο: ἀπαρ. λέχθαι: μετοχ. λέγμενος (ἴδε ἐν λ. καταλέγω)· περὶ τῶν ἄλλων τύπων ἴδε κατωτ. (Κατὰ ταύτην τὴν ἔννοιαν ἐκ √ΛΕΧ, ὡς ἔδειξε πρῶτος ὁ Βουττμ., καὶ παρεδέξατο ὁ Κούρτ., κλ. ὅθεν καὶ αἱ λέξ. λέχος, λεχώ, ἄλοχος, λόχος (ἐνέδρα), λόχμη, λέκτρον· πρβλ. τὸ Λατ. lec-tus, lec-tica· Γοτθ. lag-jan (τίθημι), lig-an (κεῖμαιοὕτως, Ἀρχ. Σκανδιν. legg-ja, ligg-ja· Ἀρχ. Γερμ. leg-jan, lek-ken, κτλ.· - τὸ Λατ. lex (leg-is), Ἀρχ. Σκανδιν. lög, Ἀγγλ. law, φαίνονται ἀνήκοντα εἰς ταύτην τὴν ῥίζαν, πρβλ. θέμις ἐκ τοῦ τίθημι). Ἐπικ. ῥῆμα ἐν χρήσει παρ’ Ὁμ. ἐν τοῖς ἀνωτέρω χρόνοις· - βάλλω τινὰ νὰ κοιμηθῇ, ἀποκοιμίζω, λέξον με Ἰλ. Ω. 635· ἔλεξα Διὸς νόον Ξ. 252. - Παθ. καὶ Μέσ., κοιμῶμαι, κεῖμαι: ἐνεστ., μηκέτι νῦν δήθ’ αὖθι λεγώμεθα Β. 435 (ἔνθα σημαίνει: κεῖμαι ἄπρακτος, ἀργός): μέλλ., λέξεται ὕπνῳ, θὰ κοιμηθῇ, Δ. 131, πρβλ. Ὀδ. Ζ. 319· λέξομαι εἰς εὐνὴν Ρ. 102., Τ. 595: - ἀόρ., πὰρ δ’ Ἑλένῃ ἐλέξατο Δ. 305· τῷ ἔνι λεξάσθην Ἰλ. Ξ. 350· λέξασθαι παρὰ τάφρον, καταλύω, στρατοπεδεύω, Ι. 67, πρβλ. Θ. 519· καὶ ἔν τισι συγκεκομμ. τύποις τοῦ ἀορ. ἔλεκτο Ὀδ. Τ. 50, Ἡσ. Ἀσπ. Ἡρ. 46· ἢ λέκτο Ὀδ. Δ. 453, κ. ἀλλ.· προστ. λέξο Ἰλ. Ω. 650, Ὀδ. Κ. 320· λέξεο Ἰλ. Ι. 617, Ὀδ. Τ. 598.

French (Bailly abrégé)

1f. λέξω, ao. ἔλεξα, pf. inus.
1 coucher, mettre au lit, acc.;
2 fig. endormir : Διὸς νόον IL l’esprit de Zeus;
Moy. λέγομαι (f. λέξομαι, ao. ἐλεξάμην, ao.2 ἐλέγμην);
1 se coucher : εἰς εὐνήν OD aller s’étendre dans sa couche ; s’endormir;
2 se coucher en gén. : παρὰ τάφρον IL auprès d’un fossé (pour bivouaquer);
3 se coucher paresseusement ; rester inactif.
Étymologie: R. Λεχ, être couché ; cf. λέχος, λέκτρον, etc. ; lat. lectus, etc.
2f. λέξω, ao. ἔλεξα, pf. inus.
Pass. ao. ἐλέχθην;
I. rassembler : ὀστέα IL, OD recueillir des ossements;
II. choisir, d’où
1 trier, compter : τινα ἐν κήτεσιν OD qqn parmi les monstres de la mer ; τινα ἐν ἐχθροῖς ESCHL qqn parmi ses ennemis ; Pass. μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην IL je fus compté parmi eux ; λέγεσθαι ἐν τοῖς ἱππικωτάτοις XÉN être compté parmi les plus habiles cavaliers ; fig. regarder comme : τινα οὐδαμοῦ SOPH compter qqn pour rien ; κέρδος λ. εἰ SOPH compter ou regarder comme un gain si, etc.
2 énumérer : κήδεα OD exposer en détail les soucis de son âme ; τινι ὀνείδεα IL prodiguer les injures à qqn;
Moy. λέγομαι (f. λέξομαι, ao. ἐλεξάμην);
I. tr. 1 rassembler pour soi : ξύλα IL du bois ; ὀστέα IL recueillir des ossements;
2 choisir : ἄνδρας ἀρίστους OD les hommes les plus braves;
3 énumérer, détailler ; redire, acc.;
II. intr., au sens réfléchi se choisir : πέμπτος ἐλέγμην OD je m’étais choisi moi-même le cinquième.
Étymologie: R. Λεγ, rassembler ; cf. lat. lego.
3f. λέξω, ao. ἔλεξα, pf. inus. ; en prose. att. on emploie d’ord. pour le f. ἐρῶ ; pour l’ao., l’ao.2 εἶπον, rar. l’ao. εἶπα ; pour le pf. εἴρηκα;
Pass. f. λεχθήσομαι, ao. ἐλέχθην, d’ord. ἐρρήθην ; pf. λέλεγμαι, d’ord. εἴρημαι;
I. dire :
1 propr. dire, parler en gén. acc. : λ. τί τινι, dire qch à qqn ; λόγος λέλεκται πᾶς SOPH j’ai dit tout ce que j’avais à dire ; γυναίκα λέγουσιν ὡς καθῆται XÉN on dit que (sa) femme est là, assise (à terre) ; λέγειν ἀμφί τινος ESCHL περί τινος, ὑπέρ τινος, parler sur qqn ou sur qch ; λ. ἐπί τινι ἀγαθὰς εὐχάς ESCHL former de bons souhaits pour qqn ; κακά ou κακῶς λέγειν τινά HDT dire du mal de qqn ; εὖ λέγειν τινά, dire du bien de qqn (v. εὖ) ; au Pass. avec un suj. de pers. ou de chose : Ἐπύαξα ἐλέγετο Κύρῳ δοῦναι χρήματα πολλά XÉN on disait qu’Epyaxa avait fait présent à Cyrus de sommes considérables ; ou impers. : ἐλέγετο Συέννεσιν εἶναι ἐπὶ τῶν ἄκρων XÉN on disait que Syennésis était sur les hauteurs ; pléonast. ὡς ἔφη λέγων SOPH comme il dit ; καὶ λέγων εἶπεν DÉM et il dit ; abs. ὁ λέγων ATT celui qui parle, l’interlocuteur, qqf l’orateur ; τὸ λεγόμενον THC comme on dit;
2 déclarer, annoncer, dire : γράμμασι λέγον τάδε THC (une inscription) dont les caractères disent ceci ; τὰ γράμματα ἔλεγε τάδε HDT la lettre disait ceci, s’exprimait ainsi;
II. dire qch, parler sensément, p. opp. à parler pour ne rien dire ; avec τι : ἴσως ἄν τι λέγοις XÉN tu pourrais avoir raison;
III. désigner, nommer clairement : τὸν ἄνδρα, ἐμὸν λέγω πατέρα SOPH ton mari, je veux dire mon père ; ποταμός, Ἀχελῷον λέγω SOPH un fleuve, je veux dire Akhélôos ; Pass. ὁ λεγόμενος, ἡ λεγομένη, τὸ λεγόμενον, celui, celle, ce qu’on appelle, etc. ; οἱ λεγόμενοι αὐτόνομοι εἶναι XÉN ceux qu’on dit être autonomes ; οἱ λεγόμενοι ὅτι XÉN ceux dont on dit que ; appeler par son nom : ἃς τρέμομεν λέγειν SOPH (les Furies) que nous tremblons d’appeler par leur nom ; ou appeler d’un nom : οὔτοι γυναῖκας ἀλλὰ Γοργόνας λέγω ESCHL ce n’est pas femmes, mais Gorgones que je les appelle;
IV. vouloir dire, signifier : τί τοῦτο λέγει ; AR qu’est-ce que cela veut dire ? que signifie cela ? πῶς λέγεις ; PLAT comment dis-tu ? que veux-tu dire ?;
V. parler de, vanter : τὴν ἑαυτοῦ ῥώμην XÉN parler de sa force, la vanter;
VI. lire : λέγε μοι τὸ ψήφισμα DÉM lis-moi le décret;
VII. dire, ordonner : τινί avec l’inf. à qqn de faire qch ; ou simpl. dire avec insistance ou avec autorité;
VIII. parler comme orateur : λέγειν δεινός SOPH habile à parler ; λέγειν δυνάμενος ISOCR capable de parler ; λαλεῖν ἄριστος, ἀδυνατώτατος λέγειν PLUT très fort pour bavarder, incapable de parler ; λέγειν ἐν ὑμῖν XÉN parler devant vous;
IX. faire dire, envoyer dire.
Étymologie: R. Λεγ, dire, parler ; cf. lat. lego.

English (Autenrieth)

ipf. ἔλεγ, λέγε, λέγομεν, fut. part. λέξοντες, aor. ἔλεξεν, imp. λέξον, mid. pres. subj. λεγώμεθα, ipf. λέγοντο, fut. λέξομαι, aor. λέξατο, aor. 2 ἐλέγμην, ἔλεκτο, λέκτο, imp. λέξο, λέξεο, pass. aor. ἐλέχθην. The above forms are common to two distinct roots λεγ, gather, and λεχ, lay. —I. root λεγ, gather, collect, Il. 23.239, Il. 10.755, Od. 18.359, Od. 24.72, 224; count, Od. 4.452; pass., Il. 3.188; then enumerate, recount, tell, relate, Il. 2.222, Od. 5.5, Od. 11.374; mid., collect for oneself, count oneself in, select, Il. 8.507, , Od. 9.335, Il. 2.125; λέκτο ἀριθμόν, counted over the number (for himself), Od. 4.451; also talk over (with one another), μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα, Od. 3.240.—II. root λεχ, act. aor. 1, lay, put to bed or to rest, Il. 24.635; met., Il. 14.252; mid., fut. and aor. 1 and 2, lay oneself down, lie down to sleep, lie, Od. 4.413, , Il. 4.131, Θ , Il. 9.67.

English (Slater)

λέγω (λέγω, -ει, -ομεν, -οντι; λέγε; λεγόντων; λέγειν: fut. λέξοντι coni., cf. ἐρέω: aor. part. λέξαις, cf. εἶπον: med. λέγεσθαι: aor. λέξατο: pass. λέγεται, -ονται; -όμενον: pf. λέλεκται; λελέχθαι.)
   1
   a collectμόνος γὰρ ἐκ Δαναῶν στρατοῦ θανόντος ὀστέα λέξαις υἱοῦ” (sc. Ἄδραστος) (P. 8.53)
   b med., count, review λέξατο πάντας ἐπαινήσαις Ἰάσων (P. 4.189)
   2 say, tell (in this sense the aor. is supplied by εἶπον q. v., the fut. and pf. are supplemented from ἐρέω q. v.)
   a abs. ὣς ἐμοὶ φάσμα λέγει Κρονίδα (O. 8.43) τόλμα τέ μοι εὐθεῖα γλῶσσαν ὀρνύει λέγειν (O. 13.12) λέγε, τίνες Κύκνον, τίνες Ἕκτορα πέφνον; (I. 5.39)
   b c. acc.,
   I Ἰξίονα φαντὶ ταῦτα βροτοῖς λέγειν · τὸν εὐεργέταν ἀγαναῖς ἀμοιβαῖς ἐποιχομένους τίνεσθαι (P. 2.22) οὐκ ἂν εἰδείην λέγειν ποντιᾶν ψάφων ἀριθμόν (O. 13.46) τὰ δ' Ὀλυμπίᾳ αὐτῶν ἔοικεν ἤδη πάροιθε λελέχθαι (O. 13.102) λεγόμενον ἐρέω i. e. what is common talk (P. 5.108) λεγόμενον δὲ τοῦτο προτέρων ἔπος ἔχω commonly told (N. 3.52) πολλὰ γὰρ πολλᾷ λέλεκται (N. 8.20) σύνεςτοι λέγω fr. 105. 1.
   II c. acc. dupl., ἀλλὰ θαυμάζω, τί με λέξοντι Ἰσθμοῦ δεσπόται τοιάνδε μελίφρονος ἀρχὰν εὑρόμενον σκολίου (Casaubon: λεξοῦντι codd., Dorice) fr. 122. 10.
   III pass., be said to be τοὶ μὲν ὦν λέγονται πρόξενοί τ' ἀμφικτιόνων κελαδεννᾶς τ ὀρφανοὶ ὕβριος (I. 4.7)
   c c. nom./acc. & inf.,
   I λέγοντι δ βίοτον ἄφθιτον Ἰνοῖ τετάχθαι (O. 2.28) λέγοντι μὰν χθόνα μὲν κατακλύσαι μέλαιναν ὕδατος σθένος (O. 9.49) εἰ δέ τις ἤδη λέγει ἕτερόν τιν' ἀν Ἑλλάδα τῶν πάροιθε γενέσθαι ὑπέρτερον (P. 2.59) λέγοντι γὰρ Αἰακόν μιν ὑπὸ ματροδόκοις γοναῖς φυτεῦσαι (N. 7.84) ]ἥρωα Τήνερον λέγομεν[ (Pae. 7.13) λέγο[ντι] Ζῆνα καθεζόμενον κορυφαῖσιν ὕπερθε φυλάξαι (Pae. 12.9) λέγοντι δὲ βροτοὶ (*d. 1. 15.)
   bpass. c. inf. ἅ τοι Ποσειδάωνι μιχθεῖσα Κρονίῳ λέγεται παῖδα τεκέμεν (O. 6.29) λέγονται μὰν βροτῶν ὄλβον ὑπέρτατον οἳ σχεῖν, οἵτε (P. 3.88) τὸ δὲ πὰρ ποδὶ ναὸς ἑλισσόμενον αἰεὶ κυμάτων λέγεται παντὶ μάλιστα δονεῖν θυμόν (N. 6.56) λέγεται μὰν Ἕκτορι μὲν κλέος ἀνθῆσαι Σκαμάνδρου χεύμασιν ἀγχοῦ (N. 9.39)
   d med., tell over ἐμὲ δὲ πρέπει παρθενήια μὲν φρονεῖν γλώσσᾳ τε λέγεσθαι Παρθ. 2. 35.
   e fragg. ]λέγοντι προβώμιον fr. 6a.k. ]ν λεγόντων[ Δ. 1. 2.

English (Abbott-Smith)

λέγω, [in LXX very freq., chiefly for אמר; λέγει for נְאֻם, Ge 22:16, al.;]
1.in Hom., to pick out, gather, reckon, recount.
2.In Hdt. and Att., to say, speak, affirm, declare: absol., Ac 13:15, 24:10; seq. orat. dir., Mt 9:34, Mk 3:11, Jo 1:29, al.; seq. ὅτι recit., Mk 3:21, Lk 1:24, Jo 6:14, al.; acc. et. inf., Lk 11:18, Jo 12:29, al.; after another verbof speaking, προσφωνεῖν κ. λέγειν, Mt 11:17, al.; ἀπεκρίθη (ἐλάλησεν) λέγων (καὶ λέγει; Dalman, Words, 24 ff.), Mt 25:9, Mk 3:33, 7:28, Lk 24:6, 7, al.; of unspoken thought, λ. ἐν ἑαυτῷ, Mt 3:9, Lk 3:8, al.; of writing, II Co 8:8, Phl 4:11, al.; λέγει ἡ γραφή, Ro 4:3, Ja 2:23, al.; c. acc. rei, Lk 8:8, 9:33, Jo 5:34, al.; σὺ λέγεις (a non-committal phrase; Swete, Mk., 359, 369f.), Mt 27:11, Mk 15:2, Lk 23:3, Jo 18:37; c. dat. pers., seq. orat. dir., Mt 8:20, Mk 2:17, al. mult.; id. seq. ὅτι, Mt 3:9, al.; c. prep., πρός, μετά, περί, etc., Mk 4:41, Jo 11:56, He 9:5, al.; to mean (cl.), Mk 14:71, Jo 6:71, I Co 10:29, al.; to call, name, Mk 10:18; pass., Mt 9:9, Mk 15:7, al (cf. ἀντι-, δια- (-μαι), προ-, συλ-λέγω).SYN.: λαλέω, which refers to the utterance, as λέγω to the meaning of what is said, its correspondence with thought (Tr., Syn., Ixxvi; Thayer, s.v. λαλέω).

English (Strong)

a primary verb; properly, to "lay" forth, i.e. (figuratively) relate (in words (usually of systematic or set discourse; whereas ἔπω and φημί generally refer to an individual expression or speech respectively; while ῥέω is properly to break silence merely, and λαλέω means an extended or random harangue)); by implication, to mean: ask, bid, boast, call, describe, give out, name, put forth, say(-ing, on), shew, speak, tell, utter.

Greek Monolingual

και λέω (AM λέγω, Μ και λέω)
1. εκφράζομαι με τον προφορικό λόγο, ομιλώ, λαλώ (α. «ο καθένας είπε τις απόψεις του» β. «λεγέτω μὲν οὖν περὶ αὐτοῦ ὡς ἕκαστος γιγνώσκει», Θουκ. γ. «ἔλεξαν ὑπὲρ τῶν στρατηγῶν τάδε», Ξεν.)
2. φρονώ, νομίζω (α. «τί λες για όλα αυτά;» β. «λέγουσι τὸν Χριστὸν υἱὸν Δαυΐδ εἶναι», ΚΔ)
3. διηγούμαι προφορικά, αφηγούμαι, εκθέτω κατά σειρά (α. «κάθε βράδυ μάς έλεγε κι από μια ιστορία» β. «άλλο να σού τά λέω κι άλλο να τά βλέπεις» γ. «το τί ἔγινε δεν λέγεται» δ. «οὔ τι διαπρήξαιμι λέγων ἐμὰ κήδεα», Ομ. Οδ.
ε. «τῆς λεγούσης τὰς πολυφθόρους τύχας», Αισχύλ.)
4. ερωτώ (α. «σού λέω πού γύριζες τόσες ώρες και δεν μού απαντάς» β. «λέγοι σοι ὁ διδάσκαλος ποῡ ἐστι τὸ κατάλυμα ὅπου... φάγω;», ΚΔ)
5. αποκρίνομαι, απαντώ (α. «μέ ρώτησες τρεις φορές και σού είπα πως δεν ξέρω» β. «καὶ πῶς νὰ ζήσω; λέξον με», Πρόδρ.)
6. παρακαλώ, εκλιπαρώ («του έλεγε να τον συγχωρήσει»)
7. ανακοινώνω κάτι, φανερώνω («οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῑν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῡτα ποιῶ», ΚΔ)
8. βεβαιώνω, υποστηρίζω (α. «αφού το λες, έτσι θά 'ναι» β. «ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῑν», ΚΔ)
9. διαβάζω κάτι, αναγιγνώσκω (α. «ο παπάς λέει τώρα το ευαγγέλιο» β. «λέγε τὸν νόμον» Δημοσθ.)
10. (για γραπτό κείμενο ή για συγγραφέα) αναφέρω, μνημονεύω, διαλαμβάνω (α. «το λένε οι νόμοι» β. «τί λέει αυτό το βιβλίο;» γ. «καὶ... Δαυΐδ λέγει ἐν βιβλίῳ τῶν ψαλμῶν», ΚΔ)
11. εκφράζω κάτι με επιστολή (α. «του τά λέω στο γράμμα» β. «Ἄμασις Πολυκράτεϊ ὦδε λέγει», Ηρόδ.)
12. κηρύσσω, διδάσκω («λέγει ὁ θεός», ΚΔ)
13. προλέγω, προβλέπω (α. «ποιος να το 'λέγε» β. «καὶ ἤρξατο αὐτοῑς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν», ΚΔ)
14. παραγγέλλω («Κῡρος γὰρ ἔπεμπε... λέγων ὅτι», Ξεν.)
15. ισχυρίζομαι («όποιος λέει κάτι τέτοιο κάνει μεγάλο σφάλμα»)
16. μεταδίδω διά του λόγου, διαδίδω ή μεταβιβάζω (α. «ποιος σού τά 'πε όλα αυτά τα νέα;» β. «διηπόρει διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων ὅτι Ἰωάννης ἐγήγερται», ΚΔ)
17. παραδέχομαι («ὁ πατήρ μου... ὃv ὑμεῑς λέγετε ὅτι ὁ θεὸς ὑμῶν ἐστι», ΚΔ)
18. θέλω με τα λόγια μου να σημάνω, εννοώ (α. «τί θέλει να πει εδώ;» β. «σήκω απάνω, εσένα λέω!» γ. «πῶς λέγεις;» — τί εννοείς;
Πλάτ.
δ. «ποταμός, Ἀχελῶον λέγω», Σοφ.)
19. κρίνω, συμπεραίνω («ύστερα από όσα άκουσες, τί λες γι' αυτόν τον άνθρωπο;»)
20. διατάσσω (α. «ο στρατηγός είπε να μην πάρει κανείς άδεια» β. «μή τι δρᾱν λέγων», Αισχύλ.)
21. συνιστώ, συμβουλεύω (α. «εγώ πάντως σού λέω να μην πας» β. «λέγω ὑμῑν ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν», ΚΔ)
22. αποκαλώ, ονομάζω (α. «τον είπε βλάκα» β. «λέγοιμ' ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα», Αισχύλ.)
23. (μέσ. ως απρόσ.) λέγεται
υπάρχει φήμη, διαδίδεται
24. φρ. α) «δεν λέει τίποτε» ή «οὐδὲν λέγει» — δεν έχει καμιά αξία, δεν αξίζει
β) «τί λέω!» ή «τὶ λέγω!» — δεν έχω δίκιο, δεν μίλησα ή δεν σκέφθηκα σωστά
νεοελλ.
1. προδίδω, καταδίδω («μέ απείλησε ότι θα τά πει όλα στον πατέρα μου»)
2. υποθέτω («πες πως κέρδισες το λαχείο, τί θα κάνεις;»)
3. χαρακτηρίζω ως..., θεωρώ («τή λες συμπεριφορά αυτή;»)
4. υπόσχομαι, τάζω («εγώ ό,τι λέω το κάνω»)
5. προτίθεμαι («λέω να πάω το καλοκαίρι για διακοπές»)
6. μέσ. λέγομαι
ονομάζομαι
7. φρ. α) «λέω και ξελέω» — φάσκω και αντιφάσκω
β) «θα τά πούμε»
i) θα λογαριαστούμε, θα λύσουμε τις διαφορές μας
ii) θα συναντηθούμε και θα κουβεντιάσουμε
γ) «το λέει η καρδιά του» ή «το λέει η περδικούλα του» — είναι γενναίος
δ) «και πάει λέγοντας» — και έτσι συνεχίζεται
ε) (σε έντονη άρνηση) «ποιος το 'πε!» ή «ποιος το λέει!» — με κανέναν τρόπο
στ) «λες και...» — σαν να... («μέ απέφευγε, λες και ήθελα να του ζητήσω δανεικά»)
ζ) «του τά 'πα ένα χεράκι» — τον επέκρινα δριμύτατα, τον επέπληξα
η) «λέγε, λέγε» ή «πες, πες» — χρησιμοποιείται για επίμονες συμβουλές, συστάσεις ή παρακλήσεις
θ) «ό,τι πουν όλοι» — συμφωνώ εκ τών προτέρων με την απόφαση που θα πάρουν οι άλλοι
ι) «θα το κάνεις και θα πεις κι ένα τραγούδι» — θα υπακούσεις οπωσδήποτε
ια) «έχουμε και λέμε» — ας υπολογίσουμε ή ας συνεχίσουμε τους υπολογισμούς
ιβ) «εμένα μού λες;» i) τά ξέρω καλύτερα από σένα και μη μού τά επαναλαμβάνεις
ii) αμφιβάλλω γι' αυτό που ισχυρίζεσαι
ιγ) (σε περιπτώσεις έκπληξης) «τί μού λες!» — δεν το πιστεύω
ιδ) «(μωρέ) τί μάς λές» — χρησιμοποιείται ως έκφραση αντίρρησης με ειρωνεία
ιε) «ούτε να λέγεται» — με κανέναν τρόπο
ιστ) «αυτό να λέγεται» — αναμφισβήτητα, οπωσδήποτε
ιζ) «τί έκανε λέει;» ή «τί έγινε λέει;»
i) αδύνατο, δεν το παραδέχομαι
ii) χρησιμοποιείται επίσης ως έκφραση έντονης έκπληξης
ιη) «φέρ' ειπείν» ή «που λέει ο λόγος» — επί παραδείγματι
ιθ) «εγώ τά λέω, εγώ τά ακούω» — χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που οι λόγοι κάποιου δεν βρίσκουν απήχηση
κ) «που λες» ή «που λέτε» — χρησιμοποιείται ως συνδετικός ή ως μεταβατικός κρίκος σε μια συζήτηση
κα) «τά λένε»
i) έχουν ιδιαίτερο σύνδεσμο μεταξύ τους, συνδέονται ιδιαιτέρως
ii) συνομιλούν, συζητούν
κβ) «τά λέω έξω από τα δόντια» ή «τά λέω απ' την καλή» ή «τά λέω σταράτα» ή «τά λέω ορθά κοφτά» ή «λέω τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη» — μιλώ ξεκάθαρα, χωρίς περιστροφές
κγ) «τά λέω απ' έξω απ' εξω» — εκφράζομαι με υπονοούμενα
κδ) «εδώ που τά λέμε» — για να υπάρχει ειλικρίνεια μεταξύ μας
κε) «να λέμε και του στραβού το δίκιο» — να μη μεροληπτούμε
κστ) (σε αφηγήσεις, παραμύθια κ.λπ.) «ήταν, λέει, μια φορά» — χρησιμοποιείται ως έναρξη αφήγησης
νεοελλ.-μσν.
1. τραγουδώ, ψάλλω (α. «το λεν οι κούκοι στα βουνά κι οι πέρδικες στα πλάγια», δημ. τραγούδι
β. «να τά πούμε; [τα κάλαντα]»)
2. απαγγέλλω στίχους («το 'πε πολύ ωραία το ποίημα»)
3. (το απρμφ. ενεστ. ως ουσ. συν. ενάρθρως) το λέγειν
η ευφράδεια, η ευγλωττία
4. φρ. «λέγω με τον νου μου» ή «λέγω μέσα μου» — σκέπτομαι, συλλογίζομαι, αναλογίζομαι
μσν.
1. (για μουσικό όργανο) ηχώ
2. (το απρμφ. αορ. β' ως ουσ.) τὸ εἰπεῑν
α) το ρητό, το απόφθεγμα
β) η πληροφορία, η μαρτυρία
3. φρ. α) «λέγεται κάτι βεβαίως» — αποδεικνύεται κάτι
β) «λέγεται κάτι ἐν τοῑς ὠσί μου» — πληροφορούμαι, μαθαίνω
γ) «λέγεται λόγος παλαιός» — αναφέρεται από την παράδοση
δ) «λέγω βουλήν» — αποφασίζω
ε) «λέγω κάτι έκ στόματος» — διηγούμαι λεπτομερώς
στ) «λέγω κάτι μεγάλως» — μεγαλοποιώ
ζ) «λέγω τὴν ὁμιλίαν» — συζητώ, συνομιλώ
αρχ.
1. βοώ, κραυγάζω («λέγοντες
σταύρωσον αὐτόν», ΚΔ)
2. ρητορεύω, σε αντιδιαστολή με το λαλώ («λαλεῑν ἄριστος, ἀδυνατώτατος λέγειν», Εύπ.)
3. καυχιέμαι («λέγων δὲ ἕκαστος ὑμῶν τὴν ἑαυτοῦ ῥώμην», Ξεν.)
4. εξυμνώ κάποιον τραγουδώντας («θέλω λέγειν Ατρείδας», Ανακρεόντ.)
5. αναγορεύω, ανακηρύσσω
6. συλλέγω, μαζεύω («ὀστέα... λέγωμεν», Ομ. Ιλ.)
7. κάνω απαρίθμηση, μετρώ (α. «ἐν δ' ἡμέας πρώτους λέγε κήτεσιν» Ομ. Οδ.
β. «ἐγὼ πέμπτος μετὰ τοῑσιν ἐλέγμην», Ομ. Οδ.)
8. λογαριάζω, θεωρώ («εἰ... θανοῡμαι, κέρδος αὖτ' ἐγὼ λέγω», Σοφ.)
9. μέσ. α) συλλέγω για τον εαυτό μου («ὀστέα λευκὰ λέγοντο», Ομ. Ιλ.)
β) εκλέγω («λέξαιτο... ἄνδρας ἀρίστους», Ομ. Οδ.)
10. φρ. α) «λέγω τινὰ οὐδαμοῡ» — θεωρώ κάποιον μηδαμινό, δεν τον λογαριάζω καθόλου
β) «λέγω τι» — μιλώ σωστά
γ) «δίκας λέγω ὑπέρ τινος» — υπερασπίζομαι κάποιον στο δικαστήριο
δ) «δεινὸς λέγειν» — δεινός ρήτορας
ε) «ἐν τῷ λέγεσθαι» — κατά τη ρήση.
[ΕΤΥΜΟΛ. Ο ενεστ. τ. λέγω, του οποίου η αρχική σημ. ήταν «συλλέγω, συγκεντρώνω, επιλέγω», αντιστοιχεί ακριβώς προς το λατ. lego «συγκεντρώνω, διαλέγω» (εξ ου και η σημ. «αναγιγνώσκω») και ανάγεται σε ΙΕ ρίζα leĝ- «συγκεντρώνω συλλέγω» — πρβλ. και αλβ. mb-leth, πιθ. βόρειο άνω γερμ. lesen, γοτθ. lisan, χεττιτ. lišaizzi (όλα με αρχική σημ. «συλλέγω»). Ο τ. λέω προήλθε με σίγηση του ενδοφωνηεντικού -γ-. Το ρ. λέγω με την αρχική του σημ. απαντά κυρίως στον Όμηρο και εν συνθέσει και σχηματίζει ομαλά τον μέλλοντα (λέξω) και τον αόρ. (ἔλεξα). Αργότερα έλαβε τη σημ. «μιλώ», δηλώνοντας προφανώς την διά του προφορικού λόγου έκφραση του αποτελέσματος της απαρίθμησης ή επιλογής
με τη σημ. αυτή το ρ. σχηματίζει αόρ. εἶπον (βλ. ἔπος), μέλλ. ἐρῶ και παρακμ. εἴρηκα (βλ. εἴρω ΙΙ). Στην Αρχαία μαρτυρούνται, εκ παραλλήλου με το λέγω, και άλλα ρήματα με ειδικότερες σημασίες. Συγκεκριμένα, το ἀγορεύω (< ἀγορά) σήμαινε αρχικά την ομιλία στην αγορά, τη συζήτηση σε συγκέντρωση και αποτελούσε βασικά λέξη του πολιτικού και δικανικού λεξιλογίου, αντικαταστάθηκε όμως αργότερα, ως έναν βαθμό, από το λέγω. Η βασική σημ. του φημί ήταν «ισχυρίζομαι, επιβεβαιώνω». Με την ειδική σημ. «φλυαρώ, κουβεντιάζω άσκοπα» απαντά το λαλῶ στην κλασική περίοδο, ενώ από τους ελληνιστικούς χρόνους και μετά έλαβε τη σημ. «μιλώ». Το ὁμιλῶ, τέλος (< ὅμιλος «ομάδα»), από την αρχική σημ. «συναναστρέφομαι με κάποιον», μετέπεσε στην έννοια «συζητώ», από τους ελληνιστικούς όμως χρόνους και μέχρι σήμερα αντικατέστησε το ρ. λαλῶ. Το λέγω τόσο στην Αρχαία όσο και στη Νέα χρησιμοποιείται ως απρόσωπο με σημ. «υπάρχει η φήμη, διαδίδεται» (λέγεται, λέει, λένε). Στη Νέα Ελληνική το ρ. λέγω χρησιμοποιείται με βασική σημ. «διατυπώνω άποψη, εκφράζομαι διά του προφορικού λόγου», ενώ το (ο)μιλώ αναφέρεται περισσότερο στη διαδικασία της επικοινωνίας, σημαίνει δηλ. συζητώ, συνομιλώ, κουβεντιάζω. Πρέπει να τονιστεί ότι αυτές είναι οι γενικές σημασίες τών ρημάτων λέγω και (ο)μιλώ, ενώ σε άλλες χρήσεις η σημ. τών λεκτικών ρημάτων επικαλύπτεται.
ΠΑΡ. λέξη, λόγος
αρχ.
λέγμα, λεκτός, λογή
νεοελλ.
λεγάμενος.
ΣΥΝΘ. (Β' συνθετικό) α) με σημ. «συλλέγω, διαλέγω»: διαλέγω, εκλέγω, επιλέγω, καταλέγω, προεκλέγω, προσεπιλέγω συγκαταλέγω, συλλέγω
αρχ.
αναλέγω, αντικαταλέγω, απολέγω, απεκλέγομαι, εγκαταλέγω, επισυλλέγω, παραλέγω, παρασυλλέγομαι, προαναλέγω, προσαναλέγω, προσεκλέγω, προσκαταλέγω, προσυλλέγομαι, συνεκλέγω, υποσυλλέγω
νεοελλ.
αποδιαλέγω, επανεκλέγω, κακοδιαλέγω, ξεδιαλέγω, περισυλλέγω, ψιλοδιαλέγω. β) με σημ. «μιλώ»: αντιλέγω, καταλέγω, προλέγω, συνδιαλέγομαι
αρχ.
αμφιλέγω, αντιδιαλέγομαι, απολέγω, εκλέγω, επιλέγω, παραλέγω, παραπρολέγω, περιλέγω, προαναλέγω, προδιαλέγω, προκαταλέγομαι, προσαναλέγω, προσδιαλέγομαι, προσεπιλέγω, προσκαταλέγω, προσλέγω, συγκαταλέγω, συνεπιλέγω, υπολέγω
νεοελλ.
διαλέγομαι, καλολέω, κρυφολέ(γ)ω, ματαλέω, ξαναλέ(γ)ω, ξελέ(γ)ω, παραλέω, πολυλέω, πρωτολέγω, σιγολέω, χιλιολέω].

Greek Monotonic

λέγω: (Α), πλαγιάζω, ξαπλώνω, μέλ. λέξω, αόρ. ἔλεξα, Επικ. λέξα· — Μέσ., μέλ. λέξομαι, αόρ. ἐλεξάμην, Επικ. λεξάμην — Παθ., μόνο στο γʹ ενικ. Επικ. αορ. βʹ ἔλεκτο, λέκτο, προστ. λέξο, λέξεο, απαρ. λέχθαι, μτχ. λεγμένος (με αυτή την έννοια, από √ΛΕΧ, όπως στα λέχ-ος, λόχ-ος). Βάζω κάποιον να κοιμηθεί, αποκοιμίζω, λέξον με, σε Ομήρ. Ιλ.· ἔλεξα Διὸς νόον, στο ίδ. — Παθ. και Μέσ., κοιμάμαι, είμαι ξαπλωμένος, κατακλίνομαι, σε Όμηρ.
λέγω: (Β), συλλέγω, συνάγω, συναθροίζω, μαζεύω, μέλ. λέξω, αόρ. ἔλεξα, παρακ. εἴλοχα· — Μέσ., αόρ. ἐλεξάμην, Επικ. αόρ. βʹ ἐλέγμην, γʹ ενικ. λέκτο· — Παθ., μέλ. λέξομαι, αόρ. ἐλέχθην, παρακ. εἴλεγμαι·
I. 1. συλλέγω, μαζεύω, Λατ. lego, colligo, σε Όμηρ., Πίνδ.· αἱμασιὰς λέγων, συλλέγει λίθους για να χτίσει τοίχο, σε Ομήρ. Οδ. — Μέσ., συλλέγω για τον εαυτό μου, σε Ομήρ. Ιλ.
2. Μέσ., διαλέγω για τον εαυτό μου, εκλέγω, επιλέγω, σε Όμηρ. — Παθ., εκλέγομαι, σε Ομήρ. Ιλ.
II. 1. συναριθμώ, συγκαταλέγω, συνυπολογίζω, σε Ομήρ. Οδ.· μετὰ τοῖσιν ἐλέγμην, υπολογιζόμουν ανάμεσά τους, στο ίδ.· λέκτο δ' ἀριθμόν, αρίθμησε, στο ίδ. — Παθ., μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην, συγκαταλέχθηκα, συνυπολογίστηκα μεταξύ αυτών, σε Ομήρ. Ιλ.
2. ομοίως στους Αττ., λέγω ἐν ἐχθροῖς, λογαριάζω κάποιον μεταξύ των εχθρών, θεωρώ κάποιον σαν εχθρό, σε Αισχύλ.· λέγω τινὰ οὐδαμοῦ, θεωρώ κάποιον ανάξιο λόγου, nullo in numero habere, σε Σοφ.
3. απαριθμώ, επαναλαμβάνω, σε Ομήρ. Οδ., Αισχύλ., κ.λπ. — Μέσ., τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; τι σου χρειάζεται να τα διηγείσαι; σε Ομήρ. Ιλ.· μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα, στο ίδ.
λέγω: (Γ), λέω, μιλώ, μέλ. λέξω, αόρ. ἔλεξα — Παθ., μέλ. λεχθήσομαι, ομοίως Μέσ. μέλ. με Παθ. σημασία, και λελέξομαι· αόρ. ἐλέχθην, παρακ. λέλεγμαι·
1. λέω, μιλώ, αγορεύω, σε Ηρόδ., Τραγ., κ.λπ.· λέγε, μίλα, ξεκίνα να μιλάς, πες, σε Ηρόδ.· ομοίως, λέγοις ἄν, σε Πλάτ.· λέγεται για χρησμούς, λέω, διακηρύσσω, ανακοινώνω, σε Ηρόδ.
2. λέγειν τινά τι, λέω κάτι για λογαριασμό κάποιου άλλου, ιδίως, κακὰ λέγω τινά, κατηγορώ, βρίζω κάποιον, μιλάω χυδαία για κάποιον, στον ίδ.· ἀγαθὰ λέγω τινά, σε Αριστοφ.· επίσης, εὖ ή κακῶς λέγω τινά, σε Αισχύλ., κ.λπ.
3. λέω κάτι με το όνομα του, ορίζω, σε Σοφ.· αποκαλώ με κάποιο όνομα, ονομάζω, οὔτοι γυναῖκας ἀλλὰ Γοργόνας λέγω, σε Αισχύλ.
4. λέγω τινὰ ή τινὶ ποιεῖν τι, λέω σε κάποιον να κάνει κάτι, παραγγέλλω, διατάζω, προστάζω, σε Σοφ., Ξεν., κ.λπ.
5. λέγω τι, λέω κάτι, δηλ. μιλάω κατευθείαν, μπαίνω στην ουσία ενός πράγματος, σε Σοφ.· λέγω τι; έχω δίκιο; στον ίδ.· αντίθ. προς το οὐδὲν λέγει, δεν έχει καμία σημασία, σε Αριστοφ.· αλλά επίσης, οὐδὲν λέγειν σημαίνει, λέω κάτι που δεν υφίσταται, ψεύδομαι, σε Αριστοφ., Πλάτ., κ.λπ.
6. όπως το Λατ. dicere, θέλω να πω, εννοώ, τί τοῦτο λέγει; τι σημαίνει, τι σημαίνει αυτό; σε Αριστοφ., Πλάτ.· πῶς λέγεις; τι θέλεις να πεις; με ποια έννοια το λες αυτό; σε Πλάτ.· εξηγώ πληρέστερα, εἴσω κομίζου σύ, Κασάνδραν λέγω, εσένα την Κασάνδρα εννοώ, σε Αισχύλ.· ποταμός, Ἀχελῷον λέγω, σε Σοφ.
7. Παθ., λέγεται, όπως το Λατ. dicitur, λέγεται ότι..., όπως λέγεται..., σε Ηρόδ., Αττ.· επίσης, λέγονται εἶναι, λέγεται ότι αυτοί είναι..., σε Ξεν.· τὸ λεγόμενον, απόλ., καθώς λέγεται ή λένε..., κατά το ρηθέν, σε Θουκ., κ.λπ.· ὁ λεγόμενος, για τον οποίο λέγεται..., οἱ λεγόμενοι αὐτόνομοι εἶναι, σε Ξεν.
8. λέγεται για ρήτορες, μιλάω με έμφαση, λέγειν δεινός, σε Σοφ.· λέγειν τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος, σε Θουκ.
9. καυχιέμαι για κάτι, κάνω λόγο, μνημονεύω, σε Ξεν.· απαγγέλλω κάτι που είναι γραμμένο, λαβὲ τὸ βιβλίον καὶ λέγε, σε Πλάτ., κ.λπ.· αλλά, η κοινή σημασία του Λατ. legο, διαβάζω, απαντά μόνο στα σύνθετα, ἀναλέγομαι, ἐπιλέγομαι.

Russian (Dvoretsky)

λέγω:
I [одного корня с λέχος, λόχος, ἄλοχος, λέκτρον (fut. λέξω, aor. ἔλεξα; med.: fut. λέξομαι, aor. 1 ἐλεξάμην, aor. 2 ἐλέγμην, imper. λέξο и λέξεο)
1) укладывать в постель, отводить ко сну (τινά Hom.);
2) сковывать сном, усыплять (νόον τινός Hom.);
3) med. ложиться спать (εἰς εὐνήν Hom.);
4) med. засыпать (ἡδέϊ ὕπνῳ Hom.; σὺν παρακοίτι Hes.);
5) med. располагаться, размещаться (παρὰ τάφρον Hom.);
6) med. лежать (без дела), бездействовать (μηκέτι νῦν δῆθ᾽ αὖθι λεγώμεθα Hom.).
II (fut. λέξω, aor. ἔλεξα; med.: fut. λέξομαι, aor. 1 ἐλεξάμην, aor. 2 ἐλέγμην; aor. pass. ἐλέχθην)
1) собирать (αἱμασιάς, ὀστέα, med. ξύλα Hom.);
2) выбирать, набирать (λέξασθαι ἄνδρας ἀρίστους Hom.): πέμπτος μετὰ τοῖσιν ἐλέγμην Hom. я присоединился к ним в качестве пятого;
3) причислять, относить (к числу кого-л.), считать (в числе кого-л.) (τινὰ ἔν τισι Hom., Aesch.): λέγεσθαι μετά τισι Hom. и ἔν τισι Xen. считаться в числе кого-л., т. е. кем-л.; λ. τινὰ οὐδαμοῦ Soph. не ставить кого-л. ни во что; κέρδος αὖτ᾽ ἐγὼ λέγω Soph. это я считаю выгодой (счастьем);
4) перечислять, пересказывать (κήδεα θυμοῦ, θέσκελα ἔργα Hom.): τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; Hom. зачем тебе это перечислять?;
5) высказывать, произносить (ὀνείδεά τινι Hom.);
6) med. пересчитывать, сосчитывать, считать (ἀριθμόν Hom.).
III [одного корня с λέγω II] (fut. λέξω, aor. ἔλεξα - атт. обычно супплетивно: fut. ἐρῶ, aor. 2 εἶπον - реже aor. 1 εἶπα, pf. εἴρηκα; pass.: fut. λεχθήσομαι, aor. ἐλέχθην - чаще ἐρρήθην, pf. λέλεγμαι - чаще εἴρημαι)
1) говорить, сообщать, рассказывать (ἀμφί τινος Aesch., περί τινος Soph., Thuc., Arst., NT и ὑπέρ τινος Soph., Xen. etc.; ψευδῆ, τἀληθῆ, μῦθόν τινα Aesch.): λέγοις ἄν Plat. расскажи, пожалуйста; λόγος λέλεκται πᾶς Soph. сказано все, т. е. я кончил; λέξαι Οἰδίπουν ὀλωλότα Soph. сообщить, что Эдип скончался; θανεῖν ἐλέχθη Soph. сказали, что он погиб; τὰ λελεγμένα Arst. сказанное (выше); τὰ λεχθησόμενα Arst. то, что будет сказано (ниже); τὸ (ἐν παροιμίᾳ) λεγόμενον Plat., Arst. etc. как говорится; ὁ λέγων Dem. говорящий, оратор; εὖ или ἀγαθὰ λ. τινά Arph., Xen. etc. хорошо отзываться о ком-л.; ἀλλήλους τὰ ἔσχατα λ. Xen. наносить друг другу величайшие оскорбления; в плеонастических оборотах: ἔφη λέγων Her., ἔφασκε λέγων Arph. или εἶπε λέγων NT он сказал; χαίρειν τινὶ λ. NT приветствовать кого-л.; λ. ἐπί τινι ἀγαθὰς εὐχάς Aesch. желать счастья кому-л.; λ. τά τινος Dem. выступать в чью-л. пользу;
2) гласить (τὰ γράμματα ἔλεγε τάδε Her.; ὡς ὁ νόμος λέγει Dem.);
3) говорить дело, т. е. правильно: κινδυνεύεις τι λ. или ἴσως ἄν τι λέγοις Plat. возможно, что ты прав; οὐδὲν λέγεις Arph. ты говоришь вздор; σὺ λέγεις NT да, ты правду говоришь;
4) называть, именовать (τινὰ ἀγαθόν NT; οἱ λεγόμενοι αὐτόνομοι εἶναι Xen.; τὰ λεγόμενα στοιχεῖα Arst.): ἃς τρέμομεν λ. Soph. (девы), которых мы (и) называть страшимся, т. е. Эринии;
5) разуметь, подразумевать: πῶς λέγεις; Plat. что ты хочешь (этим) сказать?; ποταμός, Ἀχελῷον λέγω Soph. (некая) река, а именно Ахелой; τὸν ἄνδρα τὸν σόν, τὸν δ᾽ ἐμὸν λέγω πατέρα Soph. твоего супруга, то-есть моего отца;
6) означать, значить (τί τοῦτο λέγει; Arph.);
7) декламировать, читать (ποιήματα Plat.);
8) читать вслух (τὸ βιβλίον Plat.; τὸ ψήφισμα Dem.);
9) воспевать (Ἀτρείδας Anacr.);
10) восхвалять, превозносить (τὴν ἑαυτοῦ ῥώμην Xen.);
11) приказывать, предписывать (τινὶ ποιεῖν τι Aesch., Soph., Xen. etc.): λ. μὴ ποιεῖν τι NT запрещать что-л.;
12) хорошо говорить, владеть ораторским искусством (λαλεῖν ἄριστος, ἀδυνατώτατος λ. Eupolis ap. Plut.): λ. δεινός Soph. или δυνάμενος Isocr. красноречивый;
13) передавать (через кого-л.), велеть сказать (Κῦρος ἔπεμπε βίκους οἴνου, λέγων ὅτι … Xen.).

Etymological

Grammatical information: v.
Meaning: collect, gather (Il.; att. prose only with prefix), count, recount (Il.), speak (posthom.); on use, meaning and inflexion Fournier Les verbes "dire" 53ff., 100ff., Chantraine BSL 41, 39ff., Wackernagel Unt. 220ff.; besides it the synonymous and suppletive ἀγορεύω, φημί, εἰπεῖν, ἐρῶ, εἴρηκα (see Seiler Glotta 32, 154 f.)
Other forms: -ομαι, aor. λέξαι, -ασθαι (ep. ἐλέγμην, λέκτο), pass. λεχθῆναι, fut. λέξω, -ομαι, perf. λέλεγμαι, δι-είλεγμαι, συν-είλοχα (ει analog.),
Compounds: very often with prefix, δια-, ἐκ-, ἐπι-, κατα-, συν- a.o.
Derivatives: 1. λόγος m. computation, reckoning, account, esteem, ground, reason; speech, word, statement (O 393, α 56); s. Fournier 217ff., Boeder Arch. f. Begriffsgeschichte 4, 82 ff.; also from the prefixcompp., e.g. διά-, κατά-, ἐπί-, σύλ-λογος (: διαλέγομαι etc.), besides in hypostases, ἀνά-, παρά-λογος (:ἀνὰ, παρὰ λόγον); several derivv.: a. diminut.: λογ-ίδιον, -άριον (Att.), -αρίδιον (pap.). b. adj. λογάς m. f. selected, subst. selected soldier etc. (Ion. Att.; semant. rather to λέγω, cf. Chantraine Form. 351); λόγιος notable (Pi. etc.), τὸ λόγιον oracle (IA.); on the devel. of meaning E. Orth, Logios (Leipzig 1926); λόγιμος worth mention, notable (Hdt., pap.), usu. ἐλλόγιμος (: ἐν λόγῳ; Arbenz 38, 42 f.); λογικός regarding reason etc., logical (Philol., hell.; Chantraine Études 131); λογαῖος chosen (Str. 1, 3, 18; after Ibyc. 22; perh. to λογή, s. 2). c. adv. λογάδην through accidental selection (Th.; cf. λογάς). d. subst. λογεύς m. orator, prosewriter (Critias, Plu., sch.) with λογεῖον place for speaking, scene (Delos IIIa); κατα-, ἐκ-, συλ-λογεύς from κατάλογος, ἐκλογή etc. (Boßhardt 59 f.). e. verbs. λογίζομαι reckon, account, consider, often with prefix, ἀνα- a. o., (IA.) with λογ-ισμός, -ισμα, -ιστής, -ιστεύω, -ιστικός a.o.; λογεύω raise taxes, also with ἐπι-, ἐκ-, (pap., inscr.) with λογεία, λόγ-ευμα, -ευτής, -ευτήριον. - 2. λογή f. reasoning, kind (= NGr.; only late pap.); from the compp. ἐκ-, κατα-, συν-, δια -etc. (IA. etc.)? (Georgacas Glotta 36, 168; s. also Debrunner IF 51, 206). -- 3. λέξις f. reason, reasoning, stile, (specific) word, also with δια-, ἐκ-, κατα-, (Att. etc. ; Holt Les noms d'action en -σις 57 usw.); from it λεξίδιον (-εί-; Schwyzer 471 A. 4; Arr., Gal.), Lat. lexīdium; Leumann Sprache 1, 205; λεξικόν (sc. βιβλίον) 'containing λέξεις, lexicon' (AB, Phot.). - 4. λέγμα τὸ εἰπεῖν H., ἐπίλεγμα excerpt (pap.), κατά-λεγμα tragic song (Sm., Al.; cf. καταλέγεσθαι ὀδύρεσθαι τὸν τεθνεῶτα H.). - 5. διάλεκτος (: δια-λέγομαι) speech, dialect (IA.) with (δια-, ἐκ-)λεκτικός adequate for speaking (Att. etc.: λέξις, λέγω).
Origin: IE [Indo-European] [658] *leg- collect
Etymology: The thematic rootpresent λέγω, from which all theme-forms and nominal derivv. come, is identical with Lat. legō collect etc; here also Alb. mb-leth collect, harvest, which has palatal . Further forms in WP. 2, 422, Pok. 658, W.-Hofmann s. legō. A synonymes verb is found in Germanic, Baltic and Hittite, e. g. NHG lesen, Goth. lisan collect, harvest, Lith. lesù, lèsti pick, eat picking (with lasýti collect, select), Hitt. lišāizzi collect; cf. Porzig Gliederung 191f. u. 211. - S. also λώγη.
See also: -- S. auch λώγη.

Middle Liddell

1 [!λεχ] [Pass. is only found in 3rd sg. epic aor2]
part. to lay asleep, lull to sleep, λέξον με Il.; ἔλεξα Διὸς νόον Il.: —Pass. and Mid. to lie asleep, to lie, Hom.
2
I. to gather, pick up, Lat. lego, colligo, Hom., Pind.; αἱμασιὰς λέγων picking out stones for building walls, Od.:—Mid. to gather for oneself, Il.
2. Mid. to choose for oneself, pick out, Hom.:—Pass. to be chosen, Il.
II. to count, tell, reckon up, Od.; μετὰ τοῖσιν ἐλέγμην I reckoned myself among them, Od.; λέκτο δ' ἀριθμόν he told him over the number, Od.:—Pass., μετὰ τοῖσιν ἐλέχθην I was counted among these, Il.
2. so in attic, λ. ἐν ἐχθροῖς to count among one's enemies, count as a foe, Aesch.; λ. τινὰ οὐδαμοῦ to count him as naught, nullo in numero habere, Soph.
3. to recount, tell over, Od., Aesch., etc.:—Mid., τί σὲ χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; why need'st thou tell the tale thereof? Il.; μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα Il.
3
1. to say, speak, Hdt., Trag., etc.; λέγε say on, Hdt.; so, λέγοις ἄν Plat.: of oracles, to say, declare, Hdt.
2. λέγειν τινά τι to say something of another, esp., κακὰ λ. τινά to speak ill of him, abuse, revile him, Hdt.; ἀγαθὰ λ. τινά Ar.;—also, εὖ or κακῶς λ. τινά Aesch., etc.
3. to call by name, Soph.:— to call so and so, οὔτοι γυναῖκας ἀλλὰ Γοργόνας λέγω Aesch.
4. λ. τινὰ or τινὶ ποιεῖν τι to tell one to do, Soph., Xen., etc.
5. λ. τι to say something, i. e. to speak to the point or purpose, Soph.; λέγω τι; am I right? Soph.; opp. to οὐδὲν λέγει, has no meaning, no authority, Ar.; but οὐδὲν λέγειν, also, to say what is not, to lie, Ar., Plat., etc.
6. like Lat. dicere, to mean, τί τοῦτο λέγει; what does this mean? Ar., Plat.; πῶς λέγεις; how mean you? Plat.:—to explain more fully, εἴσω κομίζου σύ, Κασάνδραν λέγω get thee in—thou, I mean Cassandra, Aesch.; ποταμός Ἀχελῶιον λέγω Soph.
7. Pass., λέγεται, like Lat. dicitur, it is said, on dit, Hdt., attic; also λέγονται εἶναι they are said to be, Xen.:— τὸ λεγόμενον, absol., as the saying goes, Thuc., etc.:— ὁ λεγόμενος the so-called, οἱ λ. αὐτόνομοι εἶναι Xen.
8. of orators, to speak (emphatically), λέγειν δεινός Soph.; λ. τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος Thuc.
9. to boast of, tell of, Xen.: to recite what is written, λαβὲ τὸ βιβλίον καὶ λέγε Plat., etc.:—but the sense of Lat. lego, to read, only occurs in compds., ἀναλέγομαι, ἐπιλέγομαι.